Zijn we er toch ingetuind

cruijff.vogts.hoenessDe oorlog is lang geleden, alle fietsen zijn inmiddels terug, maar de WK-finale van 1974 blijft een open wond. Auke Kok schreef over Oranje en het WK het prachtige boek Wij waren de besten over, en kunstenaar Ek van Zanten mocht na het WK een beeld maken dat de herinnering aan een prachtig toernooi met fatale finale-afloop levend zou houden.

Het beeld van Van Zanten staat bij het Olympisch Stadion, vlakbij de burelen van de Cruijff Foundation. Hoe passend. Maar er is iets raars aan de hand. Het beeld is ‘gestolen’ voor boeiende beeldvorming. Noem het geschiedvervalsing. Het bronzen beeld zou de overtreding in de eerste minuut van de WK-finale verbeelden, de tackle van Berti Vogts op Cruijff waarna Johan Neeskens Nederland vanaf de penaltystip op voorsprong zou schieten.

Berti Vogts had alle schijn tegen – zie de foto bij dit blog – maar wie goed kijkt ziet links nog de uitgestoken benen van de echte overtreder Uli Hoeness, en die kennen we nu nog steeds en veel beter als de frauderende en belasting ontduikende worstenkoning van Bayern München. Zo kan het gaan in het bestaan.

Maar Vogts of Hoeness, voor Ek van Zanten maakt het niet uit. Hij heeft met zijn beeld helemaal niet willen verwijzen naar die historische overtreding. ‘Ik heb gewoon een mooi beeld gemaakt van twee kenmerkende voetbalhoudingen.’ Zo. Die zit. Zo wordt de geschiedenis naar eigen goeddunken herschreven. Meestal doen de winnaars dat, maar in dit geval de verliezers. Mythe is mooier dan misère.

Dit jaar is het toch al weer veertig jaar her, die traumatische finale in München die we dus verloren dankzij een Schwalbe – ja, toen ook al – en twee goals van Gerd Müller. Zoals verslaggever Herman Kuiphof in het wedstrijdverslag toen sprak: ‘Zijn we er toch ingetuind.’ En dat geldt dus ook voor het beeld van Van Zanten.