Teheran aan de Amstel

bierfietsDe bierfiets is het symbool geworden van alles wat vies en voos en loos is in toeristisch Amsterdam. De stad wil de rondrijdende lalkar dan ook het centrum uitduwen. Maar Mokum heeft een geduchte tegenstandster gevonden in Rusita Ruitenberg Segall, advocate van de bierfietsexploitanten. Zij is van het dikke hout waarvan men planken zaagt.

Volgens Ruitenberg Segall is het verbod op de bierfiets vergelijkbaar met de mensenrechtensituatie in Iran. Haar betoog begrijp ik niet helemaal, maar ze suggereert een parallel tussen mensenrechten en vrijheid (of het gebrek daaraan) in Iran en de Mokumse fatwa tegen de bierfiets. Hatsekidee. Je moet maar durven.

En ja, zeker, de bierfiets is pispaal en symbool. Maar er is veel meer ‘leuks’ in de stad te beleven. Zo las ik dezer dagen in Het Parool dat je geketend aan een smurf door de stad kunt zwalken. Dat je kunt koekeloeren bij de hoeren. Een zuiptour doen met een half uur onbeperkt wodkashots, of een Wallentour met – jawel – kutcake bakken en dildo’s boetseren. Daar ga je met je verlichtingsdenken en vooruitgangsgedachte.  

De bierfiets is eigenlijk maar klein bier vergeleken bij de nog bodemlozer leegheid van dit zo gevarieerde toeristisch aanbod. Nu de stad net een offensief lanceert om straten en stegen echt veel schoner te krijgen, kan misschien gelijk ook de bezem door dit soort afstotelijke ongein. Teheran aan de Amstel? Welnee. Sodom en Gomorra aan het IJ.

Naar de haaien

JawsMisschien is de grote kunst van het leven wel om te leven met je angsten. Neem nu haaien. Ze hebben me nooit iets gedaan, maar in mijn systeem staan ze als erg gevaarlijk en graag te vermijden. Misschien komt het wel door de filmklassieker Jaws van Steven Spielberg die ik ooit zag. Hoe dan ook, ik ga niet graag naar de haaien, zeg maar.

Op Sri Lanka gingen we snorkelen. En je raadt het al. Daar waren haaien. Onze snorkelgids reageerde heel vrolijk en enthousiast, terwijl ik direct duizend oden aan het sterven was. Ze waren ongevaarlijk, volgens de gids, maar wisten die haaien dat ook? En wat nu als er eentje een rotdag had? Nu snoef ik een beetje over dat snorkelen met haaien, maar ik moest daarvoor in de lauwe Indische Oceaan mijn diepste angsten diep in de ogen kijken.

Na behouden thuiskomst – over vliegangst schreef ik ooit al – keek ik met dochterlief Hedda Jaws terug. Ik vond met mijn Sri Lankaanse ervaring de haaienfilm nu een makkie, maar Hedda vond de film behoorlijk eng, dus de vraag is maar of ze zichzelf daar een plezier mee heeft gedaan. Maar ja, de kunst van het leven is om te leven met je angsten, met Airbussen, hoogte en haaien. En anders dan in Jaws deed die haai op het koraalrif bij Pigeon Island mij helemaal niets.

Oh ja, voor de kenners: het waren whitetip barrier reef sharks, maximaal van mijn lengte, en erg ongevaarlijk… 

Pretpark Amsterdam

PretparkHet is niet goed of het deugt niet. In Amsterdam is er altijd wat te klagen en te kankeren. Nu is het weer de drukte in de stad waar we zwaar depressief van worden. Amsterdam wordt een tweede Venetië. Amsterdam wordt onleefbaar. Het is pure pretparkisering. Pretpark Amsterdam. Dat moet stoppen. Ach ja, dream on.

De wereldbevolking groeit. Het aantal mensen met geld om te reizen groeit. Have money, will travel. En dan is Amsterdam niet de beroerdste plaats om naar toe te gaan. Het is ook handig dat er een enorm vliegveld in de voortuin ligt. Niet zo gek dus dat al die toeristen naar Amsterdam komen. En de meeste toeristen willen zo ongeveer hetzelfde zien. Dus volle rondvaartboten, rijen voor Anne Frank en Van Gogh, en een overaanbod ijs en Nutella. Maar het lijkt toch niet echt op het einde der tijden.

Druk en drukte zijn politiek ongewenste begrippen, dus praten we liever over balans en polderen we naar modellen waar iedereen zich nog wel in kan vinden. En laten we wel zijn: het is niet overal en niet de hele tijd druk. Maar dat het drukker wordt, is ook een zekerheidje. En dan is het best dringen in dat kleine stukje openluchtmuseum dat de grachtengordel en het centrum heet en waar iedereen geweest wil zijn.

Twintig jaar geleden had ik geen trek in de rijen voor het Uffizi en dat we in het Louvre de Mona Lisa niet goed zagen had niet alleen met het bescheiden formaat van het beroemde portret te maken. Het is overal druk waar wat te zien is. Laten we iets vreugdevoller zijn dat veel mensen willen zien waar wij zo heerlijk leven en graag over opscheppen. Wat mooi ook dat we nu weer goud verdienen met het exploiteren en etaleren van onze Gouden Eeuw van 400 jaar her. Het lijkt wel slimme marketing. 

Open het dorp

Vuil AmsterdamAmsterdam wil graag met de grote jongens spelen, maar ons Mokum is toch niet veel meer dan een uitgedijd dorp met een dorpse klaagmentaliteit. Want we hebben het maar zwaar hier in 020. Overal poppen ijswinkels op, bierfietsen zijn een smet op onze fijnzinnigheid, en het is veel te druk voor onze dorpse rust. Al die fietsende Italianen, die drommen Japanners, en nu ook nog die Chinezen.

We lijken niet blij met al die vreemdgangers die ons mooi Mokum aandoen. We kunnen alle drukte niet aan. Vooral mentaal niet. We noemen het ook geen drukte meer. We praten liever over balans. Dat klinkt fijner. Maar hoe we ook klagen: de mondiale toeristenstroom zal slechts groeien en groeien. Just face it. Open ons dorp. En laat ons creatief kijken in plaats van stilletjes te gaan janken bij Aan de Amsterdamse grachten.

Bij een dorp hoort dorpspolitiek en in een vlaag van grootheid werd recent met een bijna Albanese meerderheid een kwart miljard in de grond gestopt om 700 meter ringweg bij de Zuidas te ondertunnelen. Het moet onze top track record op het gebied van ondertunnelde infrastructuur zijn die dit besluit rechtvaardigt. Op de Zuidas kijkt niemand blij. Vanaf 2017 minimaal 11 jaar overlast. Voor een plan dat mij nog steeds niet helder wil worden.

En als ik dan toch even mee mag klagen. Hoe zit het met dat vastberaden, barmhartig en heldhaftig uit het Amsterdamse wapen? Bij voorspelbare zuchten tegenwind en schreeuwend oppositie wordt de beoogde stedenband van Mokum met Tel Aviv richting de prullenbak gedirigeerd. Het zou te gevoelig liggen. Nou, dat ligt het zeker, maar heel anders dan onze gemeenteraad denkt. Eerst vragen om een studie naar de haalbaarheid, en dan wijken voor dreigementen. Vastberaden? Slappe knieën en geen ruggengraat. Sylvain Ephimenco sprak in Trouw over een ‘onderworpen stad die haar identiteit verloochent.’

Koop dan zelf een museum

Pijbes2Het Rijksmuseum is een grote hit. Niet zo gek als je jaren dicht bent geweest, maar toch: de schatkamers van onze Gouden Eeuw zorgen vaak voor lange rijen. Dat is zeker zo bij de tentoonstelling Late Rembrandt. Daar is veel kritiek op die rijen en hoe je vijf rijen dik samengeperst naar een flard van een Rembrandt mag koekeloeren. Ik mocht het meemaken, ik kwam er niet vrolijk vandaan.

Jammer dan, vindt directeur Wim Pijbes. Rijen zijn geen probleem, ze laten zien dat je succes hebt. En dat succes straalt natuurlijk weer af op Wim Pijbes. Zo erg is het trouwens ook allemaal niet, meent hij. Bij het Uffizi of voor de Mona Lisa, daar is het pas echt druk. Ofwel: wat klagen we hier nu eigenlijk.

Maar Pijbes zet nog een tandje bij. De klager of klaagster die vond dat het bij Late Rembrandt ‘te druk was voor contemplatie’ kreeg de veeg en niet zo vriendelijke tip om zelf dan maar een Rembrandt te kopen en thuis in stilte te gaan genieten. Wat een vervelend toontje, wat een arrogantie.

Misschien dat Pijbes het vergeten is, maar dat museum en die Rembrandts zijn niet van hem. Hij is een rijksambtenaar met een iets te hoog salaris die namens ons allen op die mooie spullen uit de Gouden Eeuw mag passen. Hij is niet aangesteld om iemand die klaagt zo neerbuigend te behandelen.

Het Rijksmuseum is een groot succes. Pijbes speelt daarin een belangrijke rol. Maar jammer dat het succes een beetje naar het hoofd stijgt. Ik zou zeggen: koop lekker zelf een museum. Kun je helemaal doen en laten en zeggen wat je wilt. Misschien komt er ook nog wel iemand kijken. Maar dan niet klagen. Je bent gewaarschuwd door en voor Wim Pijbes.

Brighton Rock

uriah-heep-bNiks fly-drive, niks Kanaaltunnel, in mijn jeugd was er de ferry en – gaaf, maar wat een stank en pokkenherrie – de hovercraft om ons het Kanaal over te zetten richting de krijtrotsen van Dover. In mijn puberjaren ben ik verliefd geworden op dat rare Albion, en het is nooit meer overgegaan.

Het moet 1972 zijn geweest toen ik die zomer in Brighton in een hip kelderwinkeltje van mijn zakgeld de net verschenen LP Demons and Wizards van Uriah Heep kocht. Ik kende de groep en de muziek niet, ik denk dat ik geïntrigeerd werd door de door Roger Dean ontworpen hoes met een lokkende tovenaar in een fantasieland met watervallen en donkere luchten waar Dean met Yes ook zo’n succes mee had.

Ik was blown away toen ik Demons and Wizards voor het eerst hoorde op mijn hotelkamer op mijn portable draaitafel. Het was rock, het was hard, snel, maar het was ook melodieus, met akoestische gitaren en hemelse koortjes. De hitsingle Easy Livin’ stond als een huis, en denderde als een trein met het pompende orgel van Ken Hensley.

Het zijn mooie herinneringen aan de vooravond van weer een Brits bezoek. Nu mag je Uriah Heep niet meer leuk vinden – foute bombast – maar het is toch die muziek van zo rond je vijftiende die heel diep ergens in je geheugenopslag zit en – hoe dan ook – vormend voor the years to come. Als ik straks in de buurt van Brighton ben, zal ik toch even denken: Easy Livin’, het is best goed gelukt.

Tunnelvisie

venetie.trafficjamAmsterdam wordt wel ‘het Venetië van het Noorden genoemd.’ Maar het is juist de vrees van veel Amsterdammers dat de stad net als Venetië wordt: een dode stad die onbetaalbaar is voor de eigen inwoners en 365 dagen per jaar gegeseld wordt door het massatoerisme dat de stad gebruikt en misbruikt en alleen maar verder de diepte in duwt.

Het is altijd spitsuur in Venetië, en in de zomer schijnt het niet te harden te zijn. Nu in april was het ook al duwen in de steegjes en massaal op het San Marco. De stad is niet gebouwd voor 20.000.000 toeristen, maar ze komen er wel elk jaar en putten de stad steeds verder uit.

Niets voor niets zijn er tal van plannen om de stad niet alleen tegen de zee maar ook tegen de oceaan van het massatoerisme te beschermen en te zorgen dat er veel meer geld binnenkomt om de stad te redden van zichzelf en een zekere verdrinkingsdood.

Dat toerisme wordt alleen maar erger, grover en massaler, en ik kan mijn handen niet in onschuld wassen. Wacht maar tot ook 1,4 miljard Chinezen op zoek gaan naar onze roots en Rembrandts. ‘Call some place Paradise, kiss it goodbye,’ zongen The Eagles ooit treffend in The Last Resort van hun megahitalbum Hotel California dat voor de band precies dezelfde ondergang betekende als die zij bezongen.

De wereldbevolking groeit en de wereld wordt maar kleiner. Leuk stuk vandaag in Het Parool over weer opgediepte plannen voor een tunnel van Londen naar New York. De techniek is ver, er kan veel, maar het prijskaartje van rond de tienduizend miljard euro zit de tunnelvisie nog wat in de weg.

Maar waarom zou je met een superzweefflitstrein naar de V.S. willen? ‘It’s a living hell,‘ volgens de Noord-Koreaanse leider Kim Jung-un over zijn aartsvijand, en hij kan het weten, ofschoon enige tunnelvisie hem ook niet vreemd zal zijn.