Ei-ei-situatie

 

Ik ben het wel eens kwijt. In de war. Spoor bijster. Van de leg. U kent het vast. Nou denk ik vaak dat het gewoon aan mij ligt, maar vanochtend had ik plots een dieper inzicht. Dat kwam door een ei-ei-situatie. En dat zat zo.

De firma Chickfriend – jawel – uit – jawel – Barneveld was kippenstallen te lijf gegaan met bloedluisreiniger waar het voor de mens (en kip, neem ik aan) schadelijke fipronil aan was toegevoegd. Wat Chickfriend verkocht als ‘de droom van elke kippenboer’ (ik verzin het niet..), werd een nachtmerrie en landelijk nieuws.

Ook mij werd vriendelijk verzocht eventuele eieren in huis op code te checken. Die code vond ik uiteindelijk op de eieren zelf. Was me nooit opgevallen dat eieren zo’n gestempelde code hebben. Maar goed, in de zoektocht naar die code – gelukkig bleken onze eieren ‘safe’ – stuitte ik op iets wat verdacht veel leek op een samenzwering om mij gek te krijgen.

Op het vrolijkgroene doosje met 6 eieren stond niet alleen dat de kippen het zo goed hadden en lekker buiten konden scharrelen, maar ook informatie over allergie. En de allergie informatie was even simpel als gekmakend: bevat ei. Ik zweer het. Ei bevat ei. Ci c’est un oeuf. Dat u het weet. Dat u niet komt klagen als blijkt dat u met een ei ei binnen hebt gekregen.

Ik ben inmiddels nog aan het bijkomen van deze ei-ei-situatie. Terwijl ik toch ook al decennia het raadsel van de kip en het ei probeer op te lossen. Ook geen eitje, zal ik maar zeggen.

Pretpark Amsterdam

PretparkHet is niet goed of het deugt niet. In Amsterdam is er altijd wat te klagen en te kankeren. Nu is het weer de drukte in de stad waar we zwaar depressief van worden. Amsterdam wordt een tweede Venetië. Amsterdam wordt onleefbaar. Het is pure pretparkisering. Pretpark Amsterdam. Dat moet stoppen. Ach ja, dream on.

De wereldbevolking groeit. Het aantal mensen met geld om te reizen groeit. Have money, will travel. En dan is Amsterdam niet de beroerdste plaats om naar toe te gaan. Het is ook handig dat er een enorm vliegveld in de voortuin ligt. Niet zo gek dus dat al die toeristen naar Amsterdam komen. En de meeste toeristen willen zo ongeveer hetzelfde zien. Dus volle rondvaartboten, rijen voor Anne Frank en Van Gogh, en een overaanbod ijs en Nutella. Maar het lijkt toch niet echt op het einde der tijden.

Druk en drukte zijn politiek ongewenste begrippen, dus praten we liever over balans en polderen we naar modellen waar iedereen zich nog wel in kan vinden. En laten we wel zijn: het is niet overal en niet de hele tijd druk. Maar dat het drukker wordt, is ook een zekerheidje. En dan is het best dringen in dat kleine stukje openluchtmuseum dat de grachtengordel en het centrum heet en waar iedereen geweest wil zijn.

Twintig jaar geleden had ik geen trek in de rijen voor het Uffizi en dat we in het Louvre de Mona Lisa niet goed zagen had niet alleen met het bescheiden formaat van het beroemde portret te maken. Het is overal druk waar wat te zien is. Laten we iets vreugdevoller zijn dat veel mensen willen zien waar wij zo heerlijk leven en graag over opscheppen. Wat mooi ook dat we nu weer goud verdienen met het exploiteren en etaleren van onze Gouden Eeuw van 400 jaar her. Het lijkt wel slimme marketing. 

Stikken in de spullen

StuffocationMijn vader had het heel erg. Toen hij mid jaren ’70 een fatsoenlijke draaitafel kocht, startte een ongekende intocht van langspeelplaten in ons huis. Hij kocht ze voortdurend en van heinde en verre bracht de PTT alle bestelde albums thuis. Hij vond zichzelf een bevlogen verzamelaar, maar het had alle verschijnselen van koopwoede en verspulling.

Overconsumptie is net zo erg als obesitas, en het is dan ook niet zo gek dat mijn vader leed aan beide. Hij kon geen enkel strijkkwartet van een dode Rus laten staan en het ontbijtbuffet in een hotel had op hem dezelfde magische aantrekkingskracht. Zo stikte hij in de spullen, en werd in de loop der jaren alleen maar dikker en zwaarder.

Verspulling of stuffocation is niet het probleem van mijn vader. Ik heb hard moeten knokken tegen dezelfde verslavingen en in mijn kasten staan nog steeds stapels cd’s en boeken die ik zo nodig moest hebben maar noot speelde of las. James Wallman schreef een boeiend boek over stuffocation, het stikken in de spullen, een probleem dat ons de afgelopen decennia hardnekkig teistert.

Inmiddels beginnen we te zien en te snappen dat iets doen of ervaren veel bevredigender is dan kopen en hebben. Less is more doet steeds meer opgeld. Maar het is een taai gevecht. De verleidingen zijn te talrijk. En reclame jaagt onze bestedingen op en zo zitten we – bijna – allemaal met kasten vol strijkkwartetten van dode Russen en boeken die we heus ooit nog een keer gaan lezen.

Gebrek aan autoriteit

Hein.BalkenendenormHet heette de Balkenendenorm. Nu is het de Wet normering topinkomens. En keer op keer is daar weer gedonder over. Balkenende is allang weg van zijn eigen norm met 2,5 keer Balkenende voor Balkenende. Nee, het zijn de uitzonderingen die telkens weer worden gemaakt en zo de norm lijken. Zoals nu voor de nieuwe directeur van Autoriteit Financiële Markten, Femke de Vries.

De Vries is natuurlijk weer zo bijzonder en zo bijzonder geschikt dat zij € 40.000 mag plussen boven de genormeerde topinkomens. Het is de individuele uitzondering die gemaakt mag worden binnen de wet. En dus is er geen wet van Meden en Pezen, maar eigenlijk niet meer dan een regeling waaraan voldaan kan – niet moet – worden. Niet gek dat er dan dus elke keer weer gelazer over is. Gebrek aan autoriteit en duidelijkheid.

Maar ach, het valt allemaal in het bijna-niet bij Joris Luyendijk zijn zoektocht in de Londense City naar het hoe en wie en wat van de bankencrisis. Ik ben zowat de laatste die zijn Dit kan niet waar zijn las en bij mij beklijft het gevoel dat er een enorm monster rondwaart dat bij fail de wereld zo ongeveer kan laten stoppen met draaien. Die dreiging is zo groot dat we er niets mee kunnen. Niet zo gek, we kunnen al niet eens zo’n op het oog simpele Balkenendenorm duidelijk en eenduidig tot wet verheffen en ons er ook aan houden.

En om aan te tonen hoe kwetsbaar we zijn is er de beursnedergang deze week en de vele boze en tranende Chinezen die slechts waren opgegroeid met voorwaarts, vooruitgang en groei. Die zien nu veel van hun geld verdampen omdat de groei wat afremt in het grote rijk der Mandarijnen. Dit kan niet waar zijn, dachten de Chinezen, maar dan hadden ze Luyendijk maar moeten lezen.

Het Syndroom van Asperges

Boer2Werkgeversvoorman Hans de Boer staat niet bekend om zijn fijntongigheid. In de Volkskrant maakte hij werklozen uit voor een stelletje labbekakken, een raar archaïsch woord dat zoveel als suf, bangerd of slapjanus moet betekenen. Volgens De Boer zit iedereen maar op z’n luie reet en zouden ook hogeropgeleiden best asperges kunnen steken in het zonnetje met de radio lekker aan.

De Boer lijdt aan het Syndroom van Asperges. Belangrijke verschijnselen zijn een gebrek aan sociale of emotionele wederkerigheid, een overheersende preoccupatie en het inflexibel vasthouden aan niet-functionele rituelen. Een andere bekende patiënt was de toenmalig minister van financiën Ruding die riep dat werklozen er zich met een Jantje van Leiden afmaakten en liever bij Tante Truus bleven zitten.

Lekker beuken op de bijstanders. Die De Boer is niet vies van een vette uitspraak, een stevige rel en een gestrekte middelvinger. Van hem mag het hele sociale akkoord de mestvaalt op. Maar zelf banen creëren voor die labbekakken? Of de beloofde banen voor arbeidsongeschikten? Het gaat er niet van komen. Zo is ook deze heupschieterij van De Boer weer het inflexibel vasthouden aan niet-functionele rituelen. Typisch het Syndroom van Asperges.

En intussen groeit in Nederland de kloof tussen de 0-contracters en de topmannen. De baas van Shell verdient € 20 miljoen. Dat is marktconform, zo schijnt het. Een zich rot racende pakjesbezorger komt met de nodige overuren aan 0,1% ervan. Nooit een echte vaste baan, nooit een hypotheek, nooit een bonus. Daar hoor ik die labbekak van De Boer niet over. Amerikaanse toestanden, zegt u? Welnee. Nederlandse toestanden. Het nieuwe poldermodel. Wie arm is, heeft dat aan zichzelf te wijten. Rutte vindt het ook. Asperges genoeg om te steken. En de Boer hij beledigde voort…

Door de bank genomen

Bailout,usaJoris Luyendijk schreef een aantal jaren geleden een succesvol en boeiend boek over Israël, Palestijnen en beeldvorming. De titel Het zijn net mensen zou ook een toepasselijke zijn geweest voor Luyendijks nieuwste boek Dit kan niet waar zijn over de bankencrisis van 2008 en de stand nu. De conclusie van Luyendijk is keihard: we hebben niets geleerd. En de bankencrisis kan morgen zo weer gebeuren.

Wie wel wat hebben geleerd, zijn de bankiers. Deze insiders begrijpen dat ze niets te vrezen hebben van de outsiders, van jou en mij. We piepen wat, vinden het een schande, maar zeuren liever over een koningslief of kijken massaal Boer zoekt vrouw. En dus gaan banken gewoon hun goddelijke gang, gedreven door perverse prikkels en opgejaagd door elkaar. En als het fout gaat? Dan betalen wij. Want voor al die enorme salarissen nemen bankiers echt geen ondernemersrisico.

In Tegenlicht van de VPRO mocht Luyendijk in een bijna-dialoog zijn zoektocht in Engeland naar het wat en hoe en het geheim van banken en hun crisis voor ons duiden. Met al zijn charme en fijne voordracht kreeg ik toch de riebels op de rug van zijn bevindingen en conclusies. We zijn door de bank genomen, en vandaag en morgen doen ze het weer. De geglobaliseerde financiële wereld is te groot voor landelijke bestuurders. Grip? Vergeet het maar. We mogen bijpassen als het fout gaat.

Inmiddels voelen banken zich weer sterk genoeg. Het is volgens Luyendijk weer business as usual. Graag laten ze ons geloven dat 2008 een weeffout was en dat het bancaire systeem sterk genoeg is om dit op te lossen. Lou Reed schreef het al: “behalve half of what you see, and none of what you here.” En des te harder Gerrit Zalm lacht, des te meer jij en ik op onze hoede moeten zijn. De banken zijn gered. Maar wie redt ons?

Wortel in de vuist

Jetta-Klijnsma-621x328Van Mark Rutte moesten we een nieuwe auto kopen. Goed voor de economie. Zelf rijdt hij nog steeds in zijn prehistorische Saab. Van staatssecretaris Jetta Klijnsma (zelfde kabinet, andere partij) moeten we een huis kopen. Want als het huis is afbetaald, kun je prima van je AOW leven, en heb je geen last van je pechpensioen.

Het is wat, die goedbedoelende politici. Leuk dat een sociaal-democrate mensen met pensioenproblemen aanraadt dan maar een huis te kopen. Het is er ook echt de tijd naar. Maar Klijnsma is nog veel creatiever. Zij kent ook mensen die een moestuin hebben. Dat levert veel groente en fruit op. Dus wie een pensioengat of -ravijn vermoedt of heeft: neem een moestuin.

Klijnsma schijnt slim te zijn. Zij is ook een soort sociaal geweten in de PvdA. Maar ergens gaat het dan mis. Dan komt de losgezongen lariekoek. Dan komen we met een moestuin. Sla je slag. Het is dit soort onbenul dat sociale media doet ontploffen en sociaal-democraten voor de zoveelste keer achter de oren doet krabben. In plaats van een roos nu een wortel in de vuist. Het kan verkeren.

Nee, dan Laurens Ivens, kakelverse wethouder te Amsterdam. Van de SP. De partij die de moestuin al lang in het logo heeft. Vroeger een balletje op jacht naar geld, maar inmiddels genezen, en hij levert zelfs salaris in. Ik dacht dat wethouder te Mokum niet zo slecht betaalde, maar bij de ANWB van Van Woerkom verdiende Ivens kennelijk (nog) meer.

Net als die moestuin zal Ivens ook niet precies bedoeld hebben wat hij zei in Het Parool gisteren over Emile Roemer en zijn werk als fractiemedewerker in de Tweede Kamer: “Ik schreef zijn teksten, hij sprak ze netjes uit, dat ging goed.” Nou, zo’n jongen komt er dus wel. Wethouder Wonen. Leeft met vriendin op 50m2 in de Indische Buurt. Nou, dan ben je van het goed tomatenhout gesneden. Vanaf heden te bewonderen in de Stopera.

Europanisch

europa4Wubbo Ockels is dood. Hij is een ster. Wim Kieft was een ster. Hij was bijna dood. Drugs en alcohol. En hoe schijnen de sterren van Europa? Met een opkomst van 1:3 is comateus waarschijnlijk een adequate beschrijving.

We komen er maar niet uit. Voor Europa. Tegen Europa. Tegen dit Europa. Minder Europa. Tegen alles. Nederland verplaatsen uit Europa. Europanisch. Waar gaat het over? Het is zoals de VVD in een ronkende advertentie vandaag zo treffend verwoordde: niet onvoorwaardelijk voor Europa. Waar Europa tegen ons werkt, is de VVD ook tegen. Goh.

De claim van de VVD: stem voor Nederland. Niks Europa. Eigen land eerst. En dat Europa is maar een rare abstractie op afstand, moeilijkdoeners, pennenlikkers, regelneukers, zakkenvullers. Alleen als we er echt iets aan verdienen, dan zijn we voor Europa. Tenzij.

Morgen wordt geen mooie dag. Willem Kieft moet met nog geen € 15 per dag zien rond te komen. Berooid, maar wel clean. De Amsterdamse politiek kibbelt verder als het schoonplein van de voorschoolse opvang.

En Europa wordt geen millimeter populairder. Behalve bij Eritreeërs in Amsterdam, bijvoorbeeld. ‘Europa is toch het paradijs’ is de kop van het hoofdartikel van Het Parool. Daar weten ze wel hoe goed wij het in Europa hebben. Maar zij mogen niet stemmen. Wij wel.

Doggystyle en artiesteningang

doggystyleTaal leeft. We spreken en schrijven heel anders dan honderd jaar her. Er ontstaan steeds nieuwe woorden. Die landen in de Van Dale. Deze week werden er weer pareltjes toegevoegd. Zoals bitchfight, doggystyle (of doggy style) en greppeldel.

Een greppeldel is een verachtelijk vrouwspersoon die het in elke drooggevallen greppel met iedereen voorradig wel wil doen. Van del naar hoer is een kleine stap en in die categorie is nu de aandachtshoer en mediahoer toegevoegd, troetelnamen die de Heleen van Royens en Yolante Cabau van Kassieren van deze wereld regelmatig krijgen toegevoegd.

Het woord artiesteningang heeft ook een nieuwe entree gemaakt in de Van Dale en is ook een nieuwe naam voor een oude entree: het woord artiesteningang is sinds een paar jaar het eufemisme voor de aarsopening. Daar kun je theater bij maken, maar het is het niet.

Plofkop is ook een mooie. Ik moest gelijk denken aan een knipseltje over Herb Lotman, één van de drie drijvende krachten achter het succes van McDonalds’s. Als er nu iemand een plofkop had… Het kan ook geen toeval zijn dat deze uitvinder van de techniek van massaproductie van ingevroren hamburgers overleed aan hartfalen. Waarschijnlijk iets te verknocht aan de producten van de eigen zaak.

Wereldwijd leggen medewerkers van allerlei fastfoodketens vandaag het werk neer. Het is geen eerbetoon aan Lotman, maar een protest tegen de hongerlonen die worden betaald. In Nederland helaas nog geen stakingsgolf. Iets met ‘lastige organisatiegraad’ en zo.

Maar minder fastfood eten helpt het ketenpersoneel natuurlijk niet. Wat een paradox. Net zoals de economische krimp nu die wordt veroorzaakt door te weinig aardgasgebruik. Van verstandig, gezond en zuinig gaan we dus naar de kloten. Iemand daar een woord voor?

Vijftig tinten grijs

wimkok1Terwijl de Chinese restaurants in Nederland door nieuwe wetgeving honderden koks tekort dreigen te komen, blijkt een Nederlandse kok juist de omgekeerde weg te gaan: Wim Kok is sinds enkele maanden niet besturend-commissaris bij de Chinese Construction Bank. En daar maak ik geen flauwe grappen over.

Slecht betaald is het niet die negen retourtjes China die Kok jaarlijks maakt. De Telegraaf rekende al met graagte uit dat het oude rode boegbeeld Kok € 4.700 per vergadering krijgt, en dat is toch behoorlijk ruim boven modaal.

Wim Kok – twee kabinetten lang voorzitter van Nederland – is de verpersoonlijking van het brave, grijze Nederland van een broodje ham en een broodje kaas, het doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg, het was de timmermanszoon uit Bergambacht met paplepels tegelijk ingegoten.

Onder Kok verloor der PvdA wat er nog aan socialistische veren zat vastgeplakt. In het Paarse tijdperk werd de PvdA Kok en Kok de PvdA: het grijze midden, veilig koersen, niet te breed, niet te ver, dan kom je het verst. Onder Kok leek Nederland wel ‘af’, een sociaalliberale heilstaat het hoogst haalbare.

Na de politiek kwam het bedrijfsleven, en commissaris Kok gleed daar op glad ijs en kukelde in wakken. Hij praatte recht wat vroeger nog keurig krom was, en wat hij ooit mooi omschreef als ‘exorbitante zelfverrijking’ mocht nu rekenen op zijn fiat. Wiens woord men eet, wiens bonus men geeft.

Nederland onder Kok heette Paars maar was vijftig tinten grijs. Gelukkig bleek Nederland niet ‘af’. Langzaam poogt de PvdA wat veren terug te vinden. Het gaat van ‘au’. Benieuwd hoe het ‘onze Wim’ vergaat aan de Chinese vergadertafels. Of zijn stevig postuur, zijn opvallende, en zijn wat norse voorkomen indruk maken. Een broodje kaas en een broodje ham zitten er niet in. Als hij maar niet die grap van Gordon over nummer 39 met rijst maakt.