Fired up, ready to go!

Change. Yes We Can. Fired up, ready to go! Dat was Barack Obama in campagnetijd. Hij heeft nog steeds Mister President als aanspreektitel, maar de politicus is schrijver geworden, chroniqueur van zijn politieke leven. Het verschil in volume is gigantisch. ‘A Promised Land’, het eerste deel van zijn memoires, telt 832 pagina’s. Zo kom je ook zonder familie de Kerst wel door.

Obama wil nu graag gezien worden als schrijver en vroeg om schrijvers in plaats van politiek journalisten om hem te interviewen. Vanuit ons land viel die eer te beurt aan Tommy Wieringa die zich in eloquent Engels van zijn taak kweet en zeker in het eerste deel van het gesprek de nogal makkelijk breedsprakerige Obama op kortere koers hield.

Wat had ik graag op de plek van Wieringa gezeten. Oog in oog en vraag en antwoord met Barack Obama. I was fired up and ready to go. Nu moet ik het doen met de herinnering aan het bezoek van Obama aan Amsterdam in april 2016. We stonden op het dak te zwaaien naar de Marine helicopters op weg naar het Rijksmuseum. Ik weet zeker dat Obama terugzwaaide. Zo is hij. En nu maar hopen dat hij dat ook – al was het maar in een voetnoot – mee heeft genomen in ‘A Promised Land.’ Ik kan niet wachten tot het Kerst is.

In het Slob

Als de vrijheid van godsdienst uit de lade komt, dan weet je dat er stront aan de knikker is. Want met verwijzing naar de vrijheid van godsdienst puilden in coronatijd kerken straffeloos uit terwijl er slechts een handvol mensen in een theater of bioscoop samen mocht komen.

Nu komt de vrijheid van godsdienst weer uit de mouw om scholen het recht te laten uitoefenen om homoseksualiteit af te wijzen en ouders verklaringen te laten ondertekenen dat zij tegenstander zijn van een homoseksuele levenswijze (sic). Die scholen hebben volgens minister Slob dan wel de zorg voor een veilig schoolklimaat. Iets zegt mij dat dit wringt.

De vrijheid van godsdienst is de beperking van anderen. Het geloof bepaalt wat je mag vinden, voelen en zijn, en wat dus goed is of slecht, gewenst of verboden. Een status aparte voor homoseksuele kinderen, het is naar en misplaatst gebruik van vrijheid, en het is blijkbaar ook weer tijd om vrouwen lastig te vallen bij abortusklinieken. Vrijheid van godsdienst om vrijheden van anderen te ondermijnen. Let op uw kinderen, want daar komt Arie Slob.

De mestvaalt der geschiedenis

Steeds vaker werd hij een Maffiabaas genoemd. De oranje Mussolini. De afkeer van hem in de VS was zo groot dat er een recordopkomst kwam om de zelfverklaard beste president aller tijden richting de uitgang te schoppen.

Lang leek Joe Biden de volstrekt ongeschikte uitdager, een zwaktebod en compromis van de Democraten die geen idee hadden hoe ze de zo verfoeide Trump op de knieën moesten krijgen. Maar Sleepy Joe, volgens Trump de zwakste presidentskandidaat ooit, deed een wonder en won the public vote met zo’n 4 miljoen stemmen.

Na een rondje golf zal Trump nu ergens aan het decomposteren zijn, gekwetst in zijn oversized ego, zinnend op wraak en zijn comeback. We gaan het zien. Voor het moment is de hopeloos verdeelde VS in ieder geval verlost van een nare, narcistische en racistische bully die voor de gezondheid van het land snel naar de mestvaalt van de geschiedenis moet.

De Aanslag

Hij heeft inmiddels tien jaar de tijd gehad om de hemel te ontdekken. Harry Mulisch overleed op 30 oktober 2010, en vrienden en intimi vertellen in de 2Doc ‘Harry Mulisch – schepper van zichzelf’- hoe het was aan zijn sterfbed en hoe het leven met hem was.

Mulisch was niet een uitgesproken mensenvriend. Hij was koel, afstandelijk, arrogant, een charlatan en poseur, maar hij kon een aardig boekje schrijven. ‘De Aanslag’ werd een hit, maar de Nobelprijs ging altijd aan hem voorbij. Pijnlijk: de verfilming van ‘De Aanslag’ won een Oscar.

Het schrijverschap ging voor alles, ook voor het gezin en zijn kinderen. Het zou komen door zijn jeugd. Zijn moeder vertrok, zijn vader was er nauwelijks voor hem. Hij vond in zijn jeugd en in zijn hele leven speelkameraadjes in teckels. Dieren stelden je niet teleur. En die zeurden niet dat ze naar de Efteling wilden. Daar had de grote schrijver echt geen zin tijd voor en zin in.

Mijn vader en Mulisch scheelden net een jaar. Mijn vader wilde dichter worden, Mulisch vind zich al een genie en groot schrijver voordat anderen dat beaamden. Ook mijn vader had belangrijker dingen te doen dan zijn gezin. Het heeft mij altijd scherp en tegelijk twijfelend gehouden over hoe ik vader was en of ik er wel genoeg was. Altijd die twijfel. Daar had Mulisch geen last van.

De olifant die het uitzicht belemmert

Mark Rutte is vandaag 10 jaar premier, maar het lijkt me niet het moment om dat groots te vieren. Daarnaast zijn we – vermoedelijk – nog lang niet van hem af, dus die taart komt nog wel een keer. Hij lijkt zo kleurloos en ongrijpbaar en ideologisch maagdelijk, maar het is opvallend hoe populair hij nu na een decennium (nog) is.

Er zit weinig sleet op de tefal, hij is handig en behendig, doet zijn vak als eerste onder zijn gelijken gewoon goed, en waar hij glijdt of blundert, is er altijd wel een besmuikte sorry of een vette lach die alles dooft. Hij is een soort tienkamper, hij kan veel dingen heel aardig, zonder heel veel zweet en uitsloverij. Hij is liberaal, maar geen scherpslijper. Hij verkoopt al het tafelzilver aan de markt, maar gaat net zo graag weer met andere partijen pogen het nodige terug te kopen.

‘Visie is als de olifant die het uitzicht belemmert,’ zo zei hij ooit. Verwacht van Rutte dus geen vergezichten, het heden is al lastig genoeg en grote woorden slaan zo terug in je gezicht. Aanpakken, doorpakken, inpakken. Strak in het pak, de hand veegt nog even door het haar, en laatste blik op zijn mini-gsm, en hij kan er weer uren tegen in de Kamer en aan het eind denkt iedereen: hij deed het prima, maar waar ging het eigenlijk over?

Rutte heeft het gehad met ons

De aanvoerder van Vak K. trekt het niet meer. ‘Hou je bek’ schimpte Mark Rutte richting Feyenoord-supporters die zich in de Kuip niet aan de zwijgplicht hadden gehouden.

Mark Rutte heeft het wel gehad met ons. Hij heeft het streng geprobeerd, aardig, begripvol en dreigend, maar het volk wil niet luisteren. Lange Frans, Doutzen Kroes en andere intelligentsia maken zijn leven nog zuurder en ‘doen niet meer mee’, tenzij zij of naasten ziek zijn, dan staan ze te piepen in de rij om voorrang.

Rutte zei gisteren precies wat hij vond en voelde. Zijn onderdanen zijn ondankbaar, dom en niet voor rede vatbaar. En daarbij heeft hij het probleem der geloofwaardigheid van zichzelf en van zijn schoenenreus Hugo de Jonge waar het eerdere elan snel aan het verdampen is. Geloofwaardig en doortastend beleid is ver te zoeken, en de verkiezingen werpen hun negatieve schaduwen vooruit.

De harde maatregelen die Rutte nu niet wil nemen, slaan straks als een boemerang op hem terug. Dat kan hem zijn volgende premierschap kosten. En de dagen van Hugo de Jonge lijken geteld. Hij heeft nu een half jaar de tijd gehad om testen en tracking in snelheid op orde te krijgen. Dus tot hem zou ik willen zeggen: ‘hou je bek, en ga leveren wat je de hele tijd belooft.’

Heilgymnast en officier

De grote bril, het strakke trainingspak, de wondertas en de snelle run naar een gevallen Ajacied. Heilgymnast en fysio Salo Muller was kneder, knijper en zielenherder van het Ajax dat begin jaren ’70 een staatsgreep in Europa pleegde en drie maal op rij de Europa Cup I won. Salo gooide spieren los, gaf een bemoedigend tikje, een vaag pilletje, en had een willig oor voor de zorgen en de gekneusde psyché van een nieuwe generatie volkshelden.

Voor zijn zorgen en vreselijke jeugd als joods jongetje waren weinig willige oren. In voorjaar 1941 was hij door zijn moeder afgezet bij de crèche tegenover de Hollandse Schouwburg. ‘Tot vanavond en lief zijn hoor’ waren de laatste woorden die zij tegen Salo sprak. Salo ging van onderduikadres naar onderduikadres, zijn ouders werden vermoord in Auschwitz.

De Duitsers konden de ‘oplossing’ van het Jodenvraagstuik niet realiseren zonder hulp ‘van binnenuit.’ Nederlandsche Spoorwegen zorgden voor goed geld voor transport van Joden naar Westerbork, het station richting vernietigingskampen.

NS bood in 2005 excuses aan, maar door vasthoudendheid van Salo Muller betaalt de NS toch tientallen miljoenen aan slachtoffers en nabestaanden. Muller werd hiervoor deze week benoemd tot Officier in de orde van Oranje-Nassau. Nu de Deutsche Bundesbahn…

Weerzien met 1981

Een film blijft die film, maar je verandert zelf. Dat merkte ik toen ik deze week na 39 jaar weer naar ‘Blow Out’ ging. Ik zag de film ooit toen ik in Rotterdam woonde en na een geflipte rechtenstudie zoekende was naar wat ik zou willen en kunnen. Dat kwam best goed, maar in 1981 was ik daar niet zo zeker van.

Ik vond het een moeilijke tijd in een grijze stad. Film werd mijn uitgenoot en ‘Blow Out’ zal ik gezien hebben in Lumière, de bioscoop waar Lijnbaan en Kruiskade kruisten. Terug naar huis betekende de woeste wereld van de West-Kruiskade en de smalle straten achter de Heemraadssingel, al een eind op weg naar Sparta.

John Travolta was maar vier jaar ouder dan ik, maar hij had zijn carrière een stuk beter op gang. Na ‘Saturday Night Fever’ en ‘Grease’ speelde hij de hoofdrol in de thriller ‘Blow Out’ van toen tovenaar Brian de Palma. De film ‘jat’ het thema en titel van ‘Blow Up’ van Antognioni en verwijst – ltterlijk ook inde film zelf – naar de Zapruder-film van de moord op Kennedy.

Travolta is een geluidsman die een moordaanslag op presidentskandidaat McRyan op tape krijgt. De auto van McRyan vliegt het water in (een verwijzing naar Chappaquiddick en Edward Kennedy), Travolta redt een vrouw uit de auto en dan ontrolt zich een kat-en-muis-spel dat ook 39 jaar later niet goed afloopt.

Rare vogels

1963 was het jaar van de moord op JFK, de mars op Washington met Martin Luther King, een heroïsche Elfstedentocht en de première van de film ‘The Birds’ van Alfred Hitchcock, ‘the master op suspense.’

Canvas zond de ‘The Birds’ gisteren uit, en ondanks de bordkartonnen acting, blijft de film spannend en intrigeren. Het gegeven is natuurlijk ook bijzonder fascinerend. Vogels die mensen aanvallen. Hitchcock leende het idee van een verhaal van Daphne du Maurier en had ook kennis van berichten in 1961 over door giftige algen zieke vogels die gedesoriënteerd overal tegenaan vlogen.

In een tijd dat het woord milieu nog niet bestond, introduceert Hitchcock in de film een ornitholoog die zegt dat het niet aan de vogels ligt (‘die zorgen voor schoonheid’) en die claimt dat juist de mens het moeilijk maakt om op deze planeet te overleven.

‘The Birds’ wordt gezien als voorloper van en inspiratiebron voor Spielbergs ‘Jaws’ uit 1975. Beide films delen niet alleen spanning, maar ook het pas late verschijnen in de film van dodelijke dieren.

Maar ‘The Birds’ heeft ook de gebruikelijke Hitchcock-kenmerken: de blondine – de debuterende ‘Tippi’ Hedren -, de castrerende moeder, de cameo van de regisseur met hondjes, en mensen die niet worden geloofd of niet helemaal zijn wie ze claimen.

Een krijgsheer aan het woord

Hij vindt Game of Thrones fantastisch en ziet er ook uit als een krijgsheer uit een onbestemd verleden, ofschoon hij ook zou kunnen doorgaan voor Frank Lammers die Michiel de Ruyter speelt die op zijn beurt weer gemodelleerd lijkt naar Ilja Leonard Pfeijffer. De cirkel lijkt me dan wel rond.

Een krijgsheer van het woord, prachtig verpakt in strak pak, lange grijze lokken, zware ringen, klok en armband. Pfeijffer kon in Zomergasten de hele wereld aan, zelfs de platte van Flat Earth.

Zo ging een prachtige avond voorbij vol feiten of fictie, de waarheid of wat er geloofd wordt, een bonte stoet aan volksverlakkers, despoten, complotdenkers en wie en wat al niet. Ik ben dom, maar ik zoek het op.

De elite is de elite niet meer, iedereen kan een wereldpubliek bereiken en wat waar is maakt niet echt veel meer uit. Wetenschap is ook maar een mening, en voor elk feit is er wel een alternatieve fact waarin virussen weer vrolijk voorbij gaan.

Aangrijpend was een staccato verhaal van een Italiaanse arts aan de frontlijn van immigratie op en bij Lampedusa. Zijn vrienden dachten hij wel gewend zou zijn aan alle doden, maar het deed hem nog steeds heel veel pijn. Hij ziet de mensen maar komen, en het zal niet veranderen. Immigratie is zo oud als de mensheid, en altijd pijnlijk actueel.