Als zieke vogels

 

Het is 117 jaar geleden dat Orville en Wilbur Wright hun eerste vlucht maakten. Bij Kitty Hawk in North Carolina bleven de broers met hun gemotoriseerde vliegtuig een klein stukje in de lucht, de eerste minuut van de luchtvaart.

Dezer dagen lijkt het wel alsof de Wright Brothers nooit hebben gevlogen. De hemel is blauw en vliegtuigleeg waar het nog niet zo lang geleden een hemels paradijs was voor een leger aan toestellen dat de hele wereld bevloog.

Nu staan vrijwel alle vliegtuigen als zieke vogels aan de grond, geïnfecteerd door een virus dat net zo wereldomspannend is als het vliegnetwerk. Hun toekomst hebben ze niet zelf in de hand, die wordt gedicteerd door het virus en door staten die zin en geld hebben om de wankele vogels te redden van a fatal crash.

Zoals het ging, kan het niet verder. De coronacrisis maakt dat alleen maar pijnlijk duidelijker. Willen we nog iets maken van deze planeet, dan zal de luchtvaartindustrie zichzelf her uit moeten vinden. Groener, schoner, duurzamer, minder megalomaan en financieel en fiscaal beschaafd.

Orville en Wilbur kunnen geen begin van voorstelling hebben gehad bij wat hun 53 seconden in de lucht zouden betekenen.

Een andere wereld

 

Lang geleden al zong Ramses Shaffy hoe stil het was in de stad. Het Parool liet in de PS dit weekend de lege stad zien en ging in Amsterdam op zoek naar de schoonheid achter de sores. Terwijl ik dik ingepakt op het dak in de zon wat vitamine D tot me nam, stonden er files bij de stranden en boekten bouwmarkten recordomzetten. We zitten nog niet helemaal op één lijn, volgens mij.

Het is een andere stad, een andere wereld. Gisteren zag ik voor het eerst in drie dagen een vliegtuig overkomen. Onze wereld is enorm gekrompen. We zijn teruggeworpen op onszelf en de mensen om ons heen, en we zien mooie tekenen van solidariteit en naastenhulp en creatief verzet: we zingen, klappen en musiceren om de sterren van de zorg een hart onder de beschermende kleding te steken en de demonen te verdrijven.

We hebben niet alles onder controle, we zijn niet de ‘masters of the universe’, we mogen best wat bescheidener en voorzichtiger worden. De mens staat er op de schaal van beschaving en duurzaamheid al niet zo goed voor, laten we deze crisis vooral niet voorbij laten gaan om er wijze lessen uit te leren en liefde en zorgzaamheid te koesteren en als een vreugdevirus te verspreiden.

Het drama van München

Op 6 februari 1958, twee dagen voordat ik werd geboren, kwam vlucht 609 van British European Airways in München bij een derde poging ook niet los van de besneeuwde startbaan en verongelukte. Uiteindelijk zouden 23 van de 44 mensen aan boord het leven laten.

Het toestel van BEA was afkomstig uit Belgrado en onderweg naar Manchester en moest in München bijtanken. In het toestel spelers en staf van het grote Manchester United en journalisten die verslag hadden gedaan van de zege van de Mancunians op Rode Ster Belgrado in de toen nog prille Europa Cup.

In Manchester leeft deze ramp na 62 jaar nog immer voort. In het stadion Old Trafford hangt al sinds 1960 een frozen clock die altijd op 6 februari 1958 blijft staan. Het verlies in Manchester was dan ook groot. Maar liefst 8 jonge spelers van de talentvolle Busby Babes – genoemd naar manager Matt Busby – lieten het leven. Busby moest lang vechten voor zijn leven en het kostte hem daarna tien jaar om United weer op het niveau van voor de ramp te krijgen.

De ramp in München staat in een rij van legendarische voetbalvliegrampen, zoals die van AC Torino in 1949, de SLM-ramp met het Kleurrijk Elftal in Suriname in 1989, en het nationale elftal van Zambia in 1993.

208 seconden

sully

De vertegenwoordiger van de pilotenvakbond probeert captain Sullenberger uit te leggen wat er in New York aan de hand is na zijn gedwongen landing in de Hudson. “Deze stad kon wel wat goed nieuws gebruiken. Zeker met een vliegtuig.” Captain Chesley ‘Sully’ Sullenberger is een held als hij zijn Airbus met twee door een vlucht wilde ganzen uitgevallen motoren in de Hudson parkeert en all 155 souls on board de ramp overleven.

De vlucht van US Airways 1549 duurde exact 3 minuten en 28 seconden van start op La Guardia tot de controlled landing in de Hudson. Dat is wat kort voor een speelfilm. Veteraan Clint Eastwoord focust naast de crash dan ook vooral op wat er daarna met Sullenberger en first officer Jeff Skiles gebeurt. De helden van de Hudson wordt achter de schermen het vuur na aan de schenen gelegd en Sullenberger ziet in het crisisjaar 2009 zijn toekomst het raam uitvliegen.

Regisseur Eastwood neemt het op voor de piloten die het uiteindelijk natuurlijk veel beter snappen dan de bureaucraten van de National Transportation Safety Board, de NTSB. Sullenberger en Skiles nemen de human factor mee in hun betoog en hun berekeningen en maken duidelijk dat ze geen andere keuze hadden dan de Hudson. Na de zware verhoren en dreigend ontslag en afname van pensioen zijn de twee uiteindelijk nog grotere helden dan ze al waren. 

Tom Hanks is weer fijn in zijn rol van Mr. America, de bijzondere maar toch vooral ook zo gewone en bescheiden man met zijn gevoelens en kwetsbaarheden, de professional die als laatste het zinkende toestel verlaat, zich ontfermt over zijn crew en laat zien dat professionalisme, toewijding en gezonde geest van iedereen in 3 minuten en 28 seconden zomaar een held kunnen maken. “I did my job”, zegt Sully Sullenberger een aantal keren. En juist dat maakt deze bescheiden man bij leven al een legendarische Amerikaan.

102 minuten

102Net iets langer dan een voetbalwedstrijd. 102 Minuten. Dat is de tijd die er zat tussen het eerste vliegtuig dat het World Trade Center in New York werd ingejaagd en het instorten van de tweede toren. Niemand zal deze 9/11 vergeten. De V.S. under attack. Net als Pearl Harbor 60 jaar eerder.

9/11 was het einde van het Amerikaanse gevoel van semi-veiligheid tussen twee oceanen en het begin van de War on Terror waar we nu 15 jaar later nog middenin zitten met alle gruwelijkheden in Irak en Syrië. De wereld is not a safer place geworden, integendeel.

Er is gisteren en in de aanloop naar 9/11 veel geschreven en uitgezonden over toen en hoe New York zich er bovenop vocht en vooral weer heel erg New York werd en bleef. Jay McInerney komt er woensdag over vertellen bij het John Adams Institute en over het derde deel van zijn trilogie over New York van eind jaren ’80 tot rond 2008. Vorige week las ik zijn The Good Life dat gaat over hoe levens en een life style werden geraakt en veranderden door de aanslagen.

Volgens velen in de V.S. is 9/11 net zulke nep als de maanlandingen en zijn de aanslagen in New York en Washington een inside job met vooral Dick Cheney als één van de geestelijk vaders. De aanslagen zouden het excuus zijn om de Amerikaanse samenleving te knevelen, vrijheden te beperken en vooral in het Midden-Oosten vrijelijk aan de slag te kunnen. Het is een verhaal dat Donald Trump zomaar uit zijn mouw zou kunnen schudden…

Walking On The Moon

CernanNeil Armstrong was op 21 juli 1969 de eerste mens die voet zette op de maan. Na hem kwamen er nog elf. De laatste was Eugene A. Cernan, een voormalig straaljagerpiloot uit Chicago. Met de terugkeer naar de aarde van Cernan en zijn Apollo 17 kwam er na nog geen 3,5 jaar een einde aan het ambitieuze Apollo-programma dat de (Amerikaanse) mens voor het eerst – en vooralsnog voor het laatst – op een andere planeet bracht.

Bijna de helft van de maanwandelaars is inmiddels dood. Cernan leeft nog en is mooi geportretteerd in de documentaire ‘The Last Man On The Moon’ die ik laatst zag. Cernan is nog steeds op zoek naar wat de maanreizen nu precies hadden betekend en naar de diepere betekenis van de zoektochten van de mens. Maar waar hij het meest naar op zoek was geweest, was zijn gezin, zijn home. Dat had hij vrijwel zijn hele jongere leven verwaarloosd omdat je anders nooit een astronaut zou worden. Het kostte hem zijn huwelijk, maar met zijn nu ook al bijna bejaarde dochter heeft toch weer of nog steeds een mooie band. 

Het gaan naar de maan heeft de astronauten niet onbewogen gelaten. De een werd gelovig, de ander verloor alle zin om nog iets te ondernemen omdat het hoogtepunt van zijn leven al geweest was. Wat kwam er nog na de maan? Als ik goed graaf in de opslagkamers van mijn geheugen dan zie ik op het zwart-wit scherm in mijn ouderlijk huis in Brielle Armstrong van het laddertje van de maanlander van de Apollo 11 afkomen en zijn grote maanschoenen in het stof planten en zich legendarisch verspreken, iets wat hij overigens tot zijn dood in 2012 niet heeft willen toegeven.

‘Walking On The Moon’. The Police had er ook nog een grote hit mee. Maar what’s next? Mars?

Time flies (when you’re having fun)

EmiratesA380Ik las in Volkskrant Magazine dit weekend dat de meeste passagiers geen idee hebben in welk type vliegtuig ze stappen. Er zijn mensen die het verschil niet zien tussen een Boeing of een Airbus, laat staan een Embraer. Ik hoor daar dus niet bij. Ik verheug mij  nu al dat we komende zomer voor het eerst met de nieuwe grote luchtreus de A380 – van Airbus, dus – gaan vliegen.

Ik zie direct het verschil tussen een Boeing of een Airbus, tussen een Dreamliner of een 777. Dat heb je wel vaker met van die neuroten zoals ik die vliegen fascinerend vinden maar eigenlijk nooit echt rustig in een toestel zitten. En om maximale grip te krijgen op het ongrijpbare heb ik in ieder geval altijd goed mijn huiswerk goed gedaan. Vliegtuigtype, afstand, de betere plaatsen, safety record, you name it, I know it.

Ik kijk met grote graagte en hardnekkige regelmaat naar vliegfilmpjes op YouTube of naar Air Crash Investigation op National Geographic. Ik heb gesmuld van de biografie van Scott Berg over Charles Lindbergh en in North Carolina moest ik natuurlijk naar het monument in Kitty Hawk en de plek waar The Wright Brothers in december 1903 voor het eerst los van de grond kwamen. Mijn Mekka.

Straks met de A380 naar Dubai en dan door naar Colombo, Sri Lanka. Emirates lokt ons niet alleen met deze luchtreus, maar ook met gratis wi-fi, een viergangenmaaltijd en een schier oneindige hoeveelheid films en ander vermaak op het scherm voor je neus. Zo vliegt de tijd voorbij.  

Laat maar vallen

Hiroshima‘Laat maar vallen’, zong Doe Maar, en dat deed de Enola Gay. De bom viel op 6 augustus 1945 op het Japanse Hiroshima en doodde direct 78.000 mensen, in latere jaren verdubbelde het aantal slachtoffers. De Enola Gay was de naam van de Amerikaanse B-29 bommenwerper. Het toestel was genoemd naar de moeder van de piloot, Enola Gay Tibbets. De bom heette Little Boy, qua cynisme in de league van Arbeit macht frei. Het Synthipoppers Orchestral Manoeuvres In The Dark maakten in 1980 een liedje over Enola Gay, met als beginzin ‘Enola Gay, you should have stayed home yesterday…’ Tsja.  Daar mocht wel een bom op.

Hiroshima was niet het vaste doel van de Enola Gay. Het weer bepaalde uiteindelijk dat de bom op die stad viel. Drie dagen later viel een tweede bom op Nagasaki en weer enkele dagen later gaf Japan zich over. In alle rekensommen hadden de twee bommen minder mensenlevens gekost dan wanneer de Amerikanen het echt tot het bittere einde tot aan Tokio hadden moeten uitknokken. Voor Hiroshima en Nagasaki klinkt dat niet als troost.

Barack Obama maakt dezer dagen een soort afscheidstournee door het Amerikaanse oorlogsverleden. Hij was als eerste zittende Amerikaanse president in Hiroshima en benadrukte dat de vijanden van toen de vrienden van nu zijn. Hij was –een tijdje na ons – in Hanoi en ook daar sprak hij met en van vrienden en de mogelijke vijand van morgen, het opdringende China, historisch gezien toch al niet heel erg populair in Vietnam.

De Amerikaanse oorlog, zoals de Vietnamezen de Vietnamoorlog terecht noemen, is inmiddels ook al weer lang her. Het was de eerste oorlog die op de televisie kwam en dat holdde uiteindelijke de steun in de VS voor die verre vuile oorlog uit. Ik groeide op met ‘Vietnam’ en ben er nu twee keer geweest. Vriendelijke mensen die bezig zijn met morgen en de toekomst van hun kinderen. Joop den Uyl zou er populair zijn. Hij gunde elke arbeider een auto. Zo ver zijn ze in Vietnam nog niet, maar de files zijn er niet minder lang om.

Vliegend verrassingsvlees

AirKoryoIk heb het niet zo op vliegen. Ik zit zelden zeer relaxed in een vliegtuig. Ik vind weinig troost in de veiligheidsscijfers van de luchtvaart. Maar ik kan – oh, Freud – bijzonder genieten van programma’s als Air Crash Investigation, en zoals het een goede neuroot betaamt ken ik alle vliegtuigtypen en de liveries van de luchtvaartmaatschappijen.

Met Air Koryo heb ik nog nooit het genoegen gehad. Het is de luchtvaarmaatschappij van de Noord-Koreanen. Zij vliegen met oude Russische doodskisten en verdienen mede daarom de titel van ‘slechtste airline ter wereld.’ De vliegervaring schijnt heel bijzonder te zijn. De hamburger met ‘verrassingsvlees‘ wordt veel genoemd doch zelden geroemd in de gebruikerservaringen.

Maar als je Air Koryo overleeft, kun je altijd nog crashen in China. Veel incidenten in de lucht met al dan niet benevelde passagiers die deuren willen openen die beter gesloten kunnen blijven. En nu ook vechtend cockpitpersoneel. Twee piloten van China United Airlines zijn zes maanden geschorst omdat ze elkaar in de lucht te lijf gingen.

Air Koryo zou ik ernstig afraden, maar je moet er wel mee vliegen als je in Noord-Korea wilt geraken. Overigens scoort Ryanair maar één ster meer dan Air Koryo. De Ierse prijsvechter, die je ongetwijfeld binnenkort ook voor de aanwezigheid van zuurstof en kotszakken laat betalen, wordt binnenkort vaste gast om Schiphol. Ik zou zeggen: please remain drunk while seated.