Dat zeg ik. GAMMA

whosafraid2Het mocht gisteren op de voorpagina van Het Parool. De terugkeer van Barnett Newmans Who’s afraid of red, yellow and blue III in het Stedelijk Museum is aanstaande. Het imposante werk van Newman werd twee maal gemold. Eerst door een psychoot met een stanleymes, daarna door de verfroller van een Amerikaanse restaurateur.

Het is een bijzonder werk van Newman. Ik las ergens het zinnetje ‘abstract, gedurfd en van bovenmenselijke proporties’. Imposant is het in ieder geval. Het meet 544 x 224 centimeter. Voor Gerard Jan van B. – hij vond abstractie in de kunst ‘een plaag’ – was de omvang van het doek een zegen. Hij kon niet missen met zijn mes.

Van B. vond daarna zijn aangepaste versie een meesterwerk. In de Verenigde Staten werd een gerenommeerde mafkees gevonden, ofschoon hij bij het tekenen van het herstelcontract hoogstwaarschijnlijk een betrouwbare indruk maakte. Maar Daniel Goldreyer vernielde het vernielde doek voorgoed. Hij klooide maar wat, tastte de verf aan, en schilderde het doek onherstelbaar over met een roller van Walmart, de Amerikaanse GAMMA.

Er is veel over gezegd en geschreven maar ook gezwegen. Goldreyer wapende zich met een leger advocaten en enorme dwangsommen. Een rapport over zijn gepruts verdween heel lang in die bekende onderste la. Nu is het er uit. En nu komt ook het doek weer naar buiten en binnen. Het is niet meer hetzelfde, maar het is wel hetzelfde doek. In vier (!) jaar verklooid tot ‘..een karikatuur van het oorspronkelijke schilderij’.

En Van B. kon het niet laten. De werken van Newman trokken aan hem als een magneet en moesten kapot. Hij vergreep zich, op zoek naar ‘zijn meesterwerk’ Who’s Afraid dat op dat moment (nog) niet te zien was, aan Newmans blauwe zee Cathedra.

In 1980 brachten The Dire Straits hun album Making Movies uit, de hoes ervan was een vierkante versie van Who’s Afraid, maar dan zonder het geel. Het verhaal vertelt niet of Van B. in die jaren ook al alle platenzaken afstruinde om zijn mes in de LP’s van The Dire Straits te zetten. Misschien zit hier wel een aardig filmscript in.