Die VOC-mentaliteit

Morgenavond begint De Gouden Eeuw, een prestigieuze 13-delige tv-serie van NTR en VPRO over de roemrijke, en nog altijd fascinerende Gouden Eeuw waarin ons land in wording schijnbaar in no time één van de leidende handelsnaties ter wereld werd en een aantal decennia wist te blijven.

De Gouden Eeuw geurt naar succes, naar macht, rijkdom en bezit, naar kruiden en thee, naar bloed en geteerde schepen. Voor velen is de Gouden Eeuw de mooiste periode uit onze relatief korte geschiedenis. Niet voor niets vond toenmalig premier Balkenende dat het kniezende en vastgelopen polderland wat meer van Die VOC-mentaliteit moest tonen.

Balkenende werd uitgelachen en beschimpt, want heel politiek correct werd hij om de oren geslagen met wat die VOC-mentaliteit ook betekende: moord en doodslag, plunderingen, zelfverrijking, slavenhandel. Aan die slagzijde van onze mooiste tijd wilde lang niet iedereen worden herinnerd.

Maar het kan raar lopen. De Gouden Eeuw is springlevend. En vooral zo springlevend omdat we er plots onszelf in zien, onze eigen tijd, onze eigen zorgen en uitdagingen. Globalisering, immigratie, urbanisatie, tolerantie, fundamentalisme. We hadden het toen, we hebben het nu, en dan doen we er ook nog de beurs, hypes en media bij, en dan lijkt het wel alsof De Gouden Eeuw nu is, of in ieder geval een spiegel voor het nu.

Waarin een klein land groot kan zijn. Wij waren officieel nog onderdeel van het Spaans-Habsburgse Rijk, maar gingen vrij en onverveerd voor eigen rekening en risico de zee en de oceanen op om te handelen en rijkdom te vergaren. Met lef, moed, wat weinig geweten, en een sterke maritieme vloot, lag de wereld even aan onze voeten, en dat voelde goed, en maakte ons land heel erg rijk.

Volgend jaar in Amsterdam 2013 vieren we 400 jaar grachten, de grote stadsuitbreiding die de uitdijende stad ruimte en zuurstof moest bieden. Daar kwamen de nieuwe rijken op af, de patsers van de nieuwe welvaart, en zij streken neer in bijvoorbeeld de afgebeelde Gouden Bocht, de Herengracht gezien vanaf de Vijzelstraat. Daar ging de VOC-mentaliteit wonen en de rijkdom etaleren. Dat waren nog eens tijden. Nu terug naar de onze. Ik ga morgen kijken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *