Storm in een glas water

Zoutstrooien-tegen-sneeuw-in-New-York-470x340The National Weather Service van de V.S. moest dezer dagen diep door het stof omdat de aangekondigde sneeuwbergen maar niet vielen in New York. The Big Apple was dagenlang in rep en roer geweest, er zou wel meer dan een meter of nog veel meer sneeuw gaan vallen. Burgemeester De Blasio – hij heeft het al niet makkelijk – zag de buien hangen, en waarschuwde zijn stadgenoten voor het allerergste.

Het is een gedoe met al die voorspellingen, code oranje en rood, en naderend onheil. Ik heb vaak de indruk dat al die weerkanalen alles in de overdrive gooien om hun eigen bestaan te rechtvaardigen. Want als er nooit een windkracht 11 of een enorme sneeuwstorm komt, wie luistert er dan nog naar je voorspellingen? Niemand, dus.

Veel mensen luisteren wel naar de NS – ze moeten wel – maar daar word je niet zoveel wijzer van. Gisteren piepte de telefoon. Morgen aangepaste dienstregeling, seinde de NS, want storm en sneeuw op komst. Nu weet ik niet hoe het u vergaat, maar ik zie veel blauw in de lucht, en nog geen vlok sneeuw. Maar de NS heeft geleerd: liever minder leveren, dan een hele grote puinhoop, dus bij een beetje dreiging sneuvelt de halve dienstregeling. Een fine reis nog.

We dekken ons in, we dreigen wat, en zo kan niemand zeggen dat hij niet gewaarschuwd was. Met alle moderne kennis is dat toch wel een beetje zielige performance. Nee, dan Michiel de Ruijter. Die moest op patriottisme en scheepsbeschuit de Engelsen te lijf en de kuipende politici van het lijf houden. Dat waren nog eens tijden. Geen buienradar, maar een vinger in de lucht. Iets zegt mij dat die vinger nog steeds in de lucht gaat om het weer te voorspellen. Of gaat die vinger richting reiziger?

Toen het water kwam

Wat waren we weer gefixeerd op een komende Elfstedentocht, en dus kwam uit alle laden de beelden van de heroische tocht der tochten uit 1963, de tocht die Reinier Paping won, en wat hem eeuwige roem in Friesland en ver daarbuiten bracht. Maar net nu het ijs wijkt en de sneeuw smelt, herdenken we tien jaar verder terug in de tijd, de Watersnoodramp van 1953.

Ik herinner mij dat in mijn ouderlijk huis een herdenkboek over de Watersnoodramp lag met de zeer veelzeggende titel De Ramp, Veel aangrijpende zwart witfotografie over eindeloze watermassa’s, verdronken paarden, boten met geredde mensen, en nu bijna prehistorische helicopters. De Duitsers waren koud weg, of een zware noordwesterstorm, springtij, en onzekere dijken maakten een ramp die zo’n 1.800 mensen in Zeeland en Zuid-Holland en een beetje Brabant het leven kostte.

Toen het water kwam. Een ramp. Zeker. Zeker ook voor ons net een beetje herwonnen zelfvertrouwen na vijf jaar Duitse bezetting. Opnieuw bleek hoe kwetsbaar ons kikkerlandje was. Dijken die weken, vruchtbaar land dat overspoeld en voor jaren onbruikbaar werd. Het land dat altijd al vocht tegen het water, zou zich nog slimmer en vastberadener moeten tonen.

Van De Ramp, een paar geleden verfilmd als De Storm, kwam uiteindelijk veel goeds. De Deltawerken zouden ons gaan beschermen, en onze kennis van hoe om te leven met en om te gaan met het altijd dreigende water, werd een exportprodukt van enorme omvang. Van ellende naar winst, zo kan het gaan.

Het was een mooie Andere Tijden vanavond over De Ramp, zonder commentaar, maar met alleen commentaar van toen, toen de tv er nog maar net was, maar niemand die die 1e februari wist wat er werkelijk aan de hand was en hoe groot de ellende was, laat staan dat het woord ramp viel. Nu, 60 jaar later, staat de Watersnoodramp als een icoon in onze geschiedenis, in de strijd voor ons bestaan, en worden we gepast klein als we beseffen hoe genadeloos God toe kan slaan.

En in het Journaal na Andere Tijden aandacht voor Engeland waar gevreesd wordt voor overstromingen door enorme hoeveelheden smeltwater. Van watersnoodramp naar watersnoodramp. Het is geen toeval, het is gewoon ook de tijd van het jaar. Maar wij lijken ons nu veilig te weten achter de dijken. De Engelse waterhuishouding is al heel lang en elk jaar weer een aantal keren een grote bron van zorg. Misschien moeten wij Cameron maar eens te hulp komen, net als al die buitenlandse militairen die in 1953 ons te hulp schoten.