De zak

halbeIk had al geen hoge dunk van Halbe Zijlstra. De voormalig duivenmelker uit Oosterwolde maakte zich vijf jaar geleden sterk om de cultuur in Nederland de nek om te draaien. Nu tettert hij van de daken dat RTL het Sinterklaasfeest vermoordt omdat daar de Zwarte Piet is afgeschaft en vervangen wordt door de schoorsteenpiet. In Pauw gisteravond kreeg hij een kwartier om zichzelf volledig belachelijk te maken. Ook dat had hij helaas niet door. Stomheid is vaak hard te onderkennen door degene die het heeft.

Volgens Zijlstra zou Zwarte Piet als het ware afgebouwd moeten worden de komende jaren tot een wat neutralere Piet. Want wie dat te rigoureus doet, brengt kinderen en ook Zijlstra Jr. (8 toch al inmiddels, en nog steeds gelovend) in de war en is de bijl aan de wortel van zo een traditierijk kinderfeest. We zouden echt moeten wachten tot een volgende generatie kinderen voordat zo een rigoureuze stap gezet zou kunnen worden. Alsof er niet elke dag kinderen worden geboren en de Sint elk jaar nieuwe kleine klanten krijgt.

Halbe glom door en begreep maar niet hoe hij alleen stond en hoe schofferend zijn gedrag en houding zijn. Ik verdenk hem ervan dat hij – naast een dosis domheid – vooral last heeft van electorale motieven. Door zich niet uit te spreken tegen Zwarte Piet poogt hij het xenofobe geronk ter rechterzijde te pleasen. Het gaat niet over Piet. Het gaat niet over kinderen. Het gaat niet over de kleine Zijlstra. Het is politiek. En als er iemand is die willens en wetens het Sinterklaasfeest vermoordt voor eigen politiek gewin, dan is het deze nepliberaal wel. De zak, zeg ik.

A.D. 1926

Ad21926. Het geboortejaar van mijn vader. Hij zou vandaag 90 zijn geworden als hij niet al jaren her plots dood was gebleven. Te zwaar, te ongezond, vocht achter de longen, en het hart klopte niet meer. Ik heb nooit afscheid van hem kunnen nemen. Maar misschien was dat ook maar beter. Zeker de laatste jaren deelden we weinig vreugde. Ik zat vol verwijten, en hij bleef ver weg van alles, van verantwoordelijkheid en van anders dan gespeelde interesse in de ander.

Adriaan Cornelis van Noppen. Ad. A.D. 1926. Het zat hem ook niet mee. Ondergedoken om de Duitse Arbeidseinsatz te ontlopen. Als dienstplichtige naar Indië gestuurd. En vervroegd teruggekomen omdat zijn vader stervende was. Het had niet geholpen dat hij enig kind was en dat zijn moeder hem heel dicht tegen haar borst hield. Hij vond het normaal dat hij alle aandacht kreeg. En als hij het moest opeisen, werd het meestal niet leuker thuis.

Maar er was ook een andere Ad, een Adriaan die secretaris was van het illegale literaire tijdschrift Parade der Profeten. Een jonkie dat contact zocht en vond met W.F. Hermans en andere schrijvers die nog groot zouden worden. Hij had zelf ook een pen, maar was blijkbaar beter in het regelen. De schaarse nummers die er nog zijn van het gestencilde blad zijn nu antiquarisch en veel geld waard. Pas jaren na zijn dood hoorde ik over zijn staandehouding door Duitsers op De Munt, in 1944, met in zijn colbertzakje een namenlijst die hij beter niet bij zich kon hebben.

Ad is dood, en ik ben ouder, letterlijk en figuurlijk, en zonder klagen kan ik zeggen dat ik hem blijf missen. Want zo afwezig als nu, was hij vroeger ook vaak. Het werd mijn brandstof om het met mijn kinderen anders te doen, maar fijn voelt die leegte nog steeds niet. De afwezige vader. Er zijn boekenkasten over volgeschreven. Ik doe er nog een blogje bij. En ik denk aan hem. Ik probeer me voor te stellen hoe bang hij geweest moet zijn als jochie van 18 daar op De Munt. Jammer dat hij het mij zelf nooit heeft verteld.

Dit zijn de namen

DitzijndenamenIn Het Parool las ik dat in een extra ledenvergadering van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders Hennie de Haan gekozen is tot nieuwe voorzitter. Ze had haar naam mee, zullen we maar zeggen. Ofschoon zij natuurlijk De Kip had moeten heten.

Soms zit het mee en soms zit het tegen met je achternaam. Op mijn Middelbare School zat een tweeling met de achternaam Poepjes. Op een gegeven moment zijn alle grappen wel gemaakt, maar toch.

Op scholen kom je best veel kindernamenleed tegen. Want welke ouders noemen hun dochter nu Haas? Hebben ze heel hard moeten lachen, snappen ze het echt niet, of moet het kind gehard het leven door? Mijn naam is Haas. Lachuuuh. Maar ja, als Haas kan, dan kan Beer ook, en Wolf. Zijn er ook nog ouders die hun dochter Poes noemen? Het zou me niet verbazen.

Altijd als je denkt dat je alles hebt gehad, dan waait er weer een nieuwe trend langs. Jaren terug had je overal Storm. Storm is even gaan liggen, was dan onze grap op het kinderdagverblijf. Maar je had ook Bikkel en Erts, lekker aards. En toen kreeg je alle Verenigde Staten en zat opeens Alaska de Boer naast je kind, of Texas Jansen.

Ouders kijken niet zo nauw, maar als kind moet je er wel een leven mee doen. En wie afwijkt, wordt gepest en uit de groep geknikkerd. Het is dus niet leuk om Haas of Poes te heten, of Kathmandu Koopman of Bono Blijham. Maar onze fantasie kent geen grenzen, en bij de burgerlijke stand mag bijna alles. Adolf waarschijnlijk ook. Maar dat doe je je kind toch niet aan. Toch?

De burger krijgt smaak

15cJe kunt je winkels van het agressieve geel en rood wel omtoveren naar groen, maar de junk food van McDonald’s is gewoon een belediging voor mens en dier. Wie ooit de documentaire Supersize Me zag, weet wat voor vreselijke gevolgen frequent nuttigen van burgers, frites en enorme suikerbekers frisdrank heeft.

Lang leek alle kritiek McDonald’s niet te deren. Klanten zat. Maar nu wordt het toch steeds minder vet om naar die grote M te gaan. De burger krijgt smaak. Steeds meer jongeren lopen McDonald’s voorbij en spenderen hun geld bij smaakvollere, groenere bedrijven die wel iets snappen van de nieuwe tijd, veranderde wensen, en de behoefte aan (h)eerlijk en eten.

En als je hamburgerkoning van de wereld wilt zijn, dan helpt het toch echt niet als je in een onderzoek van Consumer Reports Magazine als minst lekkere van twintig hamburgerketens werd beoordeeld. De uitspraak van de jury: niet te eten die rotzooi.

Wij zijn er ook wel eens voor gezwicht. De agressieve kindermarketing jaagt schuldbewuste ouders de parkeerplaats of de drive thru door om hun kinderen maar gelukkig – en te dik – te maken.

Nooit zullen we vergeten hoe we na een lange autorit naar Zuidelijk Frankrijk de kinderen wilden tracteren op een dienblad M. Net toen we naar binnen wilden stappen, kwam er een klein kind kotsend naar buiten. Daarna viel het voer eigenlijk nog wel mee.

Robbendoes

Robben-kinderenOp het eind winnen de Duitsers. En dus is het WK nu klaar. Wat hebben we genoten. Vooral omdat we tevoren overtuigd waren dat ‘zij’ de eerste ronde niet zouden overleven. Maar ‘zij’ werden ‘wij’ en ‘wij’ kwamen ver, veel verder dan in elke stoutste droom.

Het Parool had het vandaag na de 0-3 tegen Brazilië over een ‘waardig afscheid’, maar dat klinkt me teveel als een eerbetoon aan de doden, terwijl het Nederlands elftal in jaren niet zo levend is geweest, met Arjen Robben als de echte leider van wereldformaat.

Met die Robben is het toch ook raar gelopen. Niet zo lang geleden vond iedereen hem maar een egoïst, een duikelaar, en geen aardig mens. Maar zoals Van Gaal transformeerde, zo transformeerde ook Robben. En zoals Van Gaal de bondscoach des vaderlands werd, zo werd Robben de primus inter pares, de eerste onder zijns gelijken, als een vader voor zijn jongens.

Die rol paste hem plots wonderbaarlijk. En hij kan nu gelijk weer verder. Want niks niet lui onderuit voor Robben. “Er wachten drie kinderen op papa.” De druk op de spits wordt nu de druk op de vader. Gevraagd: liefde, aandacht en energie. Dat wordt Robbendoesen. Iets zegt mij dat het helemaal goed gaat komen. Jongens zijn mannen geworden. En een echt hecht team kan veel meer dan de optelsom van individuen. Chapeau.

Zonder kroeshaar

RIJSWIJK-SINT EN PIETIk verbaas me over weinig, maar de bijna-burgeroorlog over Zwarte Piet doet mij fronsen. Hoe een toch tamelijk onschuldig oud kinderfeestje de lakmoesproef van wie fout en wie deugt is geworden. Ongenuanceerd zwart-wit (ja, sorry..) en met grote woorden en heftige verwijten.

Gelukkig hebben wij het poldermodel. Elk probleem kan in de polderblender en wordt teruggebracht tot een zouteloos maar werkbaar compromis. Zo is Zwarte Piet nu ook door die wasstraat gehaald, en ziet: Zwarte Piet is niet meer zwart, maar bruin. En Bruine Piet heeft geen oorbellen meer, geen grote rode lippen en ook geen kroeshaar.

Zwarte Piet is zo nog wel, maar is toch niet meer. Een probleem opgelost door al het scherps er af te slijpen. Raar is het wel. Want die Zwarte Piet – de negerslaaf – is nu onherkenbaar, want kroeshaarloos, en tot bruin gepoetst. Wie kan hier nu blij mee zijn?

Ik las dat Zwarte Piet (Bruine Piet, dus) nu ook op het paard mag zitten. Het klinkt als vooruitgang. Maar hoe zit het eigenlijk met de Sint? Die ontspringt tot nu toe alle dansen. Terwijl hij toch ook van gisteren is, een geloof van geldjacht en misbruik vertegenwoordigt, en met een zak watten de eminence grise loopt te spelen. Kan dat zo maar blijven?

Er deugt veel niet aan Sinterklaas. De roe, mee in de zak naar Spanje, de angst, de geverfde man, de wattenbaardman, maar het is een kinderfeest dat velen vreugde doet. Wie het niks vindt: hij of zij blijve er weg. Het standaardantwoord op al dan niet vermeend onrecht is bij ons maar al te vaak de roep om verbieden. Daar zou dat poldermodel eens wat creatiever mee om moeten gaan.

At Seventeen

pamHet is de nachtmerrie van iedere ouder dat je kind iets overkomt of spoorloos verdwijnt. Wie herkent niet dat ene moment van enorme paniek dat je kind opeens verdwenen is en dan drie minuten later vrolijk verstopt achter een boom zit. De vreselijkste gedachten flitsten door je hoofd.

Een veerboot vol kinderen zinkt, een vliegtuig verdwijnt, en het lot van twee Nederlandse meisjes in Panama wordt steeds duisterder. Maar zonder stoffelijk overschot is er toch altijd hoop, en in ieder geval nooit rust en geen kans om het verleden te laten rusten. En toen viel mijn oog gisteren op een klein stukje in Het Parool, keurig hoog in de marge van pagina 14.

Bijna 43 jaar na hun vermissing in mei 1971 zijn twee toen 17-jarige Amerikaanse meisjes teruggevonden, slachtoffer van een auto-ongeluk dat eindigde op de bodem van een creek in het lege land van South-Dakota.

Cheryl Miller en Pamella Jackson uit Vermillion bij Elk Point waren onderweg naar een schoolfeest. Op een gravel road ging het fout en hun Studebaker Lark stortte van de weg het water in. Niemand vond een spoor, tot een visser een tijd terug wielen van de auto boven de modderige waterlijn zag.

Cheryl en Pamella kunnen worden begraven terwijl niemand ooit nog had gedacht dat zij – sorry – nog boven water zouden komen. En de meisjes? At Seventeen – Janis Ian schreef er een ontroerend lied over – waren zij misschien wel op weg naar hun grote liefde, of zouden zij die daar ontmoeten. Who knows.

Pikant detail: hun klasgenoot David Lykken werd ooit verdacht van de verdwijning van en de moord op Cheryl en Pamella, maar werd vrijgesproken. Een lieverdje was Lykken zeker niet. Hij zit een 227(!)-jarige gevangenisstraf uit voor verkrachtingen en ontvoeringen.

I Don’t Like Mondays

brendaannspencerOp de kamerdeur van één van onze dochters hangt een poster van de dikke kater Garfield met de kreet Mondays Suck. Het is de kernachtige verwoording van het gevoel dat zovelen hebben bij de startdag van de school- en werkweek.

Op maandag 29 januari 1979 schiet de dan 16-jarige Brenda Ann Spencer in San Diego uit haar huis op kinderen die wachten tot ze naar binnen kunnen op de Grover Cleveland Elementary School. Met het semiautomatische geweer dat ze van haar vader voor Kerst kreeg, schiet ze twee volwassenen dood en verwondt acht scholiertjes en een agent.

Het motief van Spencer: “Ik hou niet van maandagen, dit brengt tenminste wat leven in de brouwerij.” Bob Geldof, voorman van de Ierse band The Boomtown Rats, pikt het verhaal op en maakt er het beroemde nummer I Don’t Like Mondays van dat in de zomer van 1979 de eerste plaats haalt in Engeland.

Wat een rare twist dat Geldofs middelste dochter Peaches gisteren – op een maandag – overlijdt onder nog niet opgehelderde omstandigheden. Vreemd is wel dat de laatste tweet die zij stuurde een foto is van haar met haar in 2000 aan een overdosis overleden moeder Paula Yates, die – naast Peaches Honeyblossom – met Geldof ook nog de dochters Fifi Trixibelle en Pixie Frou-Frou kreeg. What’s in a name?

Brenda Ann Spencer – 54 inmiddels, ze was vorige week jarig – zit een straf van 25 jaar tot levenslang uit. Haar volgende vrijlatingsverzoek wordt behandeld in 2015. Spijt heeft ze nooit betoond, excuses en omstandigheden in ruime mate aangevoerd. Benieuwd of je in de gevangenis nog wel dat maandaggevoel hebt, of dat elke dag een maandag is. Dat zou dan de ergste straf zijn.

Zangzaad

nickensimonBinnenkort is in de RAI de Negenmaandenbeurs 2014. Dat klinkt niet bijster spectaculair. Dus wat doe je dan als organisatie? Je gooit er een onderzoekje tegenaan. Aan ruim 700 jonge en aanstaande mama’s werd gevraagd welke BN’er zij als zaaddonor zouden kiezen. Zo wordt niet bijster spectaculair heel bijzonder en spannend. Want wie kozen zij?

Het grappige is: ze konden niet kiezen. Maar liefst 79% van de dames zou namelijk het zangzaad van de Volendamse nachtegalen Nick en Simon willen hebben. Dat komt mij toch wat hebberig over, zaad van twee. En hoe moet dat dan? Naar rato mixen? Of iets meer zaad van Nick, of toch liever een extra kwakje Simon? Van rare zinloze onderzoeken kom je toch op gekke vragen.

Als Badr Hari na maandag nog vrije man is, hoeft hij zich niet te haasten naar de zaadbank. Slechts 4% van de vrouwen zit op zijn zaad te wachten. Hij bungelt in de onderste regionen, zoals de onderzoekers fijntjes rapporteren. Maar neem Gordon. Die blijkt met 8% twee keer zo populair te zijn als Badr. Of is hier de stille hoop dat Geer er dan gratis een kwakje bijlegt? Geer en Goor. Wat u zegt.

Treurig. Maar de Negenmaandenbeurs heeft aandacht en de kop Nick en Simon meest populair als zaaddonor maakte ook mij nieuwsgierig. Onzin werkt dus. Gelul kun je verkopen. De media hebben voortdurend honger naar content. En ik ben geen haar beter. Ik wil het allemaal weten. Ook mijn nieuwsgierigheid moet voortdurend worden bevredigd. Door Nick en Simon, desnoods door Gordon, maar dan eis ik Goor of een Chinees erbij. Nummer 39 schijnt lekker te zijn.

Een tandje bij

denbriel

Het Albert Schweitzer ziekenhuis in Dordrecht is het beste ziekenhuis van Nederland, zo blijkt uit de AD Ziekenhuis Top 100. Dat is mooi, en een mooie opsteker voor de stad Dordrecht die vorige week in de Volkskrant onder de kop ‘Het verdriet van Dordrecht’ nog model stond voor de ingehaalde stad.

Waar gewonnen wordt, wordt ook verloren. Onderaan de lijst van het AD bungelt Medisch Centrum Leeuwarden, persoonlijk pijnlijk omdat mijn moeder daar al weer vele jaren her overleed. Maar zo gaat het leven. De directeur van Leeuwarden laat het er echter niet bij zitten. Hij zag plek 100 als ‘..extra reden om er een tandje bij te zetten.’. Dat wordt dus niks met zulk eng managmentgewauwel.

Maar wat ik plots met Dordrecht heb? Ik werk er. Sinds kort. Een paar dagen per week. Voor een half jaar. Bij het Dordrechts Museum, Het Hof, Huis van Gijn en het regionaal archief. In een oude stad die een uitvergroot model is van het Den Briel (of Brielle..) waar ik mijn jeugd grotendeels doorbracht. En aan die jeugd moest ik deze week weer denken toen onze jongste dochter Hedda 12 werd.

Want waar was ik toen? Ik was ook een brugpieper met een veel te zware tas die door zijn ouders van de Rijks H.B.S. te Den Briel werd gedeporteerd naar Spijkenisse omdat daar het lesrooster wel goed gevuld was. Plots zat ik niet meer om de hoek op school (zoals Hedda nu), maar 15 kilometer verderop. Het bleek een zegen.

En Dordrecht en Den Briel lijken niet alleen op elkaar, ze zijn ook verbonden in de tijd, zoals ik dat me mijn moeder was en ben en nu met mijn dochter ben en zal zijn. In Dordrecht wordt nu hard gewerkt aan Het Hof waar de geschiedenis verteld en zichtbaar wordt met als uitdagende claim  ‘Hier begint Nederland’, refererend aan een illegale Statenvergadering in 1572, niet toevallig hetzelfde jaar waarin – op 1 april – de Geuzen Den Briel veroverden op den Spanjaard.

Op 1 april verloor Alva zijn Bri(e)l, zo leerde ik al op de lagere school. En ‘In naam van Oranje doe open de poort, de watergeus ligt voor Den Briel..’. Prachtig vond ik dat als klein kereltje. De schaduwzijde was dat ik een nep 16e eeuws pakje aan moest voor de 1 april-viering. Dat was gênant. Maar iedereen moest. En zo is het historisch besef er goedmoedig ingeramd, van Brielle toen tot Dordrecht nu.