An American in Hamburg

MostWantedOver de doden niets dan goeds, zeker niet als de dode Philip Seymour Hoffman heet, de Amerikaanse acteur die ruim een half jaar geleden en natuurlijk veel te jong overleed aan een overdosis heroïne. Hoffman is nu te zien in zijn laatste film, A Most Wanted Man, een geheime diensten-thriller van ‘onze’ Anton Corbijn.

Hoffman was een fenomenaal acteur en ook nu draagt hij A Most Wanted Man in grootse stijl op zijn doorgezakte schouders. Met de kennis van nu zou je zeggen dat Hoffman er behoorlijk slecht uitziet en zijn alocholinname en kettingrokerij is meer dan overmatig. Hij is de smoezelige loner in een geheime wereld vol bedrog en dubbelspel.

Het is overigens heel raar om de New Yorker Hoffman een Duitse geheim agent te zien spelen die natuurlijk wel gewoon Engels praat maar dan net met een heel klein toefje aanhangend Duitse dictie en accent. Je denkt toch steeds: wat doet die Amerikaan nu in Hamburg bij de Duitse geheime dienst?

Maar als je dat accepteert of negeert, dan is er een boeiende – niet fantastische – film die laat zien dat er geen waarheid is, dat moraal lastig te definiëren is, en dat iedereen iedereen bedriegt voor het eigen hogere doel. Corbijn legt er wat bruinige herfsttinten overheen en lijkt na twee starters – Control, The American – nu eindelijk echt regisseur in plaats van fotograaf met bewegende beelden.

Nog een leuke voetnoot: Robin Wright, Mrs. Underwood in House of Cards – speelt een double dealing FBI-agente. En op de soundtrack Down Man, een hit vuit 1969 van de Nederlandse formatie Brainbox, met Kaz Lux en Jan Akkerman. En op het eind van A Most Wanted Man is Hoffman – Günter Bachmann – die Down Man, gebruikt en bedrogen door collegadiensten’ en de Amerikanen.

Massale psychotherapie

ek88meister

Het kan niemand zijn ontgaan. Precies een kwart eeuw geleden waren ‘we’ de beste van Europa. Oranje Europees Kampioen. Maar veel belangrijker was de zege halverwege, de 1-2 in Hamburg tegen Duistland. Dat was de ultieme opdracht, de ultieme revanche, op de verloren finale van 1974 en de gewonnen finale in 1945.

Die 21e juni 1988 in het Volkspark Stadion in Hamburg bevrijdde Nederland zich van zichzelf en van bijna een halve eeuw Duitserhaat. Een ongekende hoeveelheid opgehoopte frustratie en rancune kwam boven, als in een ‘massale vorm van psychotherapie’ zoals hoogleraar Peter Groenewold schreef.

Het shirt van Olaf Thon ging soepel door de bilspleet van Ronald Koeman, iedereen vond de fiets terug die de Duitsers stalen, en Jules Deelder dichtte over ‘zij die vielen en juichend uit hun graf rezen.’ Voetbal is geen oorlog. Voetbal is veel belangrijker dan oorlog. Het kan oorlogen overwinnen. Want dat was wat er uiteindelijk in en na 1988 gebeurde.

Nu kunnen we ‘normaal’ voetballen tegen Duitsers, niet als bezetter tegen bezette, maar als competitieve buren. En wie er nu nog over die oude fiets begint, die is echt uit een andere tijd. In Hamburg won Nederland van Duitsland en van zichzelf, en ondanks Hans van Breukelen won Nederland in de finale wél van de Russen, met die wonderschone goal van Marco van Basten over de Russische doelman Rinat Dasajev.

Maar ook die goal blijven we maar herhalen. Want we wonnen dan wel van de Duitsers en we wonnen dan wel het EK in 1988, maar daarna niets meer. We wachten al 25 jaar op een volgende hoofdprijs. Dat steekt. En mede daarom konden we de afgelopen dagen toch maar geen genoeg krijgen van ons succes. Een beetje triest was het wel. ,