Rutte heeft het gehad met ons

De aanvoerder van Vak K. trekt het niet meer. ‘Hou je bek’ schimpte Mark Rutte richting Feyenoord-supporters die zich in de Kuip niet aan de zwijgplicht hadden gehouden.

Mark Rutte heeft het wel gehad met ons. Hij heeft het streng geprobeerd, aardig, begripvol en dreigend, maar het volk wil niet luisteren. Lange Frans, Doutzen Kroes en andere intelligentsia maken zijn leven nog zuurder en ‘doen niet meer mee’, tenzij zij of naasten ziek zijn, dan staan ze te piepen in de rij om voorrang.

Rutte zei gisteren precies wat hij vond en voelde. Zijn onderdanen zijn ondankbaar, dom en niet voor rede vatbaar. En daarbij heeft hij het probleem der geloofwaardigheid van zichzelf en van zijn schoenenreus Hugo de Jonge waar het eerdere elan snel aan het verdampen is. Geloofwaardig en doortastend beleid is ver te zoeken, en de verkiezingen werpen hun negatieve schaduwen vooruit.

De harde maatregelen die Rutte nu niet wil nemen, slaan straks als een boemerang op hem terug. Dat kan hem zijn volgende premierschap kosten. En de dagen van Hugo de Jonge lijken geteld. Hij heeft nu een half jaar de tijd gehad om testen en tracking in snelheid op orde te krijgen. Dus tot hem zou ik willen zeggen: ‘hou je bek, en ga leveren wat je de hele tijd belooft.’

Heilgymnast en officier

De grote bril, het strakke trainingspak, de wondertas en de snelle run naar een gevallen Ajacied. Heilgymnast en fysio Salo Muller was kneder, knijper en zielenherder van het Ajax dat begin jaren ’70 een staatsgreep in Europa pleegde en drie maal op rij de Europa Cup I won. Salo gooide spieren los, gaf een bemoedigend tikje, een vaag pilletje, en had een willig oor voor de zorgen en de gekneusde psyché van een nieuwe generatie volkshelden.

Voor zijn zorgen en vreselijke jeugd als joods jongetje waren weinig willige oren. In voorjaar 1941 was hij door zijn moeder afgezet bij de crèche tegenover de Hollandse Schouwburg. ‘Tot vanavond en lief zijn hoor’ waren de laatste woorden die zij tegen Salo sprak. Salo ging van onderduikadres naar onderduikadres, zijn ouders werden vermoord in Auschwitz.

De Duitsers konden de ‘oplossing’ van het Jodenvraagstuik niet realiseren zonder hulp ‘van binnenuit.’ Nederlandsche Spoorwegen zorgden voor goed geld voor transport van Joden naar Westerbork, het station richting vernietigingskampen.

NS bood in 2005 excuses aan, maar door vasthoudendheid van Salo Muller betaalt de NS toch tientallen miljoenen aan slachtoffers en nabestaanden. Muller werd hiervoor deze week benoemd tot Officier in de orde van Oranje-Nassau. Nu de Deutsche Bundesbahn…

Weerzien met 1981

Een film blijft die film, maar je verandert zelf. Dat merkte ik toen ik deze week na 39 jaar weer naar ‘Blow Out’ ging. Ik zag de film ooit toen ik in Rotterdam woonde en na een geflipte rechtenstudie zoekende was naar wat ik zou willen en kunnen. Dat kwam best goed, maar in 1981 was ik daar niet zo zeker van.

Ik vond het een moeilijke tijd in een grijze stad. Film werd mijn uitgenoot en ‘Blow Out’ zal ik gezien hebben in Lumière, de bioscoop waar Lijnbaan en Kruiskade kruisten. Terug naar huis betekende de woeste wereld van de West-Kruiskade en de smalle straten achter de Heemraadssingel, al een eind op weg naar Sparta.

John Travolta was maar vier jaar ouder dan ik, maar hij had zijn carrière een stuk beter op gang. Na ‘Saturday Night Fever’ en ‘Grease’ speelde hij de hoofdrol in de thriller ‘Blow Out’ van toen tovenaar Brian de Palma. De film ‘jat’ het thema en titel van ‘Blow Up’ van Antognioni en verwijst – ltterlijk ook inde film zelf – naar de Zapruder-film van de moord op Kennedy.

Travolta is een geluidsman die een moordaanslag op presidentskandidaat McRyan op tape krijgt. De auto van McRyan vliegt het water in (een verwijzing naar Chappaquiddick en Edward Kennedy), Travolta redt een vrouw uit de auto en dan ontrolt zich een kat-en-muis-spel dat ook 39 jaar later niet goed afloopt.

Rare vogels

1963 was het jaar van de moord op JFK, de mars op Washington met Martin Luther King, een heroïsche Elfstedentocht en de première van de film ‘The Birds’ van Alfred Hitchcock, ‘the master op suspense.’

Canvas zond de ‘The Birds’ gisteren uit, en ondanks de bordkartonnen acting, blijft de film spannend en intrigeren. Het gegeven is natuurlijk ook bijzonder fascinerend. Vogels die mensen aanvallen. Hitchcock leende het idee van een verhaal van Daphne du Maurier en had ook kennis van berichten in 1961 over door giftige algen zieke vogels die gedesoriënteerd overal tegenaan vlogen.

In een tijd dat het woord milieu nog niet bestond, introduceert Hitchcock in de film een ornitholoog die zegt dat het niet aan de vogels ligt (‘die zorgen voor schoonheid’) en die claimt dat juist de mens het moeilijk maakt om op deze planeet te overleven.

‘The Birds’ wordt gezien als voorloper van en inspiratiebron voor Spielbergs ‘Jaws’ uit 1975. Beide films delen niet alleen spanning, maar ook het pas late verschijnen in de film van dodelijke dieren.

Maar ‘The Birds’ heeft ook de gebruikelijke Hitchcock-kenmerken: de blondine – de debuterende ‘Tippi’ Hedren -, de castrerende moeder, de cameo van de regisseur met hondjes, en mensen die niet worden geloofd of niet helemaal zijn wie ze claimen.

Een krijgsheer aan het woord

Hij vindt Game of Thrones fantastisch en ziet er ook uit als een krijgsheer uit een onbestemd verleden, ofschoon hij ook zou kunnen doorgaan voor Frank Lammers die Michiel de Ruyter speelt die op zijn beurt weer gemodelleerd lijkt naar Ilja Leonard Pfeijffer. De cirkel lijkt me dan wel rond.

Een krijgsheer van het woord, prachtig verpakt in strak pak, lange grijze lokken, zware ringen, klok en armband. Pfeijffer kon in Zomergasten de hele wereld aan, zelfs de platte van Flat Earth.

Zo ging een prachtige avond voorbij vol feiten of fictie, de waarheid of wat er geloofd wordt, een bonte stoet aan volksverlakkers, despoten, complotdenkers en wie en wat al niet. Ik ben dom, maar ik zoek het op.

De elite is de elite niet meer, iedereen kan een wereldpubliek bereiken en wat waar is maakt niet echt veel meer uit. Wetenschap is ook maar een mening, en voor elk feit is er wel een alternatieve fact waarin virussen weer vrolijk voorbij gaan.

Aangrijpend was een staccato verhaal van een Italiaanse arts aan de frontlijn van immigratie op en bij Lampedusa. Zijn vrienden dachten hij wel gewend zou zijn aan alle doden, maar het deed hem nog steeds heel veel pijn. Hij ziet de mensen maar komen, en het zal niet veranderen. Immigratie is zo oud als de mensheid, en altijd pijnlijk actueel.

It’s The Bell Of Freedom

Er zijn van die artiesten die je al lang dood waande. Des te harder schrik je dan toch wanneer de dood echt komt en je hem of haar dus al heel lang uit het oog had verloren. Dat geldt zeker voor Trini(dad) Lopez die in 1963 met ‘If I Had A Hammer’ zijn grootste hit had, en dat is toch bijna net zo lang geleden als ik oud ben.

Volgens mij hadden wij het singeltje thuis, maar ik zal het nummer pas later hebben opgepikt, en wat ik mij vooral van toen herinner was dat er een enthousiast en klappend publiek was dat Lopez als grote bijval door het optimistische ‘If I Had A Hammer’ joeg.

Het lied was niet van Lopez, maar van ‘folkie’ Pete Seeger die het nummer in 1949 schreef voor de Progressive Party in de VS, een beweging die door de communistenheksenjacht in de jaren ’50 en de algemene Amerikaanse afkeer van alles wat naar links en socialistisch ruikt het onderspit delfde.

Het lied van Seeger heeft een optimistische beat en een tijdloze boodschap: ‘It’s the Hammer of Justice, It’s The Bell of Freedom.’ Misschien was dat lied, die tekst die mij op een zeker pad in het leven zette. Hulde dan aan Seeger en Lopez. Pijnlijk was wel dat net nadat Lopez zijn grote hit had JFK in Dallas werd vermoord. Drie keer raden wie er in de Mexicaanse suburbs van Dallas in 1937 was geboren. Voor een schrijver en een blog zijn dat de heerlijkste toevalligheden waar je een verhaal aan op kunt hangen.

Het kwaad ligt op de loer

De nieuwe Zomergaste loopt zich al warm, maar ik moet het toch nog even over de vorige hebben, strafrechtadvocaat Inez Weski. Ik had de live-uitzending gemist en toen ik hoorde dat ze eigenlijk niets over zichzelf wilde vertellen, werd ik ook niet enthousiast om de uitzending alsnog te bezien.

Gelukkig heb ik dat wel gedaan. Zij was niet uitgenodigd om zichzelf binnenstebuiten te keren maar om ons haar favoriete tv-avond voor te schotelen en dat deed ze, en hoe, heftig bij grote vlagen. Van een Amerikaanse chain gang bij een Amerikaanse gevangenis naar een lawine bij goudzoekers in Alaska. Glorie en de lynching van Benito Mussolini. Gruwelijke executies van Joden door Duitse Einsatzgruppen en ‘gelukkig’ vastgelegd voor het proces van Neurenberg tegen Nazi-kopstukken waarover ik net het heftige en fascinerende ‘East West Street’ van Philippe Sands lees.

Het was achteraf goed dat ik dit niet achter elkaar als één uitzending zag. Nu kon ik tussendoor ademhalen. En tijd en geestelijke ruimte vinden om in de spiegel te kijken die zij voorhoudt. Hoe zij ziet dat grondrechten spielerei zijn geworden, dat de rule of law op de tocht staat en dat overheden geen natuurlijke bondgenoten van burgers zijn.  ‘Genocides zijn het refrein van de samenlevingen.’ Zwaar, pessimistisch, maar ook met scheuten hoop.

Inez Weski hield de spiegel goed vast en zichzelf buiten beeld. Tot het over de beeldhouwer Zadkine ging en de connectie er was met een Joods verleden in wat nu Wit-Rusland heet. Weski weet hoe gevaarlijk het is om alles over jezelf breed buiten te hangen. Het kwaad ligt op de loer.

Sorry Seems To Be The Hardest Word

Dit had de week van sorry kunnen worden. Maar Elton John wist het al: ‘Sorry Seems To Be The Hardest Word.’ Dus kwam er van de Nederlandse regering geen sorry voor onze rol in de slavernij. En dus kwam er geen sorry voor onze rol in Srebrenica.

Het kwam er dus niet van. Het kwam niet uit. Het ligt gevoelig. Het is nog te vers. Het is te oud. En anderen kunnen er aanstoot aan nemen, dat was zo ongeveer de verdedigingslinie van premier Rutte.

Dit had een historische week kunnen zijn. Zeker nu had een slavernijsorry zo gepast en treffend geweest. En in diezelfde week hadden we verantwoordelijkheid kunnen nemen voor onze rol bij de grootste genocide in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. Maar sorry, ook daar geen sorry.

‘Sorry Seems The Be The Hardest Word.’ Of: waarin een klein land klein kan zijn.

‘It’s sad, so sad..’

De zomer van 1823

Hoe Nederland er twee eeuwen geleden uit zag, wordt mooi beschreven door de student Jacob van Lennep (hij heeft in Amsterdam een straat en een kade aan zijn naam) die met zijn vriend Dirk van Hogendorp in de zomer van 1823 door Nederland trok, een leeg land, een optelsom van akkers, bossen, rivieren en wildernis.

Er is geen auto, er rijdt geen trein, er vliegt geen vliegtuig. De mens is voor verplaatsing aangewezen op zichzelf, op beurtschippers en postkoetsen. Van Groningen naar Den Haag kost je vijf dagen. Maar de meeste mensen maken dit soort reizen niet. Nooit. Het volgende dorp is de verste horizon in een mensenleven. De kennis van de wereld is miniem. Het standsverschil is groot. De stuiver wordt nooit een dubbeltje.

Dat is Nederland twee eeuwen terug. In 1823 is Nederland in verval en diepe slaap, met weinig hoop op beter. Maar over zestien jaar rijdt de eerste trein en wordt ons land plots opengebroken en worden al die stukjes land onomkeerbaar één.

Wie terugverlangt naar vroeger, lees dit alleraardigste reisverslag van Van Lennep, haal je gelijk ook je geografie op, en door Van Lennep tekenen je hersens een land dat we nooit hebben gekend, Nederland anno 1823, het land van deimten, roeden, gemeten, voeten en jullands, want zo namen we toen het land de maat.

Do The Right Thing

 

Fascinerend dat een film van 31 jaar oud nog zo akelig actueel kan zijn. Dat zegt veel over de kwaliteiten en het scherpe oog van regisseur Spike Lee en zijn ‘Do The Right Thing’ uit 1989.

Dit is absoluut het moment en de gelegenheid om de geprezen en omstreden film nogmaals of alsnog te gaan zien. Wat toen speelde, speelt drie decennia later in grootformaat. Racisme, haat, afgunst, intolerantie, vooroordelen, geweld, het is allemaal opmaat voor de grande finale van Lee’s film.

In Bedford-Stuyvesant in Brooklyn loopt op een snikhete zomerdag dat vat van onverdraagzaamheid langzaam maar niet te stoppen over. Spike Lee kiest geen partij en duwt je geen boodschap of visie door de strot: see for yourself.

Pikant detail: in de film wordt Donald J. Trump genoemd, toen al niet razend populair bij hen die het maar niet beter gaat. Oscar voor de beste naam in een film moet gaan naar Sweet Dick Willie. ‘Fight The Power’ van Public Enemy is een niet mis te verstane track.

De cast van de film is so-wie-so smullen: Danny Aiello (helaas vorig jaar overleden), John Torturro (de bowler in ‘Big Lebowski’), een nog jonge Samuel L. Jackson als local DJ, John Savage (‘The Deer Hunter’) en Spike Lee zelf als pizza delivery boy.
Do The Right Thing en gaat dit meesterwerkje zien.