Stockholmtrauma

De moord op de Zweedse statsminister Olaf Palme bleef 34 jaar een raadsel, vooral door geknoei van de politie. De waarschijnlijke dader Stig Engström bood zich diverse malen bijna aan, maar door zijn tegenstrijdige verklaringen werd hij juist als onbetrouwbare getuige in plaats van dader gezien. Voer voor completdenkers.

Met zoveel politioneel geknoei verbaast het dat er nu zoveel Zweedse politieseries te Netflixen zijn. In mijn jongensjaren smulde ik van de boeken van het schrijversechtpaar Sjöwall en Wallöö en hun eigenzinnige en kritische kijk op de Zweedse maatschappij en de politie waar veel mis was, een soort voorbodes op het Palme-drama.

Engström zou premier Palme – de Zweedse Joop den Uyl – op 28 februari 1986 op straat in Stockholm in de rug hebben geschoten. Hij bleef dus echter altijd uit beeld, en pleegde in 2000 zelfmoord.

Bij een rechtszaak nu zou Engström niet veroordeeld worden. Daarvoor ontbreekt na al die jaren teveel hard bewijs. Had men hem toen in 1986 direct doorzien, dan was Zweden een langdurig trauma bespaard.

American Psycho

American Psycho. Het schokkende boek van Bret Easton Ellis is president geworden. Donald J. Trump. Fake president. Zijn voormalig defensieminister Mattis verwoordde het gisteren pijnlijk treffend: ‘Donald Trump is de eerste president die ik heb meegemaakt die niet probeert het Amerikaanse volk te verenigen of zelfs maar doet alsof. Integendeel, hij probeert ons uiteen te spelen.’

Voor een photo opp met een bijbel die hij nooit leest liet hij bij zijn eigen achtertuin vreedzame demonstranten beschieten, in elkaar slaan en bestoken met traangas. Deze American Psycho doet alles om herkozen te worden. Hij dreigde zelfs met het leger. Maar dat slaat nu terug in zijn gezicht.

De geesten zijn uit de flessen. Van Minneapolis is het protest sneller dan Trump kan tweeten overgeslagen naar alle 50 al lang niet meer Verenigde Staten en naar Toronto, Parijs en Amsterdam, hoewel het in onze hoofdstad wel erg veel en lang gaat over appende bestuurders in plaats van het racisme dat maar niet uit wil doven.

George Floyd is dood. Minneapolis’ finest zullen wel lang achter de tralies komen. Maar het is op zijn best een noodzakelijke eerste stap op de lange weg die we samen moeten gaan naar gelijkheid, gelijkwaardigheid en gerechtigheid. All are welcome staat er op het kerkbord achter Trump. Hij was ziende blind. Hoe symbolisch.

Wachten op Godot

“Houd de moed erin!” Dat zei minister Van Engelshoven na een werkbezoek aan Nationale Opera & Ballet, Amsterdam Sinfonietta en het Holland Festival die haar duidelijk maakten dat je niet alles maar kunt opvoeren door het klein te maken en dat de 1,5 meterregel en 30 of straks wellicht 100 bezoekers onrendabel en een enorm affront zijn. Het kan niet, het past niet.

Oh zeker, de minister heeft € 300 miljoen voor de ergste nood. Giro 555 voor verweesde cultuur. Amsterdam pulkt wat uit een noodfonds. Maar we wisten het al en kregen het bevestigd: kunst en cultuur hebben geen prioriteit. Acteur, danser, fluitist, het zijn geen essentiële beroepen.

Het is altijd hetzelfde. Als er crisis is, dan is het geld harder nodig in de harde economie dan in die softe cultuur. Brood voor spelen. En gaat het economisch top, dan moet de cultuursector ondernemend de markt op, want daar staan potten met goud.

De culturele sector blijft speelbal van overheden, met leuke plannen vol maatschappelijke relevantie voor potjes met geld en een ongewisse toekomst. We zijn geknecht en verslaafd. Daar moeten we vanaf. We moeten creatief het initiatief nemen. Van de overheid komt het niet. Dat is Wachten op Godot.

Land of Hope and Sorry

Ik keek vanochtend een filmpje terug van de TED Talk van Yuval Noah Harari over waarom de mens de wereld regeert. Zijn verhaal is simpel: samenwerking. En dan vooral samenwerking op grote schaal.

Uiteraard denken de Britten daar heel anders over. Dat doen ze over alles, altijd. En dus kiezen de Britten niet langer voor samenwerking op grote schaal, maar een eigen kanaal om groots en meeslepend verder te kunnen leven.

Harari maakte het zo duidelijk. Chimpansees kunnen ook best samenwerken, maar slechts op een kleine schaal, en daarmee zijn ze kansloos tegen ons, Homo Sapiens.

Het heeft even geduurd, maar dan hebben we ook wat: een Brexit. Wat het tot nu toe – net voor de officiële scheiding – heeft opgeleverd, is een diep verdeeld land. Dat is niet handig als samenwerking je grote kracht moet zijn.

Britannia rules the waves. Das war einmal. Maar de Farage’s blijven het evangelie van een trotse toekomst toeteren. We gaan het zien. Of beter: zij gaan het zien. En voelen. Land of Hope and Sorry.

Makke lammetjes

Dom. Naïef. Verkeerd voorgelicht. Onoprecht. Vals. Wat Toine Beukering ook was of is of mankeert, hij is ongeschikt als voorzitter van de Eerste Kamer. De voormalig brigade-generaal vindt dat Joden maar weinig verzet boden in de Tweede Wereldoorlog. “Dat zo’n dapper strijdbaar volk als makke lammetjes gewoon (sic) door de gaskamers werd gejaagd.”

Beukering is van Forum voor Democratie, de partij die steeds onfrisser begint te ruiken, maar de oud-militair vindt zichzelf een ‘overtuigd liberaal.’ Zijn opmerkingen over het weinige verzet van Joden was voor hem juist brandstof om in het leger te gaan. Dat nooit meer, zo had hij gedacht. Tsja. Impliciet de Joden zelf de schuld geven van hun ondergang. Je moet maar durven.

Beukering had beter kunnen weten en zich meer kunnen verdiepen en lezen. Het boek ‘Vogelvrij. De jacht op de Joodse onderduiker’ van Sytze van der Zee, bijvoorbeeld. Hoe er naast en na de razzia’s individueel of in kleien groepjes werd gejaagd op Joden. En hoe mensen niet te beroerd waren hun buren aan te geven of kopgeld van 5 of 10 gulden op te strijken voor een uit zijn onderduikplaats gesleurde Jood.

Nederland kent het relatief hoogste percentage vermoorde Joden. Heel erg welkom waren ze hier niet. De Duitsers werden ‘keurig’ geholpen bij het traceren, uitsluiten, concentreren, opjagen en op transport zetten van onze Joodse landgenoten.
In zijn boek citeert Van der Zee uit het boek ‘Na de ondergang’ van politicoloog Ido de Haan. De Haan constateert: De ondergang van de Joden speelde zich af om de hoek, voor de deur, op de trap, in de huiskamer. Iedereen kon zien dat ze ontrecht, mishandeld en vernederd werden. En al konden waarschijnlijk de meesten zich geen voorstelling maken van de wijze waarop de Joden zouden worden gedood, sommigen waren zelfs niet in staat het leed dat zich zo dichtbij afspeelde, onder ogen te zien.

Als er al makke schaapjes waren, dan waren dat heel veel Nederlandse landgenoten die het wel best vonden en graag de andere kant opkeken en leeggekomen huizen van Joden leegroofden en in bezit namen. Het is een schaamtevolle episode in onze geschiedenis. De kronkelende gedachten van dit neo-kamerlid hebben we echt niet nodig om dit nog een keer te onderschrijven.

Grausluier

Dion Graus. Of beter: Dion Jean Gilbert Graus. Hij ziet er niet echt uit als een Tweede Kamerlid, maar dat is hij toch al dik 12 jaar. Je zou zeggen dat Graus er uitziet als een autoverkoper, maar dat is flauw, want dat was hij ooit. Hij heeft ook wel wat weg van een bokspromotor, een nachtclubuitbater of een dolende ridder. Ook als trainer van een iets te ambitieuze zondag vierdeklasser zou hij niet misstaan.

Dion Graus haalt vaak het nieuws, maar zelden positief. Hij heeft geen strafblad, maar zou er moeite genoeg voor hem gedaan om er wel een te krijgen. Mishandeling, bedreiging, stalking, gedonder over geld, een slaatje slaan uit een eigen initiatief voor een dierenleedmeldnummer, het hangt allemaal als een Grausluier boven de PVV’er.

Dion Graus is een zelfverklaarde Animal Cop, een strijder tegen dierenleed. Je ziet dat wel vaker, mensen die meer hebben met dieren dan met mensen. Dieren zijn trouw, mensen stellen teleur. Wat ook niet erg voor hem pleit, is dat hij als 52-jarige officieel nog steeds bij zijn moeder woont, hoewel dat weer te maken kan hebben met de moeilijke omgang met zijn ex-partners. Het kan ook te maken hebben met zijn parlementaire verblijfkosten waar nu herrie over is.

Dion Graus krijgt als parlementariër een dikke 20 mille per jaar voor verblijfkosten. De hoogte van die kosten wordt bepaald door hoe ver weg je woont van het parlement. Volgens menigeen woont Graus niet bij zijn moeder – verstandig, lijkt mij – maar in Leidschendam-Voorburg, om de hoek van de Tweede Kamer, en dat valt in een lager tarief.

Zo dat zou kloppen, dan zou Graus in twaalf jaar veel te veel verblijfkosten hebben gekregen. En dat als lid van een partij die het altijd over die anderen heeft die maar zakken vullen en kleven aan het pluche. Look who’s talking, zou ik zeggen. Maar uiteraard onschuldig totdat het tegendeel bewezen is. In alle rumoer is zijn strafblad nog schoon. Wel benieuwd hoelang Graus nog Kamerlid blijft. En hoe zit het met de heer Hiddema en de centjes?

Een in zijn hoofd verdwaalde romanticus

Vroeger kan het alleen in de Top 40: van niets op 1. Maar nu is het ook het Forum voor Demagogie gelukt. In één klap de grootste partij van Nederland. Dat zegt veel over al die partijen die er al zaten, en het zegt veel over het Forum zelf. Na deze meteorietinslag is er de roep de kiezers van Forum ‘serieus te nemen.’

Maar waarom zou je? De lijsttrekker zelf is niet serieus te nemen. Zijn speech gezien of teruggelezen? Daar spreekt een ontspoord persoon. Een in zijn hoofd verdwaalde romanticus. Een lavendelsnuiver. Een ijdeltuit. Een narcist. De Messias. Baudet ziet zijn politieke activiteit als het begin van de wederopstanding van onze beschaving. Hij is naar het front geroepen. Waar hoorden we dat al eerder?

Hij dweept met boreaal, een wat minder bekend begrip dan arisch; die goede oude tijd van blanken onder elkaar, een Europa zonder immigratie, verenigd in de mammoetjacht. Thierry Baudet – ook echt zo’n Nederlandse naam – gaat ons verloren paradijs leiden naar een nieuwe Renaissance. En zij die zich tekort gedaan voelen, lopen als lemmingen achter de Chopin-spelende rattenvanger aan.

Zij die denken ‘dat wordt nog lachen met die Baudet’ zouden wel eens van een koude kermis kunnen thuiskomen.

Raddraaier

Er is onder verantwoordelijkheid van de VVD enorm bezuinigd op politie en justitie. Er is geen agent meer in de wijken. Ik zie zelden nog blauw (met geel) op straat. Justitie is gerund door Ollie B’s en andere non-valeurs.

En dan nu na weer veel oud-en-nieuw van geweld tegen hulpverleners de krokodillentranen van onze premier die ‘doorgesnoven’ raddraaiers graag zelf ‘persoonlijk in elkaar wil slaan.’

Goh, wat een stoere taal. Maar iets aan het probleem doen, ho maar, Geen verbod op vuurwerk waar hulpverleners en artsen om schreeuwen. Maar wel lekker een heel slecht voorbeeld geven als premier door geweld impliciet aan te moedigen.

Het moreel gezag is Rutte inmiddels kwijt. Op 20 maart kan hem indirect ook het politiek gezag ontvallen. Daarom is Rutte ook al zo druk met campagnevoeren in plaats van met oplossingen te komen.

Op de foto geeft Rutte zelf al aan hoe groot het gat is tussen woorden en daden, tussen afkeer en vertrouwen.

Om het hoekje staat Dijkhoff proefballonnen en een klimaatwet op te blazen. Dat u weet waar u binnenkort op stemt.

‘Ja. Ja, dus?’

Ja, dat hebben politici dus niet graag. Oog in oog komen met mensen die geraakt worden door politieke keuzes. En een kind is dan extra lastig.

Fractieleiders in de Tweede Kamer hadden het er een tijdje geleden maar moeilijk mee toen programmamaker Tim Hofman met de negenjarige Nemr verhaal kwam halen waarom hij Nederland uit moest.

Broeder Buma liet maar weer eens zien hoe soepel de kniegewrichten zijn. Als een directe nazaat van Pontius Pilatus waste hij zijn handen in onschuld. Hij ging er niet over, dat waren die rechters. Tsja. Liegen tegen een kind voor eigen gewin. Minnetjes, hoor.

Klaas Dijkhoff, de aanvoerder van de volkspartij van vrijheidslievende democraten, kreeg de meeste flack. De korte versie van de confrontatie van Hofman en Nemr met Dijkhoff, zag er dan ook niet goed uit voor de best geklede man van Nederland.

Op de vraag van Hofman over zijn toekomst in Irak antwoordde Nemr in de richting van Dijkhoff met één woord: ‘dood.’ Het ‘Ja, dus?’ of ‘Ja. Dus?’ of ‘Ja dus’ of zoals hij het echt zei ‘Ja….Ja, dus?’ was de uiterst pijnlijke reactie van Dijkhoff die zichtbaar niet op zijn gemak was en niet de empathie op zak had om door een knie te gaan en met Nemr te praten.

Want ja, en ach, dat Irak is best veilig vindt de Tweede Kamer. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken niet. Het is in Irak onveilig tot extreem onveilig. Niet de gewenste kweekvijver voor een kind van negen dat er nog nooit is geweest.

Het was pijnlijk. Gênant. En natuurlijk harkt Hofman zo in één grote klap een gigantisch aantal ondertekenaars voor zijn petitie binnen. Over de ruggen van die onschuldig veinzende politici die bang zijn voor hun hachje en voor de dreigende stembus.

Want als de preciezen rekkelijk worden dan zou dat een aanzuigende werking kunnen hebben op de populariteit van hun politieke tegenstanders. En daar zijn politici als de dood voor.

Dus geen kinderpardon. Elk land is veilig. Dus lekker terug naar je eige land..

‘Ja. Ja, dus?’

Chef-Kok

Wim Kok. Jongen van Bergambacht, van het strenge Zuid-Hollandse land. Kind van de klei. Jongen van de polder. Een brave, hardwerkende jongen, later letterlijk een grote man, wat hoog in de schouders, wat nukkig en hoekig, zo wist iedereen.

Wim Kok is niet meer. Een monument is om. Hij werd 80 en een week of vier. Alle loftrompetten worden gestoken voor een groot staatsman, de architect van het zo geroemde poldermodel. En, zo men nuchter kan concluderen, waarschijnlijk de laatste premier ooit van de PvdA.

Wim Kok. Er was iets met ideologische veren die moesten worden afgeschud. Het is hem door velen verweten en langdurig nagedragen. Kok zou de grote uitverkoper zijn van alles wat de sociaaldemocratie zo dringend nodig maakte. Het zal. Maar Kok maakte de PvdA groot. ‘Kies Kok’ was even simpel als effectief.

Hij werd later commissaris bij de grote jongens van het grote kapitaal waar de sociaaldemocratie zo vurig tegen ageerde. Velen vonden het verraad. Dat raakte hem, maar hij bleef bij wat hij deed.

Onder Kok was Nederland acht jaar Paars. Regeren zonder christelijke partijen, het moest en het kon. Dat was nog eens een doorbraak. De sociaaldemocratie kan er niet aan terugdenken zonder natte ogen.

Niemand kon zo Wim Kok zeggen als Bill Clinton. De schuinsmarcheerder zag in de Nederlandse premier de aanvoerder van de derde weg, een belangrijk politicus, een visionair die met alle polderpartners ons oneindig laagland een groot succes en een voorbeeld voor velen maakte.

Wim Kok. Chef-Kok. Letterlijk en figuurlijk een groot man. Wij gaan voorwaarts. Maar zullen niet vergeten.