Open het dorp

Vuil AmsterdamAmsterdam wil graag met de grote jongens spelen, maar ons Mokum is toch niet veel meer dan een uitgedijd dorp met een dorpse klaagmentaliteit. Want we hebben het maar zwaar hier in 020. Overal poppen ijswinkels op, bierfietsen zijn een smet op onze fijnzinnigheid, en het is veel te druk voor onze dorpse rust. Al die fietsende Italianen, die drommen Japanners, en nu ook nog die Chinezen.

We lijken niet blij met al die vreemdgangers die ons mooi Mokum aandoen. We kunnen alle drukte niet aan. Vooral mentaal niet. We noemen het ook geen drukte meer. We praten liever over balans. Dat klinkt fijner. Maar hoe we ook klagen: de mondiale toeristenstroom zal slechts groeien en groeien. Just face it. Open ons dorp. En laat ons creatief kijken in plaats van stilletjes te gaan janken bij Aan de Amsterdamse grachten.

Bij een dorp hoort dorpspolitiek en in een vlaag van grootheid werd recent met een bijna Albanese meerderheid een kwart miljard in de grond gestopt om 700 meter ringweg bij de Zuidas te ondertunnelen. Het moet onze top track record op het gebied van ondertunnelde infrastructuur zijn die dit besluit rechtvaardigt. Op de Zuidas kijkt niemand blij. Vanaf 2017 minimaal 11 jaar overlast. Voor een plan dat mij nog steeds niet helder wil worden.

En als ik dan toch even mee mag klagen. Hoe zit het met dat vastberaden, barmhartig en heldhaftig uit het Amsterdamse wapen? Bij voorspelbare zuchten tegenwind en schreeuwend oppositie wordt de beoogde stedenband van Mokum met Tel Aviv richting de prullenbak gedirigeerd. Het zou te gevoelig liggen. Nou, dat ligt het zeker, maar heel anders dan onze gemeenteraad denkt. Eerst vragen om een studie naar de haalbaarheid, en dan wijken voor dreigementen. Vastberaden? Slappe knieën en geen ruggengraat. Sylvain Ephimenco sprak in Trouw over een ‘onderworpen stad die haar identiteit verloochent.’

Dodemansrit

auschwitzherdenkingEen bizar incident. Zo heette het gisteren in de media. Man overlijdt in de tram. Passagiers waarschuwen de bestuurder dat er iemand onwel is of misschien wel overleden. De trambestuurder heeft er geen boodschap aan. Hij rijdt lijn 5 naar het eindpunt in Amstelveen. Daar komt de dodemansrit ten einde en kunnen de hulpdiensten nog slechts de dood constateren.

Inderdaad, een bizar incident. Wat bezielt de trambestuurder? Of wat bezielt hem juist niet? Moeten de trams nu zo op tijd rijden dat er nergens voor wordt gestopt? Of had de bestuurder het helemaal gehad met al het gezeur en dacht hij dat het wel mee zou vallen met de 56-jarige man die misschien gewoon even niet zo lekker was.

Het COC gaf vorige week een presentatie bij onze jongste dochter op school. Ze vond het wel interessant. Broodnodig is het ook. Zeker als je het nare verhaal leest over een man van 46 die in Bos Lommer in elkaar wordt geslagen voor € 60 en een I-Phone omdat hij een ‘vieze, vuile flikker’ is. Twee Marokkaantjes. Rond de 20. Daar krijgt het COC geen grip meer op, zo vrees ik. En het is helaas geen bizar incident, daarvoor komt het veel te vaak voor.

Dit is mijn stad, een stad vol bizarre incidenten. De stad waar zondag de bevrijding van Auschwitz 70 jaar geleden werd herdacht. Ik zag het op AT5, en zag vele bekende gezichten. Wat ik ook zag, was veel bewaking. Het zijn geen andere tijden, het zijn de onze. Gelukkig was er geen bizar incident. Maar het laat glashelder zien dat onze vrijheid niet vanzelfsprekend is, en dat onze vrijheid niet die van vele anderen is. Artikel 1 van de Grondwet is een mooi leidend (of lijdend?) principe, maar telkens daarnaar te verwijzen, laat ook zien hoe kwetsbaar en onmachtig we soms zijn in deze bizarre wereld.

Zwarte Pieter

pieterhilhorst1-621x320Vandaag kwam de PvdA-Amsterdam naar buiten met een rapport over de voor de partij zo dramatisch verlopen gemeenteraadsverkiezingen dit jaar. De hoofdconclusie: lijsttrekker Pieter Hilhorst en de PvdA pasten niet bij elkaar. Dat is toch wel een erg pijnlijke conclusie. De verkeerde man op de verkeerde plaats.

Velen in de partij – ik hoorde erbij – vonden het maar niks: de PvdA in handen geven van een rookie en die dan ook nog belasten met de zwaarste wethouderspost in de slagschaduw van de naar Den Haag afgereisde Lodewijk Asscher. Het was vragen om problemen. En die kwamen er. Met verbanning naar de oppositiebanken als zwaarste straf.

Het leek wel of Pieter Hilhorst zich tijdens de campagne constant afvroeg waarin hij terecht was gekomen. Iedereen leek uit op zijn bloed, en toen de komma verschoof bij betaling van woonkostenminima was er geen houden en redden maar aan. De nieuwe leider was aangeschoten wild voordat iemand hem had kunnen uitleggen in welk spel hij speelde.

Zo werd en kreeg de nieuwe politiek leider de Zwarte Pieter. Het moet toch die ingeslepen wij-weten-wel-wat-goed-voor-u-is-mentaliteit zijn die partij en Pieter zo de bocht uit deden vliegen. De nieuwe trainer van Ajax die nog nooit heeft gevoetbald, u zou het niet pikken. En zo verloor de PvdA in Amsterdam misschien wel haar belangrijkste verkiezing. De leider vertilde zich en hij en partij waren eigenlijk helemaal niet voor elkaar bedoeld en bestemd.

Het oproer kraait

samsom2Deze week overleed Harry Verheij, verzetsman, februaristaker en vele jaren voor de CPN wethouder in Amsterdam. Een groot man uit andere tijden. Nog verder terug in de tijd was het in de hoofdstad de tijd van onderkoning Floor Wibaut. Gisteren kreeg ik van vrienden zijn biografie Wibaut de Machtige, met de M van machtige in kapitaal, en dat zegt alles.

Verheij, Wibaut (foto), het waren mannen van graniet, mannen die de wereld beter wilden maken dan hij toen zeker nog niet was. Nu klagen we vaak over gebrek aan grote mannen (laat staan vrouwen), en dat klagen is vooral sociaaldemocratisch van klankkleur.

Twee dramatische verkiezingen, desastreuze peilingen en het oproer kraait weer alom. Ik las dat het zelfs Code Rood is. Leuk gevonden. Veel van dat oproer is gericht op Diederik Samsom die feitelijk partijverraad voor de voeten wordt geworpen. Zo gaan we met elkaar om.

Wouter Bos liet deze week ook even zien hoe het moet. Ella Vogelaar – ze is al gevloerd – kreeg van Bos nog wat trappen na, goed voor diep rood. Des te gênanter als je ziet hoeveel sociaaldemocratische vrienden op die posities zaten (en zitten) bij corporaties waar miljarden is verpokerd. Maar daar hoorde je Bos niet over.

Het oproer kraait. Het electoraat haakt massaal af bij een partij die het een roept en het ander doet. Een partij die losgezongen is van eigen tradities en waarden. Was het maar waar dat de Brutus-aanslag-in-voorbereiding op Diederik Samsom het probleem dat PvdA heet zou oplossen. Dan zou ik direct van de partij zijn.

Hemelvaart is een beetje niks

HemelvaartsdagHet is bijna twintig eeuwen her dat Jezus ten hemel voer nadat hij door de kinderen van God niet heel erg netjes was behandeld. De vader-zoon-relatie staat sindsdien op scherp, en vanuit de hemelen hebben we sinds die eerste Hemelvaartsdag nooit meer iets vernomen.

NRC Q noemde Hemelvaart ‘een beetje niks’. Elke feestdag of vrije periode in ons land heeft wel zijn eigen kenmerken en gedrag, maar bij Hemelvaart is het (nog) niks. Een slaperige dag, zonder braderie en hoempapa, voor de een het begin van een kwartet vrije dagen, voor de mokkende ander een dagje vrij en morgen weer buffelen.

Op zo’n niksdag is een rondje langs de mediavelden altijd een stil genot. Nog even over Kieft en coke, over de kuit van Raffie, de verontwaardiging van Estelle, de adonis van Fleur Agema, de te vroeg dood verklaarde Henny Huisman, en de weer herrezen Waylon. Noem dat alles bijeen maar een beetje niks.

Een beetje niks is het in de Amsterdamse politiek. Daar wil maar geen witte rook uit de Stoperaschoorsteen komen voor een nieuw college. Dit gehannes lijkt inmiddels ook al twintig eeuwen te duren en kent vooralsnog slechts verliezers. En slechts zij die in een vlaag van verstandsverbijstering dachten dat VVD en SP best samen kunnen regeren, lijken nu gelijk te krijgen.

D66-hoofdman Jan Paternotte heeft nog enkele dagen om een coalitie in elkaar te draaien. Daarna wacht hem de ontzegging van de formatiebevoegdheid en sterft de landslide van D66 in Amsterdam in alles behalve schoonheid. Het is dus een beetje niks dag, maar voor sommigen is het nu alles of niks.

Tunnelvisie

venetie.trafficjamAmsterdam wordt wel ‘het Venetië van het Noorden genoemd.’ Maar het is juist de vrees van veel Amsterdammers dat de stad net als Venetië wordt: een dode stad die onbetaalbaar is voor de eigen inwoners en 365 dagen per jaar gegeseld wordt door het massatoerisme dat de stad gebruikt en misbruikt en alleen maar verder de diepte in duwt.

Het is altijd spitsuur in Venetië, en in de zomer schijnt het niet te harden te zijn. Nu in april was het ook al duwen in de steegjes en massaal op het San Marco. De stad is niet gebouwd voor 20.000.000 toeristen, maar ze komen er wel elk jaar en putten de stad steeds verder uit.

Niets voor niets zijn er tal van plannen om de stad niet alleen tegen de zee maar ook tegen de oceaan van het massatoerisme te beschermen en te zorgen dat er veel meer geld binnenkomt om de stad te redden van zichzelf en een zekere verdrinkingsdood.

Dat toerisme wordt alleen maar erger, grover en massaler, en ik kan mijn handen niet in onschuld wassen. Wacht maar tot ook 1,4 miljard Chinezen op zoek gaan naar onze roots en Rembrandts. ‘Call some place Paradise, kiss it goodbye,’ zongen The Eagles ooit treffend in The Last Resort van hun megahitalbum Hotel California dat voor de band precies dezelfde ondergang betekende als die zij bezongen.

De wereldbevolking groeit en de wereld wordt maar kleiner. Leuk stuk vandaag in Het Parool over weer opgediepte plannen voor een tunnel van Londen naar New York. De techniek is ver, er kan veel, maar het prijskaartje van rond de tienduizend miljard euro zit de tunnelvisie nog wat in de weg.

Maar waarom zou je met een superzweefflitstrein naar de V.S. willen? ‘It’s a living hell,‘ volgens de Noord-Koreaanse leider Kim Jung-un over zijn aartsvijand, en hij kan het weten, ofschoon enige tunnelvisie hem ook niet vreemd zal zijn.

Noord-Korea is er niks bij

d66.mobielMokummert weet wel hoe het zit met de gemeentepolitiek in zijn Amsterdam: ‘Noord-Korea is er niks bij.’ Het was zijn schelle observatie op de site van AT5 van de formatie van het nieuwe stadsbestuur. Winnaar SP blijft aan de kant, verliezers GroenLinks en VVD mogen de flanken van D66 bemannen.

Terwijl Mokum zich indrinkt voor de eerste koningsdag, gaat zeer waarschijnlijk gebeuren wat menigeen maar steeds ‘historisch’ noemt: geen PvdA-deelname aan het hoofdstedelijke stadsbestuur. We run this city heeft bijna 70 jaar gekleefd aan de PvdA. In de recente campagne leek het wel alsof de PvdA eigenhandig ooit die Dam in de Amstel had gelegd.

Voor een republiek viert Amsterdam wel erg uitbundig het jaarlijkse Oranjebal. Elk jaar kopen we weer terug wat we het jaar ervoor verkochten. Elk jaar is Mokum magneet op de provincie die hier graag – met ons – losgaat, gewoon omdat het kan, of beter: moet.

Morgen weer schattig krassende meisjes met viool, eieren gooien, een break dance hier en daar, en ook wij gaan gewapend met optimisme en nog goed speelbare cd’s en dvd’s en slechts één keer gelezen boeken de straat op, hopend op wat handel. Wie kan het niet goed gebruiken?

En intussen in Noord-Korea aan de Amstel? Daar blijven – zo lijkt het – GroenLinks en VVD aan het bewind, en verjaagt D66 de PvdA uit het centrum van de nieuwe coalitie. Andere tijden. Maar een Koninginnedag blijft gewoon een Koningsdag. Het dondert niet wie er regeert. Lang leve de lol.

Dat zeg ik. GAMMA

whosafraid2Het mocht gisteren op de voorpagina van Het Parool. De terugkeer van Barnett Newmans Who’s afraid of red, yellow and blue III in het Stedelijk Museum is aanstaande. Het imposante werk van Newman werd twee maal gemold. Eerst door een psychoot met een stanleymes, daarna door de verfroller van een Amerikaanse restaurateur.

Het is een bijzonder werk van Newman. Ik las ergens het zinnetje ‘abstract, gedurfd en van bovenmenselijke proporties’. Imposant is het in ieder geval. Het meet 544 x 224 centimeter. Voor Gerard Jan van B. – hij vond abstractie in de kunst ‘een plaag’ – was de omvang van het doek een zegen. Hij kon niet missen met zijn mes.

Van B. vond daarna zijn aangepaste versie een meesterwerk. In de Verenigde Staten werd een gerenommeerde mafkees gevonden, ofschoon hij bij het tekenen van het herstelcontract hoogstwaarschijnlijk een betrouwbare indruk maakte. Maar Daniel Goldreyer vernielde het vernielde doek voorgoed. Hij klooide maar wat, tastte de verf aan, en schilderde het doek onherstelbaar over met een roller van Walmart, de Amerikaanse GAMMA.

Er is veel over gezegd en geschreven maar ook gezwegen. Goldreyer wapende zich met een leger advocaten en enorme dwangsommen. Een rapport over zijn gepruts verdween heel lang in die bekende onderste la. Nu is het er uit. En nu komt ook het doek weer naar buiten en binnen. Het is niet meer hetzelfde, maar het is wel hetzelfde doek. In vier (!) jaar verklooid tot ‘..een karikatuur van het oorspronkelijke schilderij’.

En Van B. kon het niet laten. De werken van Newman trokken aan hem als een magneet en moesten kapot. Hij vergreep zich, op zoek naar ‘zijn meesterwerk’ Who’s Afraid dat op dat moment (nog) niet te zien was, aan Newmans blauwe zee Cathedra.

In 1980 brachten The Dire Straits hun album Making Movies uit, de hoes ervan was een vierkante versie van Who’s Afraid, maar dan zonder het geel. Het verhaal vertelt niet of Van B. in die jaren ook al alle platenzaken afstruinde om zijn mes in de LP’s van The Dire Straits te zetten. Misschien zit hier wel een aardig filmscript in.

Nogal Wiebes

wiebes-financienWonderkind. Probleemoplosser. Bemoeial. Briljant. Eric Wiebes is niet doorsnee. De VVD-wethouder werd een tijdje geleden alle hemelen ingeschreven omdat hij uit al zijn mouwen briljante oplossingen bedacht voor vastgelopen bestuurlijke spaghetti. Hij had het maar steeds over ‘het maximale effect per euro’, en iedereen knikte in ademloze bewondering.

En dan weet je: aan alle moois komt een eind. Wiebes was te groot geworden voor Amsterdam, en dag mag je dus naar Den Haag, naar het landsbestuur. Het overkwam Lodewijk Asscher ook, de ook niet van hersenen gespeende jeune premier die overigens in Wiebes intellectueel zijn meerdere erkende.

Eric Wiebes wordt de opvolger van eh-eh-eh-Frans-Weekers, de staatssecretaris van financiën die alle lachers op zijn hand kreeg, maar politiek-bestuurlijk weinig deuken in even-zo-weinige pakjes boter trapte. Als ik Weekers zag stuntelen en zweten in de Tweede Kamer, overviel mij altijd het gevoel dat het eigenlijk Erik van Muiswinkel was, de navolger die als in een reality soap het origineel overneemt.

Wiebes maakt promotie vlak voordat het Amsterdamse College demissionair wordt. Vraag is hoe briljant en tegendraads je kunt zijn om de Belastingdienst in het spoor te krijgen, en hoe leuk dat is. Dat laatste lijkt niet echt een probleem voor Wiebes. De organisatieadviseur en tegendenker kan het zelfs op vakantie in Minneapolis niet laten om het fietscirculatieplan te bestuderen. Een briljante bemoeial. Benieuwd hoe lang Den Haag hem leuk vindt.

Autofocus

Winyan Soo Hoo

Ooit waren de Verenigde Staten het land van de onbegrensde mogelijkheden, en de auto het voortdurend voortbewegende bewijs. Maar The American Dream is geen droom meer, voor veel Amerikanen is de droom eerder een snelweg vol nachtmerries.

Toch blijven de droom en de mobiliteit in het land van de onbegrensde mogelijkheden fascineren. Lee Friedlander fotografeert zijn land, zijn landegenoten en hun auto’s en in het bijzondere concept America by Car Amerika vanuit de auto waar je hem wel vermoedt, maar niet ziet.

FOAM aan de Keizersgracht heeft muren vol prachtige fotografie van Friedlander, van zijn America by Car en The New Cars of 1964, een foto-opdracht voor de nieuwe 1964-automodellen die in de la verdween omdat Friedlanders autofocus niet was wat men verwachtte. De autofoto’s waren ontdaan van de glamour en van de grote droom. En dat kwam in 1963 echt te hard aan.

We hebben het dan over de laatste maanden van 1963, en dan weten we allemaal dat de moord op John F. Kennedy op 22 november in Dallas weer de media haalt, zeker nu het dan 50 jaar geleden is dat die andere droom van de Amerikanen in een kogelregen uiteen spatte.

Amerika worstelt nog steeds met de moord op JFK. Was Oswald de enige schutter? Was Oswald wel de schutter? Of was het een complot? En van wie dan? Wapens zijn overal. Auto’s ook. De dromen misschien ook nog wel, maar de realiteit is hard, en veel Amerikanen pakken de auto om elders hun ‘geluk’ te beproeven voor een uurloon waar je wel twee banen voor moet nemen. En dan is nu ook de overheid op slot, a shut down, hoe symbolisch kan het zijn.