De eenzame schutter

GoghIn 2003 maakte Theo van Gogh de film 06/05 over de moord op Pim Fortuyn. Het was een goede thriller met een nooit bewezen samenzwering als leidmotief. Nu is er de film 2/11 over de moord op Van Gogh een jaar later, en ook nu wordt de officiële lezing van de eenzame schutter betwist.

Het zijn vaak de eenzame schutters – lone wolfsdie aandacht trekken en iets groots willen doen. Maar vaak ook wordt de lone wolf als scape goat gebruikt, de eenzame schutter die geslachtofferd wordt om een groter plot te verdoezelen. Kijk naar 22 november 1963, de moord op JFK in Dallas.

Van Gogh werd vermoord door Mohamed Bouyeri, beter bekend als Mohamed B. Minder bekend, want nooit echt uitgezocht, was dat B. allang voor de moord op Van Gogh bekend was bij de AIVD. Recente uitspraken van hoofdofficier van justitie Frits van Stralen daarover lijken de Tweede Kamer dan nu eindelijk te dwingen om – alsnog – serieus werk te maken van moord en complot en de ware rol van de AIVD, iets wat de verantwoordelijken niet wilden en niet deden.

2/11 van de ‘vrienden van Theo’ Gijs van de Westelaken en Theodor Holman probeert nu alsnog de onderste stenen boven te krijgen. De film is nu al een succes, alleen al doordat de Tweede Kamer nu een debat houdt over de moord. Misschien dat Den Haag dan alsnog doet waar het in 2004 en de jaren daarna geen zin in had of de kloten niet voor had. Benieuwd naar de film. En het debat.

Baantjesjagers met een auto van de zaak

Wat heb ik enorm genoten van de documentaire De erfenis van Pim. 87 Dagen ruzie over drie maanden roddel, achterklap, politiek onbenul en burgeroorlog binnen de LPF in het 1e kabinet Balkenende, nu precies tien jaar geleden.

Smullen. Toen al. En nu helemaal. Het is net alsof je naar een kruising van Kopspijkers en Koefnoen zit te kijken, maar ze bestonden echt: Heinsbroek, Bomhoff, Hoogendijk, Wijnschenk, Van Os, Herben, De Boer, De Jong. De een nog getalenteerder dan de ander. Vrije jongens. En ze vochten elkaar drie maanden lang de hut uit. Totdat VVD en CDA de stekker uit het kabinet trokken en de LPF als een brisantbom desintegreerde.

Heinsbroek, minister van EZ, had geen auto met chauffeur nodig. Hij liet zich in zijn eigen Bentley naar het Binnenhof scheuren. Niet zo gek dat hij dus met dedain keek naar zijn ‘collega’s’ die hij nu omschrijft als “baantjesjagers met een auto van de zaak.”

Ook heel leuk zijn de interviews met en quotes van direct betrokkenen van andere zijden, zoals Johan Remkes en Hans Hoogervorst. Mooi hoe Hoogervorst subtiel wijst op hoe Heinsbroek enorm gelukkig met zichzelf was. Zo’n ego moet wel een groot huis en een enorme auto hebben, anders past het niet. En Winnie de Jong, wie kent haar nog, manisch-depressief warhoofd, vaak urenlang opgesloten op de fractie-wc.

Mooi de oorlog tussen de self-made-man Heinsbroek en vice-premier Bomhoff, de bon vivant vs de autist, de vrije jongen tegen de kamergeleerde, een prachtig slow motion beeld in de documentaire wanneer zij elkaars pad kruisen vertelt alles, je denkt dat Heinsbroek elk moment zijn gun kan pakken. Prachtig.

De erfenis van Pim werd er in 87 dagen doorgejaagd door autoverkopers, wijnschenkers, politieke amateurs en opportunisten, en vooral door afgunst, naijver, onbenul en een gevoel van hoe-moeilijk-kan-politiek-nu-helemaal-zijn.

En Bomhoff was toch bijna aandoenlijk toen hij opmerkte dat hij het leukste vond dat hij een auto met chauffeur had (“nee, twee chauffeurs”), en dat hij bij het kabinetsberaad zijn koffie kon roeren met een gouden lepeltje. Nieuwe politiek. Pim draait zich nog een keertje om.