Meester van het licht

MR-TURNER-014-600x360

De Londense schilder William Turner wordt wel de ‘meester van het licht’ genoemd. De Britse regisseur Mike Leigh maakte over hem de fraaie film Mr. Turner met een fenomenale Timothy Spall die naast al het licht – The Sun is God – ook de duistere kanten van Turner belicht.

Spall speelt Turner als een grommende beer die lak heeft aan conventies en geen behoefte heeft aan affectie en relaties. In plaats van verantwoordelijkheid te nemen als man en vader, vindt hij het wel best dat zijn vader hem helpt in en om zijn atelier. Turner lijkt dan eerder een verwend kind dan een volwassen schilder.

Zijn relatie met vrouwen is moeizaam, so to speak. Zijn zusje overleed toen hij acht was, zijn moeder werd krankzinnig en stierf jong, en daarna werd het – behalve laat in zijn leven – nooit echt wat met vrouwen. Hij zorgde niet voor zijn ex-vrouw en zijn kinderen, de huishoudster was er om af en toe in het kruis te grijpen of de boekenkast in te beuken, een bordeel was er voor inspiratie, net als een aangespoeld vrouwenlijk.

De film is relatief lang, en traag als de tijd die hij verbeeldt. Het latere leven van Turner valt samen met de komst van een nieuwe tijd met uitbreiding van het spoor, de komst van de concurrent de camera, en – in zijn Londen – de wereldtentoonstelling van Crystal Palace van 1851.

Zijn steeds abstracter en vager wordende schilderijen passen in die nieuwe tijd, maar werden veel minder gewaardeerd dan zijn vroegere, herkenbaarder werk. Queen Victoria vond het vreselijk, maar dat had ze wel met meer dingen. De moeizame relatie van Britten met seks is vintage Victoria. Ook in die zin was Turner zijn tijd ver vooruit.

Shaming the shirt

LouisvGaalMilton Keynes wordt wel de meest boring stad van Engeland genoemd, maar gisteravond was er groot feest. The Milton Keynes Dons – vroeger FC Wimbledon – rolde het Manchester United van Van Gaal in een bekerwedstrijd op met 4-0. En plots is King Louis in grote problemen.

Anderhalve week geleden zongen fans van Swansea City Van Gaal toe met het bijtende ‘you’ll be sacked in the morning’ toen hun club op Old Trafford met 1-2 won van Manchester United. In Milton Keynes klonk gisteren ‘You’re not famous anymore.’  Pijnlijk, zo op de bips krijgen van een derde divisieclub met een jaarbudget van een maandsalaris van Wayne Rooney.

En zo is Louis van Gaal van de hemel in de hel gestort. Deze zomer was hij nog de held, de koning van het ooit vervloekte 5-3-2 en was hij de Hollandse meester die het zwalkende Manchester United wel weer op de rails zou krijgen. Twee nederlagen en een gelijk spel verder is er van de superstatus van Louis niet veel over.

De Engelse pers was hedenochtend meedogenloos. De kop Shaming the Shirt zei veel, zo niet alles. En het blijkt maar wwer: in voetbal mag je best bouwen aan een nieuw team, als je in de tussentijd maar wel gewoon wint. Van Gaal weet wat hem te doen staat zaterdag. Gisteren kocht hij een Argentijnse engel. Hij zal hem nodig hebben.

Een gegeven paard

War-Horse-at-the-New-London-Theatre-Photo-credit-Brinkhoff-Mögenburg-600x407Ik had weinig goeds gehoord over War Horse, maar toen we via de Postcode Loterij vier vrijkaarten in de schoten geworpen kregen, besloten we toch maar zelf te gaan kijken. Dat viel niet mee. Het was angstwekkend stil in een zaterdagavonds Carré en de suppoosten deden door schuiven en aansluiten er alles aan om de zaal er nog een beetje ‘gekleed’ uit te doen zien. Het hielp niet echt.

War Horse liep en loopt niet, en dat is een grote klap voor Carré en voor producent Joop van den Ende die een enorme rij aan voorstellingen hadden opgelijnd. Maar de grootste klap moet toch de grote inschattingsfout zijn om een productie naar Nederland te halen waar niemand hier iets mee heeft. Het klonk aardig – dat paard was fantastisch – maar het is dodelijk tegelijk.

War Horse is op en top Brits, hoe universeel de relatie tussen jongen en man en paard ook kan zijn. Ik weet het: je mag een gegeven paard niet in de bek kijken, maar toch: het verhaal is gedateerd, het acteren heeft bij vlagen iets van het oude volkstoneel en na afloop vinden de eerder gescheiden man en paard elkaar weer. Tsja. Wij vieren kwamen ook niet veel verder dan dat paard wel knap gedaan was. War Horse als een soort one trick pony.

Mannen met lijstjes

Hi-Fi1Zelfs met verlenging en penalty’s tussen Duitsland en Argentinië kun je vanavond nog op tijd zijn voor de film High Fidelity, om 23.55 uur op SBS6. Niet dat de film zo bijzonder is. Wel bijzonder is dat de film gebaseerd is op het bijzonder succesvolle – en hilarische – boek High Fidelity van Nick Hornby.

High Fidelity laat zien hoe raar de filmwereld is. Het boek van Hornby is zo Brits als Brits maar kan zijn, maar de filmproducenten besloten het verhaal te verplaatsen van Londen naar Chicago en toen was er dus weinig Brits meer aan de film, behalve – dat dan weer wel – de Britse regisseur Stephen Frears.

High Fidelity is het verhaal van hoofdrolspeler Rob Fleming – in de film heet hij Rob Gordon, John Cusack (foto) speelt hem – een middertiger die maar niet volwassen wordt en die met twee andere lotgenoten een obscuur platenzaakje runt waar alleen echte liefhebbers en die hards welkom zijn.

Hun leven bestaat uit muziek en uit lijstjes met muziek: de vijf beste intro’s, de albums die je mee zou nemen naar een onbewoond eiland. Mannen met lijstjes. En de existentiële vraag: kun je wel een relatie hebben als je vriendin niet dezelfde muzieksmaak heeft?

In het boek is al het getob en gefreak hilarisch – Kraftwerk Unplugged, hoe verzin je het.. -, in de film is het lauw of op zijn best handwarm te harden. Maar misschien als je de film aardig vindt is het de perfecte opstap naar het boek van Hornby. Al ruim 20 jaar oud, maar heerlijk tijdloos. De echte aanrader.

Brighton Rock

uriah-heep-bNiks fly-drive, niks Kanaaltunnel, in mijn jeugd was er de ferry en – gaaf, maar wat een stank en pokkenherrie – de hovercraft om ons het Kanaal over te zetten richting de krijtrotsen van Dover. In mijn puberjaren ben ik verliefd geworden op dat rare Albion, en het is nooit meer overgegaan.

Het moet 1972 zijn geweest toen ik die zomer in Brighton in een hip kelderwinkeltje van mijn zakgeld de net verschenen LP Demons and Wizards van Uriah Heep kocht. Ik kende de groep en de muziek niet, ik denk dat ik geïntrigeerd werd door de door Roger Dean ontworpen hoes met een lokkende tovenaar in een fantasieland met watervallen en donkere luchten waar Dean met Yes ook zo’n succes mee had.

Ik was blown away toen ik Demons and Wizards voor het eerst hoorde op mijn hotelkamer op mijn portable draaitafel. Het was rock, het was hard, snel, maar het was ook melodieus, met akoestische gitaren en hemelse koortjes. De hitsingle Easy Livin’ stond als een huis, en denderde als een trein met het pompende orgel van Ken Hensley.

Het zijn mooie herinneringen aan de vooravond van weer een Brits bezoek. Nu mag je Uriah Heep niet meer leuk vinden – foute bombast – maar het is toch die muziek van zo rond je vijftiende die heel diep ergens in je geheugenopslag zit en – hoe dan ook – vormend voor the years to come. Als ik straks in de buurt van Brighton ben, zal ik toch even denken: Easy Livin’, het is best goed gelukt.

Tunnelvisie

venetie.trafficjamAmsterdam wordt wel ‘het Venetië van het Noorden genoemd.’ Maar het is juist de vrees van veel Amsterdammers dat de stad net als Venetië wordt: een dode stad die onbetaalbaar is voor de eigen inwoners en 365 dagen per jaar gegeseld wordt door het massatoerisme dat de stad gebruikt en misbruikt en alleen maar verder de diepte in duwt.

Het is altijd spitsuur in Venetië, en in de zomer schijnt het niet te harden te zijn. Nu in april was het ook al duwen in de steegjes en massaal op het San Marco. De stad is niet gebouwd voor 20.000.000 toeristen, maar ze komen er wel elk jaar en putten de stad steeds verder uit.

Niets voor niets zijn er tal van plannen om de stad niet alleen tegen de zee maar ook tegen de oceaan van het massatoerisme te beschermen en te zorgen dat er veel meer geld binnenkomt om de stad te redden van zichzelf en een zekere verdrinkingsdood.

Dat toerisme wordt alleen maar erger, grover en massaler, en ik kan mijn handen niet in onschuld wassen. Wacht maar tot ook 1,4 miljard Chinezen op zoek gaan naar onze roots en Rembrandts. ‘Call some place Paradise, kiss it goodbye,’ zongen The Eagles ooit treffend in The Last Resort van hun megahitalbum Hotel California dat voor de band precies dezelfde ondergang betekende als die zij bezongen.

De wereldbevolking groeit en de wereld wordt maar kleiner. Leuk stuk vandaag in Het Parool over weer opgediepte plannen voor een tunnel van Londen naar New York. De techniek is ver, er kan veel, maar het prijskaartje van rond de tienduizend miljard euro zit de tunnelvisie nog wat in de weg.

Maar waarom zou je met een superzweefflitstrein naar de V.S. willen? ‘It’s a living hell,‘ volgens de Noord-Koreaanse leider Kim Jung-un over zijn aartsvijand, en hij kan het weten, ofschoon enige tunnelvisie hem ook niet vreemd zal zijn.

Time Is On My Side

Stones3Twitter ontplofte vanochtend: The Rolling Stones komen naar Pinkpop. Grappen waren ook niet van de lucht: ‘eindelijk heeft organisator Jan Smeets musici die nog ouder zijn dan hij op het driedaagse muziekspektakel in Landgraaf.’ Maar Smeets flikt het wel. De Britse bejaardensoos is op 7 juni de absolute hoofdact van Pinkpop en van het ganse concertseizoen.

The Rolling Stones zijn bigger than life, hoe oud ze inmiddels ook mogen zijn. Image wint het van leeftijd. Gek is het wel. Bejaarde mannen die ons in de jaren ’60 en ’70 juist wilden laten geloven dat ouder worden het ergste was wat je kon overkomen. Pete Townshend van The Who verwoordde het prachtig in My Generation: ‘Hope I Die Before I Get Old.’

Townshend leeft nog, en The Rolling Stones ook, al wordt drummer Charley Watts vlak voor Pinkpop wel 73 en Mick Jagger overgrootvader.So it goes. Klassieke componisten werden doof of stierven aan tbc of een gebroken hart, blueszangers werden zeker niet oud, in de jazz was vroeg doodgaan aan de orde van de dag.

Maar over rock ’n roll waren geen afspraken of spelregels gemaakt. Onderweg ontvielen velen ons. Brain Jones, bijvoorbeeld. Joplin, Hendrix, Morrison, wie kent ze niet. Maar straks staan dus vier oude knarren op een zaterdagavond in Landgraaf. Time is on my Side zong Jagger al in 1964. And bloody right he was.

Krimoorlog 2.0

KrimoorlogDe Berlijnse Muur is nog geen kwart eeuw om of het door Winston Churchill bedachte IJzeren Gordijn begint weer op zijn plaats te hangen. Oude tijden herleven. Anderhalve eeuw na de bloedige Krimoorlog, staat het schiereiland in de Zwarte Zee weer in het brandpunt van de belangstelling en dreigend wapengekletter..

Het einde van de Koude Oorlog was de Russen niet in de koude kleren gaan zitten. Het Westen schoof steeds meer op naar het Oosten en dat voelde niet veilig voor het Kremlin. De 21e eeuwse tsaar Poetin speelt handig in op alle angsten en steekt met grote regelmaat een middelvinger westwaarts. De afgelopen weken maakte hij er zelfs een Olympisch nummer van.

Het is geen ideale wereld. En wie dacht dat het met het einde van de Koude Oorlog vrede en harmonie zouden nederdalen, komt opnieuw bedrogen uit. Er zijn belangen, altijd belangen. We hebben Rusland nodig in Syrië en tegen Iran. En zonder het Russische gas wordt het koud en guur in ons dan toch niet zo vrije Westen.

Invloedssferen, belangen, strategische posities. Het was in 1853 bij de eerste Krimoorlog niet anders dan nu. En de Oekraïners zelf? Die beseffen dat hun vrijheid niet iets is wat zij zelf bepalen, maar waar al eeuwen grote schaakborden voor zijn die uitmaken hoe het gaat. Pionnen worden geofferd. Op de Krim speelt Poetin met wit.

Bij nader inzien

GreatWarExact een eeuw geleden stormde half Europa met ongekende geestdrift naar de slagvelden. Een beetje knokken werd The Great War, een slachting op ongekende schaal die miljoenen slachtoffers eiste. Het begon met een aanslag in Sarajevo. Maar waar ging het eigenlijk over?

Vooral in Engeland is er nu veel discussie over wat we later de Eerste Wereldoorlog zijn gaan noemen (voor die naam moest er eerst een Tweede komen..) en of Engeland er wel goed aan had gedaan om zich te laten meeslepen in deze bloedige oorlog. Gedane zaken nemen geen keer, maar bij nader inzien kun je nu toch anders aankijken tegen toen.

Dat laatste doet Mient-Jan Faber. De voormalige vredesactivist van het IKV was ooit fel gekant tegen kernwapens en de plaatsing van kruisraketten in ons land. Nu, dertig jaar later, vindt Faber dat er ‘..geen betere garantie voor de wereldvrede is dan het kernwapen.’ Het kan verkeren.

Het is goed dat er reflectie en nader inzien is, dat mensen vandaag nadenken over waar zij gisteren heilig van overtuigd waren. Het verschil tussen nu en toen kan dan heel groot zijn. Is dat nu een teken van sterkte of zwakte?

BBC-anchorman Jeremy Paxman zei ooit dat mensen niet moesten zeuren over politici die van mening veranderen. Juist politici die nooit van mening veranderen moet je ernstig wantrouwen. Misschien een aardige tip voor de komende verkiezingen.

Die andere Andy

Andy-Burrows-Hometown-by-Stefan-Parker2

Net terug uit de Verenigde Staten met de bevestiging dat het commercieel uitermate interessant is om een breed waaiend circus aan losers, crepeergevallen, dwergen en extreme obeten en ander ongerief aan de kijker voor te schotelen. We love it.

En dus krijgt in Nederland Andy van der Meyde zijn realityshow. Natuurlijk kent y hem niet meer. Hij speelde bij Ajax, in Oranje, maar versnoof en verneukte zijn carrière en zijn leven, en dat is leuk om te zien, en dus mogen we straks genieten van dit leeghoofd op zijn pad verder neerwaarts. Smullen.

Gelukkig is er nog een Andy. Ik kende hem niet, maar Het Parool was zo aardig om Andy Burrows vandaag te introduceren. ‘Drummers kunnen meer dan alleen slaan,’ en Andy Burrows is het levende bewijs van zijn eigen uitspraak. Wat maakt deze singer-songwriter prachtvolle muziek.

Ik had niet zo opgelet de afgelopen jaren, en dus had ik zijn band Razor LIght gemist waar Burrows drumde. Nu is hij front man, en geswitcht naar andere, introverte muziek die gelukkig niet mijmelt of navelstaart, maar met prachtimpact binnenkomt, luister maar naar zijn ‘Hometown’ en je bent helemaal thuis. En als hij dan ook nog mijn drummende helden Levon Helm (The Band) en Don Henley (The Eagles) noemt, tsja, dan gaat Burrows bij mij niet meer kapot.

Zondag staat de vriendelijke Brit in het Amsterdams Bos, met in het voorprogramma Michael Prins, winnaar van – jawel, weer een TV-wedstrijdje – de beste singer-songwriter van Nederland. Gaat dat horen, zou ik zeggen.