Worstjes en wetten

Obama1Je wilt niet weten hoe worstjes en wetten worden gemaakt. Lang werd die uitspraak – maar dan in het Duits natuurlijk – toegedacht aan Otto von Bismarck, de ijzeren kanselier uit de laat 19e eeuw. Bismarck had vele fraaie zinnen bedacht, maar die van die worstjes en wetten was niet van hem, maar van een Amerikaans dichter, John Godfrey Saxe, en is uit 1869. De oorspronkelijke tekst luidt: Laws, like sausages, cease to inspire respect in proportion as we know how they are made.

Daar zat geen woord Frans bij, laat staan Duits. En de boodschap is helder. Politiek is maar een vies zaakje. Hoe dat in de V.S. zo gaat met die worstjes en wetten is deze dagen te zien in de door de vpro uitgezonden vierdelige serie Inside Obama’s White House. We kijken in de keuken van het Witte Huis en bij de Republikeinse tegenstanders van de president die alles doen en laten om een wet te torpederen. Het is koehandel. Chantage. Dreigen. Dirty deals. Het is erger dan een worstenfabriek, het is een bloedbad.

Wat zullen we Obama missen als hij straks weg is. Wat een voorbeeld, icoon en monument van beschaving vergeleken met de straatvechters die nu aanspraak menen te mogen maken op the Oval Office. Wat was het mooi alle change en hope, al kwamen er uiteindelijk toch maar weinig wetten en lekkere worstjes uit. Waar ik toen helemaal fired up was, bezie ik nu het Amerikaanse slagveld met angst en beven. Ik ben voor Hillary Clinton omdat ze hopelijk van Trump wint. Dat is een defensieve of misschien wel negatieve keuze. Meer kan ik er niet van maken. Maar smullen wordt het de komende maanden. Een bloedbad. En daarna maakt Hillary of Donald weer worstjes en wetten.

Ashwaubenon, Wisconsin

CruzTed Cruz heeft de handdoek gegooid. De senator uit Texas krijgt geen voet aan de grond tegen Donald Trump die nu afstormt op de Republikeinse nominatie. God bless the United States of America. Maar Trump de grootste engerd in dit verkiezingscircus? Dan onderschat je Ted Cruz. Trump noemde hem consequent Lyin’ Ted Cruz. En hij kan het weten. It takes one to know one.

‘Wat is er mis met Ted Cruz?’ is de prikkelende titel van een aardig stukje van Michael Persson in de Volkskrant. Hij zoekt het antwoord op de vraag waarom vrijwel iedereen Cruz zo haat. Hij ziet er uit als een autoverkoper zonder modebesef of een vasthoudende bijbelslijter. Een waterige glimlach, een zalvende blik, vochtige handjes, maar vooral een volledig geloof in God en Grondwet. Nooit concessies. Altijd gelijk. Een enorme engerd. Maar voor de hard core Republikeinen juist een redder, een verlosser, een man die geen duimbreed geeft in woelige tijden.

Persson schetst een recent bezoek van Cruz aan Ashwaubenon, een onooglijk stadje in Wisconsin. In de lokale bioscoop laaft Cruz zich aan de film God’s Not Dead 2 en komt gelaafd en versterkt in het eigen geloof naar buiten. Hij speelt daar een thuiswedstrijd. Het is het land van de gelovigen. Het land waar veel katholieke Nederlanders en kneuterboeren uit Brabant en Belgen hun heil zochten. Save us, roepen ze naar Ted. Staphorst heavy.

Maar de gelovigen zijn nu hun verlosser kwijt. Op Trump zullen ze niet stemmen. En dat is het probleem van de Republikeinen. De ongelikte narcist Trump lijkt niet in staat om genoeg kiezers te mobiliseren om de nu toch ook wat gebutste Hillary Clinton te verslaan. Een smerige campagne zal het in ieder geval worden. Fasten your seat belts. It’s gonna be a bumpy ride. 

Zwarte bladzijden

TrumboVeel Amerikanen hebben een hekel aan alles wat links is. Bernie Sanders valt op omdat hij zich socialist noemt, iets wat in Europa toch als tamelijk normaal wordt beschouwd, Erger dan socialisten zijn communisten. Scenarioschrijver Dalton Trumbo was een communist. Dat was geen probleem tot het een probleem werd in de Koude Oorlog toen de Russen van kameraden de grote vijand werden.

Eind jaren ’40 ontstond in de VS een heksenjacht op al dan niet vermeende communisten en hun ondermijnende activiteiten en complotten. Ook Hollywood moest eraan geloven. Veel mensen kwamen op zwarte lijsten en raakten hun baan, hun huis, hun gezin en zelfs hun leven kwijt omdat ze verdacht werden van sympathieën met de nieuwe vijand. Schrijvers als Trumbo moesten ondergronds en schreven onder andere namen.

De film Trumbo, met Bryan ‘Breaking Bad’ Cranston als Dalton Trumbo, geeft een boeiende schets van die zwarte bladzijden in de recente Amerikaanse geschiedenis. De film focust zich op hoe mensen als Trumbo bejegend en bekeken werden, het ideologische verhaal over de keuze voor het communisme komt echter nauwelijks aan bod en lijkt zo eerder intellectueel geflirt dan een diepbeleefde opstelling en keuze. Zo gaat de film een beetje teveel over film en hoe je het kunt blijven maken en minder over het hoe en waarom van de heksenjacht.

Trumbo kwam uiteindelijk boven en won – onder schuilnamen – twee Oscars en werd gerehabiliteerd door regisseur Otto Preminger en door Kirk Douglas’ Spartacus. In The End kwam het dus goed. Maar het land dat zich zo graag op de borst slaat over liberty for all liet in de jaren ’50 toch vooral zijn schaduwzijde en gevaarlijke trekken zien. Zwarte bladzijden.

Dat er nu geroepen wordt om een muur tussen de V.S. en Mexico en een inreisstop voor moslims vindt vruchtbare voedingsbodem in de Amerikaanse geschiedenis, hoe graag zij ons – en zichzelf – ook anders willen doen geloven.

Oh ja, en zes minuten John Goodman is je filmkaartje voor Trumbo al meer dan waard…

Daar gaat je reputatie

Bram_moszkowicz_autoZo hoog als hij steeg, zo diep is zijn val. Komende week dreigt voormalig advocaat Bram Moskowicz failliet te worden verklaard. Crimineel en ex-klant Donald G. komt de 35 mille terughalen die hij Moskowicz ooit leende. Dat de bekendste strafpleiter van Nederland nu door een crimineel wordt gevloerd, mag tekenend heten.

De Volkskrant schetste een treurig beeld van de ooit zelfbenoemde rasadvocaat die nu boven een sparerib-restaurant  woont en die – door een tonnenclaim van de Belastingdienst – rond moet komen van € 1.000,- leefgeld per maand. Moskowicz zit dan nog maar net boven het inkomensniveau van Wim Kieft die inmiddels de goten voorzichtig vaarwel heeft gezegd.

Unaniem en met loftrompetten werd Danielle Gatti recent ingehaald als nieuwe chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest. Maar zijn 6e Mahler dezer dagen in het Concertgebouw kon rekenen op een fluitconcert van de critici. Het Parool was niet bepaald lovend, de Volkskrant was vernietigend: “stoelriemen vast, oordoppen in – Danielle Gatti is in het land.” Van dik hout sloopt men dirigenten.

Maar zelfs als president van de Verenigde Staten kun je niet rekenen op eeuwige roem. Het blad Science concludeerde dat de meesten na langere tijd volkomen zijn vergeten. Amerikanen kennen vooral de zeven laatste en de eerste vier presidenten. Uitzonderingen zijn Abraham Lincoln en John F. Kennedy. Maar die worden herinnerd omdat ze werden vermoord. Niet de leukste reden om voort te leven in de herinnering.

We’re Rednecks

RandyNewmanRednecks is één van de bekendste songs van de Amerikaanse zanger, pianist en componist Randy Newman. Hij schreef het nummer voor zijn in 1974 verschenen album Good Old Boys. Het is een prachtig nummer over hoe er neergekeken wordt op de zuiderlingen in de V.S., verteld door een – niet zo slimme – zuiderling.

Wie Rednecks een keer heeft gehoord, zal voor altijd het fameuze zinnetje `We’re Rednecks, We’re Rednecks, we can’t tell our ass from a hole in the ground’ onthouden. Rednecks is nu veertig jaar oud, maar de Rednecks in de V.S. zijn uitermate alive. Zo stond er in Het Parool gisteren een stukje over zelfverklaarde rednecks die hun zware pick-uptrucks zwarte rookwolken laten produceren. Het zijn ‘walmende protesten’ tegen Obama en zijn milieumaffia.

Voor een echte redneck is een bestuurder van een Toyota Prius een liberal, een homo, een milieufreak, en in ieder geval geen echte man. Echte mannen laten hun benzineslurpers ronken en ruften. Echte mannen houden van het ronkende lawaai van hun monstertrucks en de geur van diesel, indachtig de ook al zo klassieke line uit de film Apocolypse Now, ‘I love the smell of napalm in the morning.’

De vrijheid om te gassen en te stinken en het milieu te verpesten, het hoort – net als het recht om een vuurwapen te dragen – bij de verworvenheden van de V.S. It’s a free country. Maar als je deze zomer door Alabama of Tennessee rijdt, zet de airco hoog en hou je ramen dicht. Deze knuckleheads vinden het heerlijk om de walmen bij je naar binnen te blazen. Rare jongens, die rednecks.

Early Morning April 4

King.car.3Vandaag 46 jaar geleden werd Dr. Martin Luther King doodgeschoten op de gaanderij van The Lorraine Motel in Memphis, Tennessee. U2 maakte van the hit in 1968 in 1984 een hit met Pride (In the Name of Love) met de klassieke regels Early Morning April 4, Shot Rings out in the Memphis Sky.

Martin Luther (Maarten Luther) King was voorganger en boegbeeld van de zwarte beweging voor gelijke rechten in het in de jaren ’60 grotendeels nog tot op het bot verdeelde en openlijk racistische VS. Wereldberoemd werd hij door zijn prachtige ‘I have a Dream’-toespraak in Washington.

De moord op King is – net als de moord op JFK in 1963 en die op RFK vlak na King – altijd omgeven geweest door speculatie over complotten en meerdere schutters. Gerald Posner schreef er het prachtige boek Killing the Dream. James Earl Ray and the Assassination of Martin Luther King, Jr. over.

Memphis, moord en muziek, het Ierse U2 maakt de fraaie klank, klik en link op het nog steeds zo fraaie ‘Amerikaanse’ album The Unforgettable Fire, waarop ook nog een andere link met Memphis (Elvis Presley and America).

Want Memphis mag dan de plaats zijn waar King werd vermoord, maar in Memphis ligt toch vooral – op zijn landgoed Graceland – die andere King begraven: Elvis. En daar heeft Paul Simon nog een mooi liedje over.

Evil Ways

american_hustle4Het is eind jaren ’70. De Verenigde Staten likken de wonden van Watergate en Vietnam. Jimmy Carter is de nieuwe president die zich – na Nixon en zijn trawanten – graag afficheert als een Mr. Clean. Intussen hustlet iedereen zich door het leven heen met klein en groter bedrog.

Het fascinerende van de met lof overladen film American Hustle van regisseur David O Russell is dat niets of niemand is wat het of hij of zij lijkt. Het is net een groot schimmenrijk waarbij je telkens op het verkeerde been wordt gezet, goed niet echt van fout kunt onderscheiden, sympathieën telkens schuiven, en de plot eigenlijk ook weer uit een hoge hoed komt.

Christian Bale is een fantastische hoofdrolspeler, maar natuurlijk geen Amerikaan. Zijn enorme bierbuik is speciaal voor de film gekweekt. Amy Adams speelt een Britse achtergrond, maar komt uit Albuquerque, New Mexico. De sjeik die Atlantic City moet redden, is een Mexicaan. In de kofferbak die opengaat ligt nu eens geen lijk, maar een gloednieuwe magnetron. Het is steeds niet wat je denkt dat je ziet in American Hustle.

Het Amerika van American Hustle is het land van bedrog waar iedereen graag een graantje meepikt. Het is het land van de grote benzineslurpers, de te buigzame politici,  waar ambitie best wat mag kosten, en waar je bij grote projecten niet om de Maffia heen kunt. De enige FBI-agent die geen zin heeft om mee te doen in het spel van list en bedrog en set ups, wordt in elkaar geslagen door een verblinde Bradley Cooper (leuk, met mini-haarkrullers) en weggehoond.

American Hustle is een fantastische acteursfilm, rijk aan talent, waanzinnige wendingen, een fraai seventies decor, briljante pakken en brillen en kapsels, en met een prachtige soundtrack die mij direct terug sleurde naar mijn jonge jaren ’70 met zo perfect toepasselijke tracks van Steely Dan (Dirty Work), Santana (Evil Ways) en Paul McCartney ( Live and Let Die). Het verhaal schijnt deels waargebeurd te zijn. Schijnt. Maar welk deel? Gaat dat horen en zien.

Road to Nowhere

nebraska-filmNebraska is zwart-wit. Bruce Springsteen koos een zwart-wit foto van het eindeloze landschap voor de hoes van zijn album Nebraska dat in 1982 uitkwam. Regisseur Alexander Payne kleurde zijn film Nebraska ook in breed zwart-wit met lichte filter.

Nebraska is het Middenwesten. Eén van die zogenoemde fly over states, de staten waar presidentskandidaten overheen vliegen maar nooit landen omdat er te weinig mensen wonen en er dus electoraal weinig tot niets te halen valt. Nebraska is leeg, desolaat, een prachtig decor voor de prachtige film die Payne maakte met veteraan Bruce Dern als hoofdrolspeler.

Het verhaal van Nebraska moet je vooral zelf gaan zien, alleen al voor het allemachtig-prachtige zwart-wit. De film heeft iets tragisch, gisteren, verval, verdriet, gemaakte keuzes en fouten, maar wordt toch zelden of nooit sentimenteel. En er is heel veel te lachen, ook al ademt alles veel van een verloren, weggewaaide Amerikaanse droom, de grijze grauwheid van een uitzichtloos bestaan.

Nebraska is een typische road movie waarbij de reis en de ontwikkeling van en tussen de karakters belangrijker is dan het reisdoel. Het reisdoel in de film – $ 1.000.000 in Lincoln, Nebraska – is so-wie-so onzinnig, maar leidt tot veel verwarring, jaloezie en zelfs een goedgeplaatste kaakstoot.

Eenzaamheid, heb- en drankzucht, geweld, uitzichtloosheid, het is de V.S. van nu, grijs, zwart-wit, leeg in menig opzicht. In zo’n land en zo’n wereld is het goed om elkaar te hebben. Nebraska eindigt niet vals-optimistisch maar wel warm, menselijk. Mooi hoor.

Afluistertoets

das-leben-der-anderen-848172lEr is veel ellende op de wereld. Zo ook te Den Haag. Hebben we net afscheid moeten nemen van Franske Weekers, ligt Ronald Plasterk weer onder vijandelijk vuur. De minister van Binnenlandse Zaken lijkt niet goed te weten wie nu eigenlijk wie afluistert. Dat is niet handig als je erover gaat. Dat wordt een weekendje doorbuffelen om ruim 80 Kamervragen keurig te beantwoorden en je mentaal voor te bereiden op een grilling in de Kamer komende dinsdag.

Afluisteren. Het is een oude tak van sport, die met alle moderne technieken een steeds grotere vlucht neemt. Edward Snowdon heeft al laten zien dat niemand veilig is voor de oren en ogen van veiligheidsdiensten. In naam van de staatsveiligheid mag bijna alles, en wat niet mag, doen we toch. Zo is het altijd gegaan. Zo gaat het nog steeds.

Je identiteit is niet meer veilig. Je bent langer op een vliegveld dan in de lucht. Overal wordt je gezien en getracked. Het slappe excuus voor al het gegraai en gekoekeloer is dat ‘wie niets te verbergen heeft ook niets te vrezen heeft.’ Was het maar weer. Het is eerder omgekeerd: iedereen wordt gezien als potentiële dader, en dus moet iedereen gecheckt en in de gaten worden gehouden.

En Plasterk? Ben benieuwd. Wist hij niet wat hij zei? Was hij weer eens ijdel en eigenwijs? Wilde hij niet (af)luisteren? De oppositie ruikt bloed. Uiteraard. Maar ook in de coalitie rommelt het. Het zal een dolle dinsdag voor Plasterk worden. Hij zal overtuigend helder moeten krijgen dat hij in control is. Misschien weer een hoed op, en een aangeplakte baard. Misschien trapt de Kamer in de vermomming. Maar je raakt in veiligheidsland snel het spoor bijster. En dat is nu net het verwijt dat Plasterk krijgt. Dinsdag is zijn grote afluistertoets.

This Land Is Your Land

ThislandisyourlandDeze week overleed op 94-jarige leeftijd Pete Seeger. Zanger en song smith Seeger was het voorbeeld voor Bob Dylan. Hij was de stem van het niet-gehoorde Amerika. Het geweten van de natie. Niet voor niets zong hij samen met Bruce Springsteen – het recentere geweten –  de Seeger-klassieker This Land Is Your Land voor Barack Obama die hem deze week liefderijk Pete noemde.

Pete Seeger was een folky, een troubadour, een zanger die het arme Amerika letterlijk en figuurlijk een stem gaf. Dat werd hem niet altijd en door velen niet in dank afgenomen. Zijn strijd voor een eerlijker en socialer Amerika bracht hem in de jaren ’50 voor de tribunalen van de communistenjagers van McCarthy. Zo is de V.S. altijd omgegaan met zijn criticasters.

Seeger is nooit gebogen en nooit gebroken. Hij was met recht de stem des volks. Iedereen kent zijn This Land is Your Land, If I Had A Hammer, en’Turn! Turn! Turn!, een megahit voor The Byrds in de jaren ’60. Maar in al de decennia dat Seeger actief was, was er wel vooruitgang, maar het aantal armen in de V.S. is schrikbarend en de kloof tussen de percentueel weinige rijken die vrijwel alles bezitten en de onderklasse die vrijwel niets bezit is gigantisch en blijft maar groeien.

Obama in zijn nadagen poogt de verarmde middenklasse te helpen en het schamele minimumuurloon op te trekken van $ 7,25 naar $ 10,10. Het is goed bedoeld, vast en zeker, maar het zijn druppels op gloeiende platen. Amerika kraakt en piept, de infrastructuur is een ramp, de politieke arena een bloedbad, en de armoede een schandvlek. Aan Pete Seeger lag het niet. Hij gaf zijn stem en ziel en zaligheid voor een beter Amerika. Iedereen kende zijn songs, maar te weinig mensen hebben echt naar hem geluisterd.