Liefde voor taal

aap-noot-mies

Nog niet zo lang geleden leek de Nederlandse taal een bedreigde diersoort in de jungle van de ruim 7.000 talen die op onze aarde (nog) worden gesproken. Het Nederlands zou verdwijnen, vooral onder de eigen inhaalzucht van vreemde woorden, voornamelijk uit het Engels.

Maar niets is minder waar gebleken. Het Nederlands is springlevend, groter dan ooit, en wordt gekoesterd door de wereldwijd 24.000.000 zielen die het spreken. Zij houden van hun taal, maar ze denken niet dat anderen Nederlands een mooie en zwierige taal vinden. Toch wordt er in steeds meer landen en op steeds meer plaatsen Nederlands gedoceerd en geleerd.

Het Nederlands is dus niet door vreemde machten onder de voet gelopen. Dat is fijn. Zeker ook voor mij. Ik kan me meer dan gemiddeld redden in het Engels, maar als tekstschrijver verdien ik toch mijn brood en beleg in het vormen, kneden, boetseren en ook schrappen in het Nederlands. De Nederlandse taal en ik zijn onlosmakelijk verbonden. Ik kan dus alleen maar ingetogen juichen bij het mooie rapport van de Nederlandse Taalunie over ons levend Nederlands.

Oh ja, en het mooiste Nederlandse woord volgens de Nederlandstaligen is liefde. Mooi natuurlijk, maar haalt het toch niet bij het Vlaamse toverwoord goesting. Maar ja, zo is er altijd wat. En dat is wel een erg Nederlands zinnetje…

Ja, sorry hoor

Sorry

Elton John had ooit een megahit met Sorry Seems To Be The Hardest Word, maar toen kende hij de Nederlandse politiek nog niet. Daar vliegen de sorry’s je om de oren. De ene politicus gaat nog soepeler door de knieën en de volgende bijt nog dieper in het stof. Sorry, sorry, sorry. Het is met nog ruim een half jaar naar de verkiezingen nu grote puinopruiming in Den Haag. Alles wat fout ging of gejokt werd en elk giftig dossier moet nu rap, met hardnekkige schuldgevoelens en een spervuur aan zelfkritiek worden uitgegumd. En daar doet sorry wonderen als de politieke Vanish Oxi Action.

Sorry dus voor die duizend euro die u en ik niet kregen van Mark Rutte. Sorry ook voor die beloften over hypotheekaftrek en over Griekenland. Sorry. Sorry. En Diederik Samsom huilde ook heel hard sorry naar zijn PvdA-fractie die hij zo verwaarloosd had omdat hij te gefixeerd was op het kabinet. En je hoorde Alexander Pechtold bijna sorry zeggen toen hij zei dat als D66 niet in een volgende kabinet komt dat hij dan zou terugtreden. Ja, sorry hoor, ik ga natuurlijk niet weer in de Kamer zitten. Terwijl dat toch – sorry hoor – het primaire doel van Kamerverkiezingen is.

Sorry overigens als ik iemand over heb geslagen. Wie ik in ieder geval nog even moet noemen is Patty Brard. Zij is niet zo van sorry. In het redelijk ranzige Ranking the Stars was zij – zó mooi geformuleerd –  ‘gepakt op één van mijn zwakste plekken, mijn gevoel.’ Het stimuleerde Brard om spelgenoot Ajouad El Miloudi toe te bijten op te  rotten naar zijn eigen land, terug naar Marokko. En niks sorry. Zo kan het dus ook. Gestrekt been. Vol op de bek. Hoppa. 

Ik verwacht zeker geen excuses van KNVB-directeur Bert van Oostveen als hij deze week vertrekt. Hij was zo overtuigd dat hij alles goed deed dat hij geen zicht meer had op hoe mis alles ging. En Dick Advocaat zegt zeker geen sorry. Als je Dick haalt, dan weet je dat hij morgen weg kan zijn naar een nog hogere bieder. It’s all in the game. Wie ook nooit spijt heeft of sorry zegt, is Harry Mens. Las pas een mooi interview met hem in de Volkskrant. Echt een mensenmens. Een vastgoedjongen die nu ook in cremeren gaat. Van hem is dan ook de quote van de dag: ‘cremeren moet weer leuk worden.’ Ja, sorry hoor, daar gaat even niemand overheen op deze blauwe maandag.   

Kut twitter

TweetsNu we het toch over Steenbergen en beschaving hebben. De meeste scheldtweets komen ook uit Brabant. Eindhoven en Tilburg zijn nationaal koploper in elkaar in maximaal 140 tekens het aller vreselijkst te wensen. In Amsterdam beseffen we het beste dat een groot aantal scheldwoorden is gevormd met behulp van woorden uit de seksuele sfeer, vooral de geslachtsdelen. In 020 is ‘kut’ veruit favoriet. ‘Godverdomme’ is een goede tweede, ‘lul’ staat op drie.

We schelden wat af. In Den Haag is ‘tering’ favoriet, de Domstad heeft het meer op ‘flikker’. Maar het is toch wel wat braaf allemaal, en weinig creatief. Zelfs die hooligans in Steenbergen hadden het over een ‘piemel’ die er bij een keurige mevrouw maar eens in moest. Dat had ik dan grover, scherper en snediger verwacht. Dus heb ik mij – als inspiratie voor derden – gestort in het heerlijke boekje ‘Luilebol’, Het Nederlands Scheldwoordenboek van Hans Heestermans.

Het boekje van Heestermans is van ver voor twitter, maar blijft een heerlijke bron voor schelden. Keutelkut kost je zes tekens meer, maar dan heb je ook wat. Of Kutje de Bruin, kut op wielen, sufkut of kut met klapdeuren, maar die laatste is dan weer wat erg lang. En lul kan ook best met wat meer liefde worden behandeld. Kies eens voor lulmajoor of lul met handvat. Of ga lekker out of the box. Wat dacht je van walvisreet, trekhaas, zeldzame zaadschieter, greppeldel, kermisslet, of natte kip?

Schelden doet geen zeer, hoor je vaak. Dat is niet waar. Google maar even op twitter en schelden en dan zie je hoe het ongebreidelde gebrul van kanker hier en pestpleuris daar veel pijn doet. Ik kende hem nog niet, maar de kreet ‘kanker grappig’ moet toch wel ergens op de IQ-bodem liggen. Welke lul of kut dat godverdomme heeft bedacht…

Graag springen na de spits

Trein.NSWat is dat toch met onze zogenaamde topmannen? Ze doen een boute uitspraak, heel Nederland in rep en roer, maar voor je het weet is de uitspraak al weer een teruggetrokken keutel en regent het excuses. Niet zo bedoeld. Nooit gezegd. Uit zijn verband. Het gaat om de context. Het was niet mijn intentie. Straks krijgen we al excuses voordat iemand überhaupt iets heeft gezegd. Gekker moet het niet worden.

Het is toch een rare behoefte om maar wat te roepen en het dan razendsnel weer in te slikken. Het lijkt wel een light version van Gilles de la Tourette. Eerder deze week Hans de Boer en zijn labbekakken. Land in brand. Prompt excuses. En daarna Pier Eringa, topman van ProRail. Leest deze quote goed: “Als ik na een zelfmoord een smsje krijg, denk ik: verdorie, waarom een niet minder druk tijdstip gekozen?” Uiteraard excuses. ‘Springen na de spits’, kopte een journalist. Het schijnt dat deze Eringa nog niet ontslagen is. Mag ik daar dan ook excuses voor?

Oud ABN-topman Rijkman (what’s in a name?) Groenink was deze week wel eerlijk. Hij gaf aan veel te veel geld ooit te hebben meegekregen, maar was niet van plan om iets terug te betalen. En ook geen excuses. Mooi. Excuses waren er ook niet van de Chileense verdediger Gonzalo Jara. Deze psychopaat stak tijdens de Copa America zijn vinger in de anus van de Uruguayaanse spits Cavani. Geen excuses. Wel geschorst. Van zijn Duitse werkgever mag hij omzien naar een andere club. En hopelijk enige psychische hulp.

Onze gedachten dit weekend gaan uit naar Dr. P, ofwel Ronald Plasterk, PvdA-minister van rijkdiensten, overzeese gebiedsdelen en nog zo wat zaken die weinigen boeien. Zo hij nog rechtop stond, dan zaagt de Volkskrant hem vandaag net onder de knieën af in een long read vol falen, zelfoverschatting en nog zo wat poltiek geblunder en karakterzwaktes. Gelukkig voor hem zei hij ooit: “mijn ego is te groot om gekwetst te worden.” Het klinkt bijna als een excuus.

Trojka hier, trojka daar

DrsPHet zijn zware tijden voor de Nederlandse muziek. Recent ontvielen ons de toppers Albert West en ‘Cowboy’ Gerard de Vries. Hou het dan maar eens droog. En ook de hier ten lande zo populaire bandleider James Last blies at last zijn laatste adem uit. Maar hoe zwaar ons dit allen ook viel, het verbleekt bij het verscheiden van Drs. P.

Drs. P., kort voor Heinz Hermann Polzer, heeft als geboren, getogen en gebleven Zwitser de Nederlandse taal bijzonder verrijkt. De taalvaardige econoom bracht ons hits als De Veerpont en het hilarische uptempo De Dodenrit. Het bracht de antiheld in 1974 gewapend met bontmuts zelfs in de studio’s van Top Pop waar hij schmierend zijn hit playbackte. Het was een bijzonder gezicht, een heer van stand in middelbare staat in keurig pak.

Drs. P. ging heden van ons heen, 95 jaar oud. ‘Voor zover ik mij kan herinneren, ben ik nooit jong geweest’ liet Polzer pas nog optekenen in het Belgische Knack. Het tekende zijn hele act. Hij leek tijdloos en altijd al een wat oudere heer met overdosis taalschat en woordenspel.Uit De Veerpont: de oever waar wij niet zijn noemen wij de overkant. Die wordt dan deze kant zodra we daar zijn aangeland. Geen speld of pont tussen te krijgen.

Mijn lieveling: de duizelingwekkende dodemansit in de trojka waar het gezin één voor één wordt geofferd aan de hongerige wolven en waar de verteller vlak voor de bestemming Omsk als laatste aan de wilde dieren ten prooi valt. Het ontlokte hem de prachtige parel: Omsk is een mooie stad, maar net iets te ver weg. Zuig daar maar eens een puntje aan. Voor Heinz Polzer is vandaag zijn eeuwige dodenrit begonnen.

Doggystyle en artiesteningang

doggystyleTaal leeft. We spreken en schrijven heel anders dan honderd jaar her. Er ontstaan steeds nieuwe woorden. Die landen in de Van Dale. Deze week werden er weer pareltjes toegevoegd. Zoals bitchfight, doggystyle (of doggy style) en greppeldel.

Een greppeldel is een verachtelijk vrouwspersoon die het in elke drooggevallen greppel met iedereen voorradig wel wil doen. Van del naar hoer is een kleine stap en in die categorie is nu de aandachtshoer en mediahoer toegevoegd, troetelnamen die de Heleen van Royens en Yolante Cabau van Kassieren van deze wereld regelmatig krijgen toegevoegd.

Het woord artiesteningang heeft ook een nieuwe entree gemaakt in de Van Dale en is ook een nieuwe naam voor een oude entree: het woord artiesteningang is sinds een paar jaar het eufemisme voor de aarsopening. Daar kun je theater bij maken, maar het is het niet.

Plofkop is ook een mooie. Ik moest gelijk denken aan een knipseltje over Herb Lotman, één van de drie drijvende krachten achter het succes van McDonalds’s. Als er nu iemand een plofkop had… Het kan ook geen toeval zijn dat deze uitvinder van de techniek van massaproductie van ingevroren hamburgers overleed aan hartfalen. Waarschijnlijk iets te verknocht aan de producten van de eigen zaak.

Wereldwijd leggen medewerkers van allerlei fastfoodketens vandaag het werk neer. Het is geen eerbetoon aan Lotman, maar een protest tegen de hongerlonen die worden betaald. In Nederland helaas nog geen stakingsgolf. Iets met ‘lastige organisatiegraad’ en zo.

Maar minder fastfood eten helpt het ketenpersoneel natuurlijk niet. Wat een paradox. Net zoals de economische krimp nu die wordt veroorzaakt door te weinig aardgasgebruik. Van verstandig, gezond en zuinig gaan we dus naar de kloten. Iemand daar een woord voor?