Dodemansrit

auschwitzherdenkingEen bizar incident. Zo heette het gisteren in de media. Man overlijdt in de tram. Passagiers waarschuwen de bestuurder dat er iemand onwel is of misschien wel overleden. De trambestuurder heeft er geen boodschap aan. Hij rijdt lijn 5 naar het eindpunt in Amstelveen. Daar komt de dodemansrit ten einde en kunnen de hulpdiensten nog slechts de dood constateren.

Inderdaad, een bizar incident. Wat bezielt de trambestuurder? Of wat bezielt hem juist niet? Moeten de trams nu zo op tijd rijden dat er nergens voor wordt gestopt? Of had de bestuurder het helemaal gehad met al het gezeur en dacht hij dat het wel mee zou vallen met de 56-jarige man die misschien gewoon even niet zo lekker was.

Het COC gaf vorige week een presentatie bij onze jongste dochter op school. Ze vond het wel interessant. Broodnodig is het ook. Zeker als je het nare verhaal leest over een man van 46 die in Bos Lommer in elkaar wordt geslagen voor € 60 en een I-Phone omdat hij een ‘vieze, vuile flikker’ is. Twee Marokkaantjes. Rond de 20. Daar krijgt het COC geen grip meer op, zo vrees ik. En het is helaas geen bizar incident, daarvoor komt het veel te vaak voor.

Dit is mijn stad, een stad vol bizarre incidenten. De stad waar zondag de bevrijding van Auschwitz 70 jaar geleden werd herdacht. Ik zag het op AT5, en zag vele bekende gezichten. Wat ik ook zag, was veel bewaking. Het zijn geen andere tijden, het zijn de onze. Gelukkig was er geen bizar incident. Maar het laat glashelder zien dat onze vrijheid niet vanzelfsprekend is, en dat onze vrijheid niet die van vele anderen is. Artikel 1 van de Grondwet is een mooi leidend (of lijdend?) principe, maar telkens daarnaar te verwijzen, laat ook zien hoe kwetsbaar en onmachtig we soms zijn in deze bizarre wereld.

Russisch roulette

Russian President Vladimir Putin enters ...Russian President VlaWe zijn Frans Timmermans kwijt. Louis van Gaal zit nu al in zwaar weer. Jeroen Pauw valt tegen. En dan stopt Frank Snoeks ook nog met schaatsverslaggeving. Het zijn wel tikkies die worden uitgedeeld. En dan is er nog de open wond die Zwarte Piet heet en die ons land hopeloos verdeelt.

Ergens in de sociale krochten ging iemand even los op ‘onze’ prioritering. Hoe we durfden. De wereld staat in brand. IS, the war on terror, Oekraïne, ebola. En wij hier in oneindig laagland? Wij hebben het over Zwarte Piet. Of we helemaal gek waren geworden.

Tsja. Ik denk ook wel eens: Zwarte Piet wordt overschat. Maar het er niet over hebben omdat Poetin dreigt? Dat lijkt me toch geen houdbare stelling. Want dan mag je nooit meer wat omdat er altijd wel iets ergers is dan waar jij voor staat of je druk over maakt. Dat schiet dus ook niet op.

Als veel mensen Zwarte Piet oude stijl een probleem vinden, dan is het een probleem. Als we ook IS maar een probleem vinden. Of ebola. Of liefst beide. Maar alles oplossen lukt ons niet. Zwarte Piet misschien wel. En dat helpt dan toch de wereld – in ieder geval de onze – een beetje beter te maken. Zou mooi zijn als het lukt. En anders hebben we – als in Russisch roulette – helaas nog genoeg andere problemen die onze aandacht en opwinding zeker verdienen.

Holleeder kwam van rechts

Holleeder-scooter800Ik mag niet klagen over mijn neus. Die is best groot. Maar toch niet zo imposant als die van Willem Holleeder. Niet voor niets is zijn bijnaam De Neus. En die krijg je echt niet omdat je zo goed kunt ruiken.Bij ons in Zuid kijken we niet op van een BN’er meer of minder, maar Holleeder op zijn scooter is en blijft bijzonder. Vanmiddag troffen we elkaar. In de Cornelis Schuytstraat.

Nou ja, we troffen niet echt. Hij kwam van rechts en had voorrang, maar verwarde mij door te stoppen. Was het beleefdheid? Of moest hij iets van me? Het antwoord was simpel: de telefoon ging. En die heeft altijd voorrang.

Toen Holleeder net vrij was, was dat groot nieuws. Hij dook overal op, schreef columns voor Nieuwe Revu, en liet zich van harte fotograferen met en door iedereen en Twan Huys maakte de crimineel salonfähig in zijn College Tour. Maar de laatste tijd is het stil rond De Neus. Het nieuws is eraf.

Ik heb hem – incluis vanmiddag – volgens mij al vijf keer gezien. Maar dat geldt niet minder voor Ronald de Boer, Bridget Maasland, Kluun, A.F.Th., Chantal Janzen en natuurlijk Nicolette van Dam. Frank Rijkaard tref ik altijd bij Albert Heijn. En toen NAN nog resideerde in de Schuytstraat, kon je naast Cruyff salami bestellen. Zuid is het schoolplein van BN’ers.

Iedereen is hier welkom. In betere tijden parkeerde Bram Moskowicz hier graag dubbel. En voor Holleeder is het ook maar een klein stukje van zijn Kinkerbuurt naar Zuid waar ik hem vandaag zag, zo tussen het bankje van Endstra en de Joffers waar hij op de neus kreeg van sportschoolhouder Dick Vrij. Zo saai is Zuid dus niet. Maar je moet er een neus voor hebben.

At Seventeen

pamHet is de nachtmerrie van iedere ouder dat je kind iets overkomt of spoorloos verdwijnt. Wie herkent niet dat ene moment van enorme paniek dat je kind opeens verdwenen is en dan drie minuten later vrolijk verstopt achter een boom zit. De vreselijkste gedachten flitsten door je hoofd.

Een veerboot vol kinderen zinkt, een vliegtuig verdwijnt, en het lot van twee Nederlandse meisjes in Panama wordt steeds duisterder. Maar zonder stoffelijk overschot is er toch altijd hoop, en in ieder geval nooit rust en geen kans om het verleden te laten rusten. En toen viel mijn oog gisteren op een klein stukje in Het Parool, keurig hoog in de marge van pagina 14.

Bijna 43 jaar na hun vermissing in mei 1971 zijn twee toen 17-jarige Amerikaanse meisjes teruggevonden, slachtoffer van een auto-ongeluk dat eindigde op de bodem van een creek in het lege land van South-Dakota.

Cheryl Miller en Pamella Jackson uit Vermillion bij Elk Point waren onderweg naar een schoolfeest. Op een gravel road ging het fout en hun Studebaker Lark stortte van de weg het water in. Niemand vond een spoor, tot een visser een tijd terug wielen van de auto boven de modderige waterlijn zag.

Cheryl en Pamella kunnen worden begraven terwijl niemand ooit nog had gedacht dat zij – sorry – nog boven water zouden komen. En de meisjes? At Seventeen – Janis Ian schreef er een ontroerend lied over – waren zij misschien wel op weg naar hun grote liefde, of zouden zij die daar ontmoeten. Who knows.

Pikant detail: hun klasgenoot David Lykken werd ooit verdacht van de verdwijning van en de moord op Cheryl en Pamella, maar werd vrijgesproken. Een lieverdje was Lykken zeker niet. Hij zit een 227(!)-jarige gevangenisstraf uit voor verkrachtingen en ontvoeringen.

De jakhals draait door

jakhals.bierStel: je interviewt een Duitse dichter annex zanger en die vraagt of hij zijn bierflesje van vier hoog in een rondvaartboot mag gooien. Het lijkt me dat je hem neerhoekt of aangeeft. Erik Dijkstra dacht leuker te zijn: hij was Rammsteiner Lindemann voor en gooide zijn eigen flesje. Kijk mij eens lekker stoer doen. Je bent niet voor niets een jakhals.

Het flesje – onschuldig aluminium, heus – raakt bijna een oude vrouw die een leuk uitje had van Stichting de Zonnebloem. Dijkstra was Evenblij met zijn actie, totdat hij het voorval ook echt uitzond, en toen was de boot natuurlijk aan. Was die Dijkstra nu echt helemaal van de pot gerukt?

Jakhals draaide door, en natuurlijk heeft hij nu spijt, en hij gaat een dagje bij de Zonnebloem kijken hoe het is om oud en zorgbehoevend te zijn en in Amsterdam een bierfles naar je kop te krijgen. Excuses, dus. Klaar. Uit. Echt?

Volgens mij vinden we toch best niet oké als kinderen tegels van viaducten gooien. Handig als je dan in de hoofdstad het startsignaal geeft voor bierflesgooien. Leuke inspiratie voor vanmiddag als Ajax kampioen dreigt te worden. Dan kunnen we allemaal een jakhalsje doen.

Ik heb nog niet gehoord dat de VARA veel spijt heeft inzake Dijkstra en zijn quasi-onschuldige poging tot zware mishandeling. Wees verschillig is toch het credo van de Rode Hanen. Dat hadden ze hier mooi in praktijk kunnen brengen. Maar ik hoorde de haan slechts drie maal kraaien. De wereld draait door.

I Don’t Like Mondays

brendaannspencerOp de kamerdeur van één van onze dochters hangt een poster van de dikke kater Garfield met de kreet Mondays Suck. Het is de kernachtige verwoording van het gevoel dat zovelen hebben bij de startdag van de school- en werkweek.

Op maandag 29 januari 1979 schiet de dan 16-jarige Brenda Ann Spencer in San Diego uit haar huis op kinderen die wachten tot ze naar binnen kunnen op de Grover Cleveland Elementary School. Met het semiautomatische geweer dat ze van haar vader voor Kerst kreeg, schiet ze twee volwassenen dood en verwondt acht scholiertjes en een agent.

Het motief van Spencer: “Ik hou niet van maandagen, dit brengt tenminste wat leven in de brouwerij.” Bob Geldof, voorman van de Ierse band The Boomtown Rats, pikt het verhaal op en maakt er het beroemde nummer I Don’t Like Mondays van dat in de zomer van 1979 de eerste plaats haalt in Engeland.

Wat een rare twist dat Geldofs middelste dochter Peaches gisteren – op een maandag – overlijdt onder nog niet opgehelderde omstandigheden. Vreemd is wel dat de laatste tweet die zij stuurde een foto is van haar met haar in 2000 aan een overdosis overleden moeder Paula Yates, die – naast Peaches Honeyblossom – met Geldof ook nog de dochters Fifi Trixibelle en Pixie Frou-Frou kreeg. What’s in a name?

Brenda Ann Spencer – 54 inmiddels, ze was vorige week jarig – zit een straf van 25 jaar tot levenslang uit. Haar volgende vrijlatingsverzoek wordt behandeld in 2015. Spijt heeft ze nooit betoond, excuses en omstandigheden in ruime mate aangevoerd. Benieuwd of je in de gevangenis nog wel dat maandaggevoel hebt, of dat elke dag een maandag is. Dat zou dan de ergste straf zijn.

De Hel van Deurne

nietbetreden.politieToen voetbal nog onschuldig leek en internationaal voetbal beperkt bleef tot interlandvoetbal, speelde Nederland jaarlijks twee maal tegen de Belgen, in België in de Antwerpse voorstad Deurne. Door een groot aantal Hollandse nederlagen op rij, kreeg het grote stadion aldaar de bijnaam De Hel van Deurne. Daar kon het spoken.

Ik moest daar aan denken toen vrijdag in ons Brabantse Deurne het deksel van de pan vloog en alle sentimenten rond Marokkaanse Nederlanders en Nederlandse Marokkanen een bloedig hoogtepunt beleefde. De Hel van Deurne was noordwaarts gereisd.

En we dachten nog Wilders eindelijk in de touwen te hebben. Hij was te ver gegaan met zijn ‘minder! minder!’. Hij was zo duidelijk fout, dat nu alles goed zou komen. Zie maar, zelfs zijn partijgenoten lopen bij hem weg. Het was veel en snel neergepende wishful thinking. 

Het Parool pende gisteren op de voorpagina: ‘Het ene moment moeten ze beslist hier blijven, een week later kun je ze gerust neerschieten als ze je zaak overvallen. Het Nederlandse gemoed is beweeglijk als water als het om de Marokkaanse medelanders gaat.’ Het klopt natuurlijk niet, maar er zit wel wat in. En Wilders zou Wilders niet zijn, als hij niet optimaal gebruik zou maken van dit presenteerblaadje. .

Intussen tuimelt het hele land over elkaar op zoek naar duiding, daders, daadkracht en dovemans oren. Wie het weet, mag het zeggen. Alle zenders en kanalen staan open. Er luistert helaas niemand. En vooral niemand wil een ander begrijpen of gelijk geven. Nederland staat lijnrecht tegenover zichzelf. Niemand weet hoe verder.

Niemand weet ook hoe verder met de al ruim drie weken vermiste Malaysia Airlines vlucht MH370. Als het een film was, zou je nu toch wel eens willen weten hoe het afloopt. De Maleisische autoriteiten doen er echter alles aan om ons straks zelfs nog een plot te laten geloven dat het toestel nooit vertrokken is uit Kuala Lumpur. Bizar. “Het is niet eens zoeken naar een naald in een hooiberg, zo zei een Australische vlieger, het is zoeken naar de hooiberg.” Ik zie enige parallellen. En veel open wonden.

De wereld van gisteren

grand-hotel-budapest-aDe Eerste Wereldoorlog moest wel leiden tot de Tweede. Het Interbellum, de periode tussen die grote oorlogen, lijkt zo wel een groot wachten op de grote klap die komen zou. Het is een wereld van gisteren, de wereld van schrijver Stefan Zweig, de grote inspirator voor regisseur Wes Anderson voor zijn nieuwe film The Grand Budapest Hotel.

Anderson neemt ons in zijn prachtig vormgegeven film terug naar die wereld van gisteren, de wereld van de grote hotels, de rijke families, de mooie tradities, en jaarlijks wederkerende gasten. De conciërge Gustave (een prachtrol van Ralph Fiennes) is de figuurlijke sleutel tot een tijd die er eigenlijk al niet meer was toen hij leefde, zoals zijn steun- en toeverlaat Zero het prachtig omschrijft.

Twee jaar geleden zag ik Moonrise Kingdom, een heel volwassen film over kinderen die hun eigen wereld maken, weg van bedilzuchtige en gemene volwassenen. In The Grand Budapest Hotel is het geweld niet weg te houden. Het is het geweld van hebzucht en van een nieuwe macht die aan de deur klopt, al geeft de film als jaartal ergens ‘pas’ 1932 aan.

De wereld van gisteren was vast geen ideale, behalve voor Wes Anderson die er zich met een fantastische (sterren)cast en met een prachtig palet in onder dompelde. Het vuur en de spelvreugde spatten van het scherm. En er mag gelachen worden.

Krimoorlog 2.0

KrimoorlogDe Berlijnse Muur is nog geen kwart eeuw om of het door Winston Churchill bedachte IJzeren Gordijn begint weer op zijn plaats te hangen. Oude tijden herleven. Anderhalve eeuw na de bloedige Krimoorlog, staat het schiereiland in de Zwarte Zee weer in het brandpunt van de belangstelling en dreigend wapengekletter..

Het einde van de Koude Oorlog was de Russen niet in de koude kleren gaan zitten. Het Westen schoof steeds meer op naar het Oosten en dat voelde niet veilig voor het Kremlin. De 21e eeuwse tsaar Poetin speelt handig in op alle angsten en steekt met grote regelmaat een middelvinger westwaarts. De afgelopen weken maakte hij er zelfs een Olympisch nummer van.

Het is geen ideale wereld. En wie dacht dat het met het einde van de Koude Oorlog vrede en harmonie zouden nederdalen, komt opnieuw bedrogen uit. Er zijn belangen, altijd belangen. We hebben Rusland nodig in Syrië en tegen Iran. En zonder het Russische gas wordt het koud en guur in ons dan toch niet zo vrije Westen.

Invloedssferen, belangen, strategische posities. Het was in 1853 bij de eerste Krimoorlog niet anders dan nu. En de Oekraïners zelf? Die beseffen dat hun vrijheid niet iets is wat zij zelf bepalen, maar waar al eeuwen grote schaakborden voor zijn die uitmaken hoe het gaat. Pionnen worden geofferd. Op de Krim speelt Poetin met wit.

Bij nader inzien

GreatWarExact een eeuw geleden stormde half Europa met ongekende geestdrift naar de slagvelden. Een beetje knokken werd The Great War, een slachting op ongekende schaal die miljoenen slachtoffers eiste. Het begon met een aanslag in Sarajevo. Maar waar ging het eigenlijk over?

Vooral in Engeland is er nu veel discussie over wat we later de Eerste Wereldoorlog zijn gaan noemen (voor die naam moest er eerst een Tweede komen..) en of Engeland er wel goed aan had gedaan om zich te laten meeslepen in deze bloedige oorlog. Gedane zaken nemen geen keer, maar bij nader inzien kun je nu toch anders aankijken tegen toen.

Dat laatste doet Mient-Jan Faber. De voormalige vredesactivist van het IKV was ooit fel gekant tegen kernwapens en de plaatsing van kruisraketten in ons land. Nu, dertig jaar later, vindt Faber dat er ‘..geen betere garantie voor de wereldvrede is dan het kernwapen.’ Het kan verkeren.

Het is goed dat er reflectie en nader inzien is, dat mensen vandaag nadenken over waar zij gisteren heilig van overtuigd waren. Het verschil tussen nu en toen kan dan heel groot zijn. Is dat nu een teken van sterkte of zwakte?

BBC-anchorman Jeremy Paxman zei ooit dat mensen niet moesten zeuren over politici die van mening veranderen. Juist politici die nooit van mening veranderen moet je ernstig wantrouwen. Misschien een aardige tip voor de komende verkiezingen.