Weerzien met 1981

Een film blijft die film, maar je verandert zelf. Dat merkte ik toen ik deze week na 39 jaar weer naar ‘Blow Out’ ging. Ik zag de film ooit toen ik in Rotterdam woonde en na een geflipte rechtenstudie zoekende was naar wat ik zou willen en kunnen. Dat kwam best goed, maar in 1981 was ik daar niet zo zeker van.

Ik vond het een moeilijke tijd in een grijze stad. Film werd mijn uitgenoot en ‘Blow Out’ zal ik gezien hebben in Lumière, de bioscoop waar Lijnbaan en Kruiskade kruisten. Terug naar huis betekende de woeste wereld van de West-Kruiskade en de smalle straten achter de Heemraadssingel, al een eind op weg naar Sparta.

John Travolta was maar vier jaar ouder dan ik, maar hij had zijn carrière een stuk beter op gang. Na ‘Saturday Night Fever’ en ‘Grease’ speelde hij de hoofdrol in de thriller ‘Blow Out’ van toen tovenaar Brian de Palma. De film ‘jat’ het thema en titel van ‘Blow Up’ van Antognioni en verwijst – ltterlijk ook inde film zelf – naar de Zapruder-film van de moord op Kennedy.

Travolta is een geluidsman die een moordaanslag op presidentskandidaat McRyan op tape krijgt. De auto van McRyan vliegt het water in (een verwijzing naar Chappaquiddick en Edward Kennedy), Travolta redt een vrouw uit de auto en dan ontrolt zich een kat-en-muis-spel dat ook 39 jaar later niet goed afloopt.

Het kwaad ligt op de loer

De nieuwe Zomergaste loopt zich al warm, maar ik moet het toch nog even over de vorige hebben, strafrechtadvocaat Inez Weski. Ik had de live-uitzending gemist en toen ik hoorde dat ze eigenlijk niets over zichzelf wilde vertellen, werd ik ook niet enthousiast om de uitzending alsnog te bezien.

Gelukkig heb ik dat wel gedaan. Zij was niet uitgenodigd om zichzelf binnenstebuiten te keren maar om ons haar favoriete tv-avond voor te schotelen en dat deed ze, en hoe, heftig bij grote vlagen. Van een Amerikaanse chain gang bij een Amerikaanse gevangenis naar een lawine bij goudzoekers in Alaska. Glorie en de lynching van Benito Mussolini. Gruwelijke executies van Joden door Duitse Einsatzgruppen en ‘gelukkig’ vastgelegd voor het proces van Neurenberg tegen Nazi-kopstukken waarover ik net het heftige en fascinerende ‘East West Street’ van Philippe Sands lees.

Het was achteraf goed dat ik dit niet achter elkaar als één uitzending zag. Nu kon ik tussendoor ademhalen. En tijd en geestelijke ruimte vinden om in de spiegel te kijken die zij voorhoudt. Hoe zij ziet dat grondrechten spielerei zijn geworden, dat de rule of law op de tocht staat en dat overheden geen natuurlijke bondgenoten van burgers zijn.  ‘Genocides zijn het refrein van de samenlevingen.’ Zwaar, pessimistisch, maar ook met scheuten hoop.

Inez Weski hield de spiegel goed vast en zichzelf buiten beeld. Tot het over de beeldhouwer Zadkine ging en de connectie er was met een Joods verleden in wat nu Wit-Rusland heet. Weski weet hoe gevaarlijk het is om alles over jezelf breed buiten te hangen. Het kwaad ligt op de loer.

Sorry Seems To Be The Hardest Word

Dit had de week van sorry kunnen worden. Maar Elton John wist het al: ‘Sorry Seems To Be The Hardest Word.’ Dus kwam er van de Nederlandse regering geen sorry voor onze rol in de slavernij. En dus kwam er geen sorry voor onze rol in Srebrenica.

Het kwam er dus niet van. Het kwam niet uit. Het ligt gevoelig. Het is nog te vers. Het is te oud. En anderen kunnen er aanstoot aan nemen, dat was zo ongeveer de verdedigingslinie van premier Rutte.

Dit had een historische week kunnen zijn. Zeker nu had een slavernijsorry zo gepast en treffend geweest. En in diezelfde week hadden we verantwoordelijkheid kunnen nemen voor onze rol bij de grootste genocide in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. Maar sorry, ook daar geen sorry.

‘Sorry Seems The Be The Hardest Word.’ Of: waarin een klein land klein kan zijn.

‘It’s sad, so sad..’

Stockholmtrauma

De moord op de Zweedse statsminister Olaf Palme bleef 34 jaar een raadsel, vooral door geknoei van de politie. De waarschijnlijke dader Stig Engström bood zich diverse malen bijna aan, maar door zijn tegenstrijdige verklaringen werd hij juist als onbetrouwbare getuige in plaats van dader gezien. Voer voor completdenkers.

Met zoveel politioneel geknoei verbaast het dat er nu zoveel Zweedse politieseries te Netflixen zijn. In mijn jongensjaren smulde ik van de boeken van het schrijversechtpaar Sjöwall en Wallöö en hun eigenzinnige en kritische kijk op de Zweedse maatschappij en de politie waar veel mis was, een soort voorbodes op het Palme-drama.

Engström zou premier Palme – de Zweedse Joop den Uyl – op 28 februari 1986 op straat in Stockholm in de rug hebben geschoten. Hij bleef dus echter altijd uit beeld, en pleegde in 2000 zelfmoord.

Bij een rechtszaak nu zou Engström niet veroordeeld worden. Daarvoor ontbreekt na al die jaren teveel hard bewijs. Had men hem toen in 1986 direct doorzien, dan was Zweden een langdurig trauma bespaard.

American Psycho

American Psycho. Het schokkende boek van Bret Easton Ellis is president geworden. Donald J. Trump. Fake president. Zijn voormalig defensieminister Mattis verwoordde het gisteren pijnlijk treffend: ‘Donald Trump is de eerste president die ik heb meegemaakt die niet probeert het Amerikaanse volk te verenigen of zelfs maar doet alsof. Integendeel, hij probeert ons uiteen te spelen.’

Voor een photo opp met een bijbel die hij nooit leest liet hij bij zijn eigen achtertuin vreedzame demonstranten beschieten, in elkaar slaan en bestoken met traangas. Deze American Psycho doet alles om herkozen te worden. Hij dreigde zelfs met het leger. Maar dat slaat nu terug in zijn gezicht.

De geesten zijn uit de flessen. Van Minneapolis is het protest sneller dan Trump kan tweeten overgeslagen naar alle 50 al lang niet meer Verenigde Staten en naar Toronto, Parijs en Amsterdam, hoewel het in onze hoofdstad wel erg veel en lang gaat over appende bestuurders in plaats van het racisme dat maar niet uit wil doven.

George Floyd is dood. Minneapolis’ finest zullen wel lang achter de tralies komen. Maar het is op zijn best een noodzakelijke eerste stap op de lange weg die we samen moeten gaan naar gelijkheid, gelijkwaardigheid en gerechtigheid. All are welcome staat er op het kerkbord achter Trump. Hij was ziende blind. Hoe symbolisch.

De man met de vlinderdas

Niemand weet meer wie hij was. Hij heet nu de man met de vlinderdas. Wat we wel weten, is dat hij op 22 of 23 februari 1941 door de Duitse bezetter werd opgejaagd, opgepakt en daarna afgevoerd en vermoord.

De razzia’s tegen de Joden in Amsterdam waren de brandstof voor de Februaristaking die twee dagen duurde en daarna hardhandig de kop werd ingedrukt.

We weten niet wie de man met de vlinderdas was, en er is geen filmbeeld van de Februaristaking. De oorlog is ver uit een vorige eeuw, alles lijkt te verdwijnen en te verdampen, alsof het niet gebeurd is.

En daarom is het zo goed dat we herdenken. Opdat wij niet vergeten. En de verhalen blijven vertellen, ook al weten we de naam niet of hebben we geen foto van die enige staking in Europa in de Tweede Wereldoorlog.

De Dokwerker is het beeld van dat verzet in februari 1941. We weten dat Mari Andriessen het beeld maakte, en dat zijn vriend Willem Termetz ervoor poseerde. Dat weten we wel. De Dokwerker is niet afgebeeld als held, maar als een ‘gewone’, maar vastberaden arbeider.

Raddraaier

Er is onder verantwoordelijkheid van de VVD enorm bezuinigd op politie en justitie. Er is geen agent meer in de wijken. Ik zie zelden nog blauw (met geel) op straat. Justitie is gerund door Ollie B’s en andere non-valeurs.

En dan nu na weer veel oud-en-nieuw van geweld tegen hulpverleners de krokodillentranen van onze premier die ‘doorgesnoven’ raddraaiers graag zelf ‘persoonlijk in elkaar wil slaan.’

Goh, wat een stoere taal. Maar iets aan het probleem doen, ho maar, Geen verbod op vuurwerk waar hulpverleners en artsen om schreeuwen. Maar wel lekker een heel slecht voorbeeld geven als premier door geweld impliciet aan te moedigen.

Het moreel gezag is Rutte inmiddels kwijt. Op 20 maart kan hem indirect ook het politiek gezag ontvallen. Daarom is Rutte ook al zo druk met campagnevoeren in plaats van met oplossingen te komen.

Op de foto geeft Rutte zelf al aan hoe groot het gat is tussen woorden en daden, tussen afkeer en vertrouwen.

Om het hoekje staat Dijkhoff proefballonnen en een klimaatwet op te blazen. Dat u weet waar u binnenkort op stemt.

Homo Intoleranticus

godhatesNatuurlijk kun je het klein maken en bagatelliseren. Het is maar een foldertje. Het is een handjevol hitsers. Godsdienstgekken. En ze kunnen ook niet rekenen. Want wie schrijft er nu op dat het zelfmoordpercentage onder homo’s 200% is? Dat kan toch helemaal niet? Nee, dat kan niet. Maar wat wel kan is dat er een klimaat wordt geschapen waarin homo’s weer vogelvrij en doelwit worden. Zoals afgelopen weekend achter het Centraal Station. Potenrammen is een werkwoord.

Onze grondwet is helder. Iedereen is voor de wet gelijk. Ongeacht sekse, ras of seksuele voorkeur. Maar aan dat recht wordt gerammeld. Homo’s worden eruit gepikt. Ze zijn ziek, zondig, en zitten aan kleine kinderen. De al dan niet vermeende tolerantie erodeert en smelt weg. Nog even wachten en er wordt ‘minder minder homo’s’ geroepen. Maar waarom hoor ik de politiek niet of nauwelijks over deze gender profilering en het apart drijven van homoseksuelen?

Geert Wilders moet zich voor de rechtbank verantwoorden voor zijn ‘minder minder’ uitspraak over Marokkanen. Het is Wilders die waarschuwt voor islamisering van ons land en het verdwijnen van wat we maar wat eufemistisch ‘privileges’ zijn gaan noemen waar we eigenlijk grondrechten zouden moeten zeggen. Het lijkt me een wat curieuze wending dat bij het zwijgen van nu over misselijke en mogelijk (en hopelijk) strafbare flyers Geert Wilders per ongeluk de fakkel van de homobeweging zou moeten gaan dragen. Hoeveel gekker kan het nog worden in ons land?

Het is altijd weer in naam van het geloof dat de intolerantie wordt gepredikt. Een God van liefde kom ik zelden tegen. Vrouwen zijn altijd tweederangs geweest en zijn doelwit voor de Trumpen van deze wereld. Ongelovig zijn is strafbaar in tal van landen. IS gooit homoseksuelen van flatgebouwen. In naam van een geloof en een heilig gelijk gebeuren de vreselijkste dingen. Het zou fijn zijn als we op tijd wakker worden uit onze droom van een verdraagzaam en zo fijn beschaafd en besnaard land. Er is werk te doen. De Homo Intoleranticus staat op de stoep.

Sunday Sunny Sunday

BelfastTerwijl de VVD-Toppers hupten in de Arena, het Songfestival bijna een Derde Wereldoorlog startte en een knul met net zijn rijbewijs de Formule 1 van Spanje won en Nederland overal bovenop leek te helpen, zat ik in Belfast, in Noord-Ierland. Dat is een bijzondere stad. Niet bijzonder mooi, integendeel, maar bijzonder vanwege het gewelddadige verleden dat sporen trekt naar nu.

Officieel is er nu vrede in Noord-Ierland. Dat is eeuwenlang wel anders geweest. En die sporen van wat de Noord-Ieren nu mooi bedekkend ‘The Troubles’ noemen zijn nog steeds zichtbaar en voelbaar. Hier aan de rafelranden van de Europese Unie op maar net anderhalf uur van Schiphol staat een enorme muur tussen de katholieke wijk rond Falls Road en de protestante wijk rond Shankill Road. Het zijn ‘peace walls’ of ‘peace lines’ op de meest nog kwetsbare plekken.

Daar in en om die muur en hekken en in een soort niemandsland is het meer dan troosteloos. Maar het is ook een toeristische attractie. Met de Black Taxi Tours ga je langs de muurschilderingen, de historische (gewelddadige) plaatsen en kun je van de ene kant van de muur naar de andere. Wij hadden een katholieke chauffeur die erg aardig maar volledig partijdig was, het teken voor mij dat er ondanks die vrede nog ‘troubles’ te over zijn in Belfast en Noord-Ierland. Als variant op de hit van U2 over dit drama: het was deze zondag een Sunday Sunny Sunday. Dat dan weer wel. Zon in Belfast. Het kan dus wel.

De wil van het volk

SteenbergenWie had er nu tot gisteren van Steenbergen gehoord? Vrijwel niemand, neem ik aan. Nou, dat is in één klap opgelost. Steenbergen staat op de kaart. En hoe. Gisteravond kreeg de wil van het volk vorm in een opgefokte meute die we normaliter alleen in voetbalstadions mogen verwelkomen.

Met dank aan Geert voor het leveren van de benzine, sloeg in West-Brabant de vlam in de pan. Het volk wilde ‘op vossenjacht’ (een verwijzing naar waarnemend burgemeester Joseph Vos) en bij een vrouw die voor de komst van vluchtelingen was mocht er van de heren best ‘een piemel in’. Dat niveau. Dat tuig. De wil van het volk. Tsja.

Ik weet dat je moet oppassen als je iets over Israël zegt, maar het kan toch geen kwaad lijkt mij als ik premier Benjamin Netanyahu ook tuig vind. Het is belediging van een bevriende regeringsleider, maar dat affront staat in geen verhouding tot zijn rehabilitatie van Hitler die niet verantwoordelijk zou zijn geweest voor de Holocaust. Het was hem ingefluisterd door een Palestijnse moefti. Het moest Angela Merkel toch een paar keer slikken hebben gekost om de vernietiging van miljoenen Joden toch echt als Duits te claimen.

Een paar keer slikken levert ook de fijnste fluimen op. Ik dacht dat conducteurs alleen geschopt en geslagen worden, maar in het openbaar vervoer is ook spugen een favoriet tijdverdrijf van het nodige tuig. Gelukkig (ach ja) worden de fluimen nu opgeveegd en bewaard en gematched met justitiële databanken. Daar kun je drie maanden celstraf voor krijgen. En een fikse boete. De F-side van Steenbergen kon ongestraft zijn gang gaan. Tuig vermomd als verzetsbeweging. De wil van het volk. Wat u zegt.