Liefde voor taal

aap-noot-mies

Nog niet zo lang geleden leek de Nederlandse taal een bedreigde diersoort in de jungle van de ruim 7.000 talen die op onze aarde (nog) worden gesproken. Het Nederlands zou verdwijnen, vooral onder de eigen inhaalzucht van vreemde woorden, voornamelijk uit het Engels.

Maar niets is minder waar gebleken. Het Nederlands is springlevend, groter dan ooit, en wordt gekoesterd door de wereldwijd 24.000.000 zielen die het spreken. Zij houden van hun taal, maar ze denken niet dat anderen Nederlands een mooie en zwierige taal vinden. Toch wordt er in steeds meer landen en op steeds meer plaatsen Nederlands gedoceerd en geleerd.

Het Nederlands is dus niet door vreemde machten onder de voet gelopen. Dat is fijn. Zeker ook voor mij. Ik kan me meer dan gemiddeld redden in het Engels, maar als tekstschrijver verdien ik toch mijn brood en beleg in het vormen, kneden, boetseren en ook schrappen in het Nederlands. De Nederlandse taal en ik zijn onlosmakelijk verbonden. Ik kan dus alleen maar ingetogen juichen bij het mooie rapport van de Nederlandse Taalunie over ons levend Nederlands.

Oh ja, en het mooiste Nederlandse woord volgens de Nederlandstaligen is liefde. Mooi natuurlijk, maar haalt het toch niet bij het Vlaamse toverwoord goesting. Maar ja, zo is er altijd wat. En dat is wel een erg Nederlands zinnetje…

Pandamonium

panda

Het heeft 16 jaar en heel veel geld gekost, maar Ouwehands Dierenpark heeft eindelijk twee panda’s on lease. Wu Wen en Xing Ya zijn door China voor 15 jaar aan Rhenen uitgeleend voor € 1 miljoen per jaar. Wat een feest.

De ontvangst op Schiphol gisteren deed vermoeden dat het Nederlands Elftal zich toch nog had weten te plaatsen voor het WK 2018. Maar het waren ‘slechts’ twee luie, vreetzieke beren die op afstand de asielprocedure hadden doorlopen en nu dus 15 jaar mogen genieten van de Hollandse gastvrijheid.

Wel raar toch, die gastvrijheid voor twee beren. Wat zien we in die beesten? Het zijn beren, you know, geen knuffelbeesten, ofschoon ik af en toe denk dat het allemaal fake is en dat er acteurs in die berenpakken zitten. Kijk maar eens goed naar de foto. Scary, no?

Maar goed, Nederland is blij en verenigd in berenvreugde. De massahysterie leidt lekker af van de files, de problemen in de zorg, en het dreigende wapengekletter. Ons hart opent voor panda’s en recent ook al voor hongerende Afrikanen waar ook zo’n soort mediapsychose nodig was om snel € 33 miljoen op tafel te toveren. Wij deugen best. Dat u dat weet.

En ach, waren we maar wat vaker enthousiast als het gaat om het naar Nederland laten komen van mensen uit den vreemde. Het contrast tussen de heldenontvangst van twee leasepanda’s en de steeds luider en opener geuite afkeer van alles wat anders is dan ons saaie zelf, begint verontrustende vormen aan te nemen.

Binnenkort gaan er 10.000 mensen per dag in Pandasia (die had ik wel willen verzinnen…) naar twee bamboe kauwende beren kijken en een selfie maken. Als iemand dat een tijdje geleden als plan aan me had voorgelegd, dan had ik het met een sierlijke boog in de prullenmand gegooid. Tsja. Ik begrijp kennelijk niet meer wat het volk wil. En daar sta je dan, als PvdA’er.

Eet een appel

turksfruit-foto

Het is Boekenweek. De week van de verboden vruchten. Dat brengt de geest toch onherroepelijk terug naar Jan Wolkers’ Turks Fruit en de verfilming met het legendarische tieten-kont, tieten-kont, tieten-kont-kont-kont. Dat waren nog eens tijden.

Vanochtend leek de intercity naar Amsterdam voortgestuwd te worden door het leutergeratel van twee collega’s die naast het leven, hun collega’s, de moskee en blote billen ook de gezondheid en de dorstlessendheid van de sinaasappel ter sprake brachten.

Het kan geen toeval zijn dat ik in Het Parool net beland was bij een artikel over hoe onze voorouders slim waren geworden van fruit eten. De hersens van fruiteters zijn aanzienlijk groter dan die van bladknagers en diereneters. Dit onderzoek van Amerikaanse biologen is niet omstreden, zoals vrijwel alles wat vandaag de dag uit Amerika komt.

Het verhaal over het slimme fruit haalt de eerdere theorie onderuit dat de omgang met soortgenoten het brein juist zou hebben opgeschaald. Ook die theorie is maar een mening, zoals vrijwel alles wat vandaag de dag uit Amerika komt.

Misschien hadden Adam en Eva al een vermoeden over de positieve invloed van fruit op de hersenen toen zij het gebod van hun schepper in de paradijselijke wind sloegen en aan een appel begonnen. Dat bracht de mensheid grote ellende en een voor altijd verstoorde relatie met het opperwezen.

Van recentere datum is de campagne uit mijn jeugd ‘snoep verstandig, eet een appel.’ Die reclamemakers hadden wel door hoe het zat. Maar of het ook effectief was? Ik zie die arme ouders al op die pubers afkomen met een appel en de toevoeging “daar word je slim van, joh.” Ratio en het puberbrein, het is een taai gevecht.

Hoe maakt u het?

blind-756x422

Het mooiste bondscoachadvies kwam van Martijn Koning bij ‘Pauw’: “Misschien moet Vincent Bijlo maar Danny Blind opvolgen.” Lachen.

De kansloze nederlaag van Oranje in Sofia zaterdagavond was de bekende druppel. Exit Blind. Hij bleek niet in staat een stel middelmatige spelers bij gelegenheid boven zichzelf te laten uitstijgen. En, heel eerlijk: het voetbal deed echt pijn aan je ogen. Wij doen het op zondagmiddag echt leuker.

Maar ik heb een zwak voor Danny Blind. Niet voor de bondscoach, maar voor de speler. Het zal zeker een jaar of 25 terug zijn dat wij hem hadden gestrikt voor een postercampagne waarin Gemeentewaterleidingen de Amsterdammers wilde laten proeven hoe lekker, fris en kalkarm dat water in Mokum wel niet was.

We hadden een afspraak in De Meer, het oude paleis van Ajax. Wij stonden in de kantine te wachten tot er een schuchtere krullenbol naar voren stapte, zich voorstelde, en zei: “Hoe maakt u het?” Danny Blind zei u tegen mij. Het leek wel dat McDonalds spotje waarin een jongetje met meneer wordt aangesproken. Ook zijn dag kon niet meer stuk.

Wat keurig, goed opgevoed in Oost-Souburg die Blind en ik kon hem niet zien of ik moest aan dat moment in De Meer denken. Hij zei u. Een heer in het voetbal. Wat een contrast met Louis van Gaal die we ook een keer voor iets vroegen. Zelf een uur te laat komen, en je dan uitschelden omdat jij geen klok kan kijken.

Ik wil best bondscoach worden. Als Ruud Gullit al denkt dat hij geschikt is, en zelfs Fred Grim het een avondje kon, dan is het volgens mij nu een open procedure. Ik kan. Ik ben beschikbaar. En het salaris lijkt mij geen struikelblok.

U wordt bedankt, Danny Blind.

De Sjaak

sjaakSjaak Swart. Paco. Mr. Ajax. De rechtsbuiten van het Gouden Ajax (rechts op de foto)  is nu 78, maar still going strong en nog elke week op het veld, druk aan het werk, en mopperend en kankerend als in zijn beste jaren. Het Parool heeft vandaag in de PS op de verjaardag van Ajax een portret van Swart die leeft alsof hij 25 is. ‘Kom maar op met die dag’ is zijn leuze elke ochtend. En humor natuurlijk. Bij zijn broodjeswinkel in de RAI hoort de heerlijke kreet ‘De ballen van Swart zijn een klasse apart’.

Maar De Sjaak deze week in Hans Spekman, scheidend voorzitter van de PvdA. Zijn hoofd kwam woensdagavond laat direct op het hakblok na de desastreuze verkiezingsnederlaag van de PvdA en gisteravond was het Spexit.  29 zetels verlies, nog 9 over, een politieke tsunami die niet zonder gevolgen kon blijven.

Lodewijk Asscher ontsprong de sociaaldemocratische bijltjesdag, en vandaag poogt de partij op de ledenraad wonden te likken en weer iets van perspectief te zien aan den verre einder. Dat zal niet meevallen als eigenlijk niemand meer van je houdt en het lijkt alsof je politiek overbodig bent geworden. Voorwaarts, maar waarheen? De grote rode burcht van weleer is een gammele schuur met piepende deuren en krakende vloeren. Kom maar op met die dag van onze wederopstanding, zullen velen stilletjes hopen. Die weg is lang. Te lang, wellicht.  

AOWAO

henk2Henk Krol is het even helemaal kwijt. Het was iets met pensioenen en met de AOW en met ‘de minste van twee kwaden’, dat wist hij nog wel, maar gisteravond verhaspelde de 50+’er de AOW ook nog eens tot twee maal toe tot WAO, en toen was met hem echt iedereen het spoor bijster.

Het was niet de week van Henk Krol, zeg maar. Nou ja, het was wel zijn week want nog nooit zoveel in het nieuws, maar helaas voor hem niet op de manier waar je zielen en zetels mee wint. Pijnlijk was dat Krol vorige week door zijn bestuurders werd weggehouden van de persconferentie waar het geschutter van hem moest worden rechtgezet. Dan ben je niet echt een baas meer. Dan lig je aan de leidsels van Jan Nagel. Wat je lekker vindt. 

Om Henk Krol hing altijd al de geur van gerommel, gepruts, gesjacher, conflicten, ruzies en hij lijkt het allemaal als een magneet aan te trekken. Een lieverdje is het ook al niet. Hij gaf Tim Hofman recent een knietje, Paul Witteman kreeg in het Lagerhuis een beukje en het scheelde weinig of Krol had Lodewijk Asscher over het hekje getrokken. De PvdA-voorman had de plannen van Krol ‘babbeltrucjes’ genoemd, en hoe waar bleek dat te zijn.

Henk Krol is aangeschoten wild. De koersen van 50 Plus dalen. De zetels verdampen waar je bij staat. Maar in de wereld van Henk Krol heeft altijd een ander het gedaan. Klagende werknemers, een naar Elsevier lekkende ex, en natuurlijk de ooit sympathieke media die hem nu met pek en veren overladen.

Inmiddels is Henk Krol zelf 66 en nog steeds niet gestopt. Hoe kan hij zich nu geloofwaardig hard maken voor 65 als pensioenleeftijd als hij zelf gewoon doorwerkt en zeker nog vier jaar in de Kamer wil blijven. Dan hebben we het over pensioen op 71 jaar. Dat is een slecht voorbeeld voor zijn toch al slinkende achterban. Practice what you preach. 

En opdat wij niet vergeten: 50 Plus stond ooit in een peiling op 29 zetels, 28 meer den Henk Krol nu solo in de Tweede Kamer. Een bejaardenrevolte leek nabij. Maar het kan verkeren. Zeker als je geloofwaardigheid op het belangrijkste punt van je partijprogramma in twijfel wordt getrokken. Dan ben je politiek bijna dood of in ieder geval aangeschoten wild.

Een dunne lijn

hurstRecent las ik ‘The Outsider’, een boeiend boek over opkomst en ontwikkeling van de doelman in het voetbal. Toen het spel begon, was er nog geen keeper. Pas later werd een verdediger verder naar achteren geschoven en begon in de keepersevolutie het gebruik der handen en ontstond de uitzonderingspositie, ‘The Outsider’ dus.

Veel keepers leden en lijden onder de angst voor die ene fout, die beslissende blunder die roem doet verdampen en carrières breekt. In de geschiedenis van de doelman lopen dan ook enorm veel zenuwpezen rond. Tijdens de legendarische 3-6 overwinning van Hongarije op de ‘uitvinders’ van voetbal Engeland in 1953 liet de Hongaarse doelman Grosics zich bij een comfortabele voorsprong vervangen omdat hij bang was de voorsprong letterlijk en figuurlijk uit handen te geven.

Keepers van nu weten zich beter beschermd dan vroeger toen zij niet zelden onder de zoden werden geschoffeld of bloedend en met botbreuken afgevoerd. Keepers worden ook steeds meer geacht mee te voetballen, iets wat ze 150 jaar geleden als vanzelf dus deden. De keepersevolutie is dus gewoon een stap terug in de tijd.

En hoe ik hier nu op kom? Jeroen Zoet. Gisteren in de Kuip. Ik had met hem te doen. Hij moet een black out hebben gehad. Toen heel Feyenoord schreeuwde om een doelpunt – wat het toen nog niet was – trok de achter de doellijn terecht gekomen PSV-goalie de bal naar zich toe waardoor de nieuwe doellijntechnologie hem nekte en automatisch doelpunt aangaf. De keeper de schlemiel.

In 1966 was er nog geen doellijntechnologie en dat voedt nog steeds de discussie of de 3-2 van Engeland van Geoff Hurst tegen Duitsland in de WK-finale echt een doelpunt was of niet. Er is geen sluitend bewijsmateriaal en dus gaat de discussie door, ook hier en nu weer. Zoet was gisteren de schlemiel, de Duitsers voelden zich in 1966 bestolen. Wat hadden zij graag die doellijntechnologie gehad die Zoet gisteren graag had gemist. Het is voor keepers altijd een dunne lijn tussen eeuwige roem en de stille aftocht.

De schaar

Ajax Images Heritage collection, 1966-1974.Hij was een klassieke linkspoot, zijn schaar joeg verdedigers het bos in, zijn voorzetten waren parels, zoals in de eerste Europa Cupfinale die Ajax won, tegen Panathinaikos op Wembley. De schaar, de korte versnelling, de iets afdraaiende voorzet, en Dick van Dijk – hij is al heel lang dood – knikte 1-0 binnen.

Piet Keizer was een buitenspeler en een buitenbeentje, hij was anders dan anderen, zoals ze wel vaker zeggen over die rare linkspoten in het voetbal. Keizer speelde geniale wedstrijden en op andere dagen was hij in geen velden of wegen te bekennen. Grillig, heet dat. Ongrijpbaar. En dat was Piet zeker.

Dat lange lijf, dat grof gebeeldhouwde hoofd, de ellebogen altijd wat raar omhoog, rechte benen als staken, eerder een renpaard dan een rasvoetballer. Maar wat was Keizer goed, samen met Jopie, en met Sjaak op de andere vleugel, de gouden aanval van het Gouden Ajax, en ja, wat is dat al weer heel lang geleden.

Maar Piet had het ook wel een keer gehad met Cruijff, en wilde in zijn plaats aanvoerder zijn en dat werd hij, getuige de foto van Piet met Sandro Mazzola van Inter, de tweede Europa Cupfinale die Ajax won, in 1972. Cruijff had de pest in, zocht ruzie, kreeg die ook en vertrok in 1973 naar Barcelona.

En iets later vertrok Piet ook opeens. Van de ene dag op de andere. Geen zin meer. De pest erin. Ziek van het gezeik van trainers en andere betweters. Hij liet zich heel lang zelden of nooit meer zien in de buurt van gemaaid gras en bromde iedereen uit zijn buurt. Het was mooi geweest. Hij was er klaar mee. En nu is het klaar voor Piet. Het is leeg op links. De oude meester is niet meer, hoe toepasselijk was zijn achternaam. 

Volkspartij Voor Demagogie

Opmaak 1Er komen verkiezingen aan, het kan u niet zijn ontgaan. Het grote gevecht speelt op rechts, waar PVV en VVD lijken te gaan strijden wie de grootste partij wordt. Om de PVV zo veel mogelijk wind uit de zeilen te nemen, koerst de VVD op een soort PVV-Light. De VVD vindt eigenlijk hetzelfde als de PVV, maar verpakt het net ietsje netter. Maar vergis u niet: de paginagrote advertentie de VVD deze week overal plaatste, geurt net zo rot als de mantra’s van Grote Geert.

We moeten ‘normaal doen’, vindt de VVD. Wat dat is of moge zijn, blijft onduidelijk. Iets met handen schudden en korte rokjes. Maar wie niet normaal doet, die moet maar weggaan. Doe normaal of ga weg, heet dat nu bij de VVD. Netjes geformuleerd, ik hoor geen pleurt op, maar het is helder over wie de VVD het heeft: over ze, die anderen, die niet-normalen, zij die gewone mensen uitmaken voor racisten. Zo zet de VVD dus keurig en beschaafd een flink deel van de samenleving op verdacht.

Volgens de VVD is Nederland een ‘gaaf’ land. Rutte zou nergens anders willen wonen. Maar wie dat gave en normale niet met hem deelt, die dondert maar op. Terug naar Marokko, lees ik dan. Of naar Turkijke. Maar waar laten we dan al die lelieblanke verkeershufters, hulpdienstenmeppers of piemelinduwers? Daar hoor ik Rutte niet over. Want alle Nederlanders dat zijn toch vooral die blanke ‘originals’, die brave burgers die zo’n last hebben van die anderen. De idee: als je de VVD hebt, waar heb je dan de PVV nog voor nodig?

Het kan geen toeval zijn dat we slechts een halve Rutte zien in de advertentie. De andere helft doet zich keurig voor als staatsman, de Saabrijdende redelijkheid, premier van alle Nederlanders. Maar de helft die we wel zien is de politieke opportunist, de olie-op-het-vuur-gooider die mensen weg zet en het liefst op ziet pleuren. Normaal. Doen. heet dat bij de Volkspartij Voor Demagogie. Er komen verkiezingen aan. Daarna ziet u de echte Rutte pas.

Teheran aan de Amstel

bierfietsDe bierfiets is het symbool geworden van alles wat vies en voos en loos is in toeristisch Amsterdam. De stad wil de rondrijdende lalkar dan ook het centrum uitduwen. Maar Mokum heeft een geduchte tegenstandster gevonden in Rusita Ruitenberg Segall, advocate van de bierfietsexploitanten. Zij is van het dikke hout waarvan men planken zaagt.

Volgens Ruitenberg Segall is het verbod op de bierfiets vergelijkbaar met de mensenrechtensituatie in Iran. Haar betoog begrijp ik niet helemaal, maar ze suggereert een parallel tussen mensenrechten en vrijheid (of het gebrek daaraan) in Iran en de Mokumse fatwa tegen de bierfiets. Hatsekidee. Je moet maar durven.

En ja, zeker, de bierfiets is pispaal en symbool. Maar er is veel meer ‘leuks’ in de stad te beleven. Zo las ik dezer dagen in Het Parool dat je geketend aan een smurf door de stad kunt zwalken. Dat je kunt koekeloeren bij de hoeren. Een zuiptour doen met een half uur onbeperkt wodkashots, of een Wallentour met – jawel – kutcake bakken en dildo’s boetseren. Daar ga je met je verlichtingsdenken en vooruitgangsgedachte.  

De bierfiets is eigenlijk maar klein bier vergeleken bij de nog bodemlozer leegheid van dit zo gevarieerde toeristisch aanbod. Nu de stad net een offensief lanceert om straten en stegen echt veel schoner te krijgen, kan misschien gelijk ook de bezem door dit soort afstotelijke ongein. Teheran aan de Amstel? Welnee. Sodom en Gomorra aan het IJ.