Vader Abraham

‘Laws are like sausages. It’s better not to see them being made.’ Die uitspraak van Otto von Bismarck – maar dan in het Duits gedaan – schoot me vandaag te binnen toen ik in de prachtige grote zaal van Tuschinski naar Lincoln van Steven Spielberg zat te kijken. Het opus van Spielberg concentreert zich op de laatste maanden van Lincoln alive en de afschaffing van de slavernij voordat er vrede kan komen in The Civil War, omdat die vrede nu juist de afschaffing in de weg zou staan.

Het gaat in Lincoln om de 13th amendemnt, en Lincoln wil de grondswetswijziging erdoor krijgen voordat er vrede kan worden getekend met de rebel states in het Zuiden. En dan komen dus de sausages and the laws in beeld, Lincoln moet zijn meerderheid bij elkaar kopen met geld en baantjes. Politics. Dat het lukt, is geschiedenis, maar dat ook de grote Abe Lincoln maar een ‘ordinaire’ politicus was, is een gewaagd camerastandpunt van Spielberg.

Lincoln is bigger than life in de V.S., de belangrijkste Amerikaan ooit, met hoogstens nog concurrentie van founding father George Washington. Hoe aards en soms ook weing spannend het misschien mag zijn, de keuze van Spielberg voor het wheelen and dealen is verrassend, en maakt Lincoln menselijk in plaats van een heilige, zonder daarmee afbreuk te doen aan zijn grote gaven en immense politieke kracht.

Spielberg toont respect, en Daniel Day-Lewis als oude, afgematte, sloffende en vooroverhangende Lincoln is fantastisch, bij vlagen klinkt hij ingehouden en bijna wat benepen en geknepen als Brando als de oudere Godfather. Die associatie zal Spielberg niet hebben gezocht. Maar hij maakt van Lincoln wel een mens van vlees en bloed, echtgenoot, vader, leider, ziener, opportunist, en president met enormous powers.

Maar is Lincoln een goede film? Nou ja, in ambachtelijke zin wel, maar dat mag ook wel voor dat geld en met die regisseur en die cast. Maar sleept de film je mee? Zit je op het puntje van je stoel? Is er echt drama, of wordt er drama gespeeld? De vragen stellen is hen eigenlijk al beantwoorden. Waar de uitkomst van het verhaal genoegzaam bekend is, boeit de aanloop helaas onvoldoende.

Lincoln is weer mens geworden, man van vlees en bloed, maar wilden we dat wel? Moest hij niet gewoon icoon blijven, Vader Abraham, en moesten we eigenlijk wel willen zien hoe de worsten en de wetten tot stand komen? Het pleit voor Spielberg, maar de durf maakt de film niet boeiend, het is te plichtmatig en te plechtstatig, echt een Hollywoordfilm die ze 30 of 40 jaar geleden ook al maakten, en waar je toen al van dacht: kunnen ze daar niet een boeiender rolprent van maken?

Vluchtgedrag

Wat een mooi toeval. Vandaag was de Nederlandse première van twee grote Amerikaanse films met volgens iedereen kanshebbers voor de Oscar voor beste mannelijke hoofdrol: Denzel Washington in Flight en Daniel Day-Lewis in en als Lincoln.

En wat een mooi toeval: Abraham Lincoln, de afschaffer van de slavernij, heeft concurrentie van een Afro-American met de achternaam van de hoofdstad waar Lincoln regeerde en vermoord werd. We zullen zien wie wint.

Washington zet een prachtige pilotenrol neer. Een fantastische vlieger die op coke en wodka en alles wat ook een schroefdop heeft neerstort met een rottig onderhouden vliegtuig. Als in een wonder overleeft vrijwel iedereen de crash. Maar na het wonder en de bewondering komt de twijfel en zijn er de bloedtesten die volstrekt helder maken hoe Washington leeft en stoned en drunk aan de knuppel zit.

Flight van Robert Zemeckis is eigenlijk twee films in één; een spannende actiefilm met crash, en de Werdegang van piloot Whip Whitaker die de drank niet kon en niet kan laten staan en de loutering uiteindelijk toch vindt door de waarheid te spreken en in de gevangenis de rust en de droogelgging te vinden die het echte leven buiten hem niet kon bieden.

Voor vliegangsters: zo erg als met Whitaker zal het niet snel worden. Het rampendeel van de film duwt je als kijker stijf in je stoel. Het vliegtuig dat upside down gaat om neerstorten te voorkomen, je wordt bijna gek als je ernaar kijkt. En je realiseert je hoe goed het is dat er gecontroleerd wordt op drank en drugs bij hen die ons veilig van A naar B moeten brengen. ‘This is your captain drinking…’.

Jammer dat na de spannende eerste helft de tweede helft zo voorspelbaar en zalvend keurig moet zijn. Dat ligt niet aan Denzel Washington – hij drinkt in zijn vluchtgedrag meer dan stevig door – maar wel aan het scenario en de producenten die in alle ellende toch een happy end willen breien waardoor de geloofwaardigheid van het hele verhaal een beetje crasht. Brace for impact..

Bibberhaai

Ik denk dat ik Jaws drie keer heb gezien en had daar graag een vierde keer aan toegevoegd, jammer dat RTL7 gisteren pas tegen middernacht startte met de classic die van Steven Spielberg in één take een grote meneer maakte in filmland. Grappig dat RTL voorafgaand aan Jaws Das Boot uitzond, een film over een heel ander onderwatergevaar.

Een haai als hoofdpersoon die maar steeds niet in beeld komt. Het duurt tot diep in de film voordat we eindelijk de enorme haai te zien krijgen. Spielberg bouwt de spanning fantastisch op, geholpen door de aanzwellende cello’s en de rommelende pauken van de Oscar winnende componist John Williams. Het was wel een beetje toeval. De mechanische haai was zo vaak kapot dat Spielberg het wel anders moest oplossen.

Spielberg was nog maar een rookie, een getalenteerd jochie van 29 jaar dat voor een paar miljoen dollar de film mocht maken waar niemand echt grote verwachtingen van had. Maar Jaws werd de blockbuster van 1975 en haalde aan de kassa’s het toen ongekende bedrag van meer dan $ 100 miljoen op.

De haai zette flink zijn tanden in onze diepste angsten. De grootte en de dodelijke slagkracht van de predator zijn indrukwekkend en – voor wie vatbaar is – angstaanjagend. Geleerden zijn het nog steeds niet eens of de haai het nu wel of niet ook op de mens heeft gemunt, of dat wij slechts bijvangst zijn voor de kortzichtige haai die ons zwemmend en spartelend vaak verwart met een zeeleeuw of andere prooien. Het is en blijft een bibberhaai, een woord dat altijd in mijn hoofd zat en blijkt te komen uit een oude Pipo-serie: aai, aai, de bibberhaai. Tsja.

Jaws is een klassieker, Spielberg is buitencategorie. Van de drie hoofdrolspelers leeft alleen Richard Dreyfuss nog. Robert Shaw, de wraakzuchtige kapitein die in de Tweede Wereldoorlog tussen de haaien had gedobberd, overleed een jaar na de release van Jaws, Roy Scheider – Police Chief Brody – in 2008. De nep-nep-haai doet nu een ongevaarlijke act in de Universal Studio’s.

Volgende week gaat Spielbergs Lincoln in Nederland in première, een grote film met een giga-budget en een sterrencast, met Daniel Day-Lewis als Abraham Lincoln die The Civil War en de slavernij moet beëindigen, beide doet, en daarvoor met zijn leven moet betalen. Op 15 april 1865 wordt de president in Ford’s Theatre in Washington doodgeschoten door de acteur John Wilkes Booth. Als Mozes die het beloofde land niet inmocht, zo zou Lincoln het begin van de emancipatie van de slaven en van de wederopbouw niet zien. Voor hem was het een ontijdig THE END.