Berichtgever

Tom Wolfe schreef in 1979 The Right Stuff, een prachtig boek over het Mercury-project, de opkomst van de bemande ruimtevaart in de Verenigde Staten, en Philip Kaufman maakte er met een prachtige cast een helaas minder prachtige film over.

De ruimtevaart in de V.S. kwam van de grond door onverschrokken testpiloten als Chuck Yeager die hun leven waagden om verder en hoger te komen en zo de basis legden voor het verslaan van de aantrekkingskracht van de aarde.

Maar met al het testen ging er ook heel veel mis, en veel piloten vonden de dood. Uit de film herinner ik mij het beeld dat een doodsaanzegger van de luchtmacht in de triplexwoestijnvillawijken stopte om pilotenvrouwen het trieste nieuws van de dood van hun echtgenoot te brengen. The Man Comes Around.

Het beeld werd weer wakker door de aangrijpende documentaire Gesneuveld van Robert Oey over de geliefden en familie van onze jongens die gedood werden in Afghanistan. De doodsaanzegger heet hier berichtgever, maar het vreselijke nieuws na het openen van de deur is hetzelfde: ‘hij is dood.’

Het verhaal van de dood is het verhaal van alle tijden, van ongeloof, onbegrip, wanhoop tot zelfs de wens er zelf ook maar niet meer te zijn, het verdriet dat plots kwam en nooit meer weggaat. Onontkoombaar, wreed, definitief.

Het is pijnlijk om naar het onpeilbare verdriet van anderen te kijken, en ik kijk bijna vol ongeloof naar onze stafchef Peter van Uhm die de dood van zijn zoon Dennis maar niet lijkt te kunnen bevatten en steeds in legertechniek blijft steken, als een soort technisch verweer, een recht te zetten vergissing, en zich als commandant poogt te verplaatsen in het leed van anderen, maar dat van zichzelf buitensluit, alsof het niet zou horen…