Megalomania

Vakbondsjongens in vastgoed. Het bleek geen gelukkig huwelijk. Dus hebben ‘we’ nu met z’n allen SNS gekocht. Voor slechts € 3,7 miljard. Als de bank was omgedonderd, had het ‘ons’ een miljard of 5 gekost. Dus moesten we niet zeuren over deze staatsaankoop, meende Diederik Samsom, anders zou er nog verder gehakt moeten worden in de zorg. Boodschap: wij weten wel wat goed voor u is. I can sell you anything.

Maar goed, daar gingen we dus weer. Iedereen verontwaardigd, boos, in de gordijnen, en dat het nu afgelopen moet zijn, maar echt iets doen om de banken echt aan te pakken, forget it. Obama liet het ook voor open doel liggen in 2008, dus laten we niet teveel van onszelf verwachten. En intussen spookt de megalomania om ons heen.

Bankieren lijkt me makkelijk. Iets meer verdienen aan uitlenen dan aan inlenen, dan heb je een prettig positief saldo, en kan iedereen keurig om vijf uur naar huis. Zoals vroeger. Zoals vroeger ook bij woningcorporaties. Maar die moesten ook mee met hun tijd. Met Erik Staal. En andere megalomanen die hun psychopatie mogen uitleven op de goede collectieve zaak.

Tekstschrijver en columnist Jan Bennink vroeg zich vanochtend in de Volkskrant af waarom we niet gewapend met de riek naar het Binnenhof trekken, of de SNS-burelen brandschatten. Waarschijnlijk gaat het ons nog niet slecht genoeg. Zijn miljarden op een bierviltje een abstractie. Zijn zorgkortingen nu eenmaal noodzakelijk. En moet een nieuwe SNS-directeur 5,5 ton verdienen, want anders krijg je maar gekken aan het roer. Zoiets.

Wij moeten kunnen rekenen op een overheid die zich inspant voor het collectief, die toezicht houdt en regels handhaaft, en op tijd zegt als genoeg genoeg is. Die zelf een voorbeeldfunctie wil en opeist, en dus niet alleen op korte termijn kort waar het pijn doet en slechts op lange termijn bereid is kritisch te kijken naar hen die teveel krijgen uit ons gemeenschappelijke spaarvarken. Een bestuurlijk systeem waarin een bijna verwaarloosbare minderheid elkaar op basis van clubkleuren banen en rugdekking biedt, gaat ten onder aan incest.

SNS is gered. Er was nog geld genoeg om de klanten paginagroot te danken voor het vertrouwen dat zo mateloos werd beschaamd. Hoe cynisch kun je zijn? Voor een megalomaan is het een koud kunstje. En morgen doet hij het weer. Gewoon, omdat het kan. In het Engels is megolomanie heel mooi omschreven: megalomania is a psychopathological disorder characterized by delusional fantasies of power, relevance, or omnipotence.

Tobinkomens

Maar liefst vier kabinetten mochten zijn naam dragen, maar het enige dat Jan Peter Balkenende heeft achtergelaten is de naar hem genoemde verdiennorm in de publieke sector, de Balkenendenorm dus. Maar die norm wil maar geen regel worden. Vandaag kwam een lijst met 2.651 meerverdieners naar buiten. NRC voegde naam bij bedrag.

Onbetwist winnaar is Erik Staal, een buitenboordboef van de hoogste categorie, die als topbestuurder van corporatie Vestia € 1.241.833,- opstreek. Dat kon nog net bovenop de zes ton aan onkosten die hij in acht jaar erdoor heeft gejast en waar geen behoorlijke onderbouwing voor te vinden is. Je moet maar durven.

Maar ja, wie is Erik Staal? Iedereen kijkt toch gelijk naar BN’ers in het lijstje, en dan verdient Matthijs van Nieuwkerk heel behoorlijk doorrrrr, zo rond de half miljoen, en dat is toch ver verwijderd van de ruim twee ton die redelijk en oirbaar zou zijn. Maar zo gaat het: talent is schaars en duur, is bij voetbal ook zo, maar daar komt het geld – meestal niet of niet direct – uit publieke middelen.

Daar wringt hier natuurlijk de schoen, en los van de ongelukkige naam Balkenendenorm laten veel bestuurders vooral in zorg en wonen zien dat het ze niet kan schelen en dat scheefgroei en graaicultuur schering en inslag zijn geworden bij corporaties en zorginstellingen waar je dat nu toch niet meer zou verwachten.

Zelfregulering. Het blijft een mooi begrip. Maar het klinkt heel hol. Helaas blijken velen toch niet in staat om te matigen, en blijkt het publieke geld toch iets te makkelijk tot privaat bezit gemaakt te worden. Bestuurders en raden van toezicht stonden erbij, keken ernaar, en vonden het goed, en als er weer eens iemand verdween met gouden handdruk dan waren het altijd wel weer oude afspraken – helaas, helaas – die alles dekten.

Tobinkomens. En nu niet gaan zeuren of een maaiveld en je kop eraf en zo. Het staat een ieder vrij elders emplooi te zoeken, gratis of voor de Balkenendenorm x 2. Maar als je de publieke zaak wilt dienen, dan ken je de prijs. En dat is dus niet de hoofdprijs. Jammer dan. Bij de vrienden van de VARA! valt ook nog wel wat te repareren. Juist bij de VARA, zou ik zeggen. En juist ook bij de woningcorporaties. Nivelleren is een feest, toch?