Van Aken tot Ctesiphon

Loftrompetten en klaroengeschal dit weekend in Boeken. van de Volkskrant voor Jan van Aken en zijn historische roman De Afvallige. Van Aken maakt volgens interviewster Aleid Truijens van de nadagen van het Romeinse Rijk ‘..een levend heden’ en Bert Wagendorp jubelt een recensie met vijf sterren. Een perfect boekenweekgeschenk, zou ik zeggen. Krijg je er gratis een Verrekijker bij. Handig.

Geschiedenis saai? Vergeet het maar. Maar dan moet je het in een historische roman vooral niet over geschedenis hebben, stelt Van Aken, die met zo’n achternaam natuurlijk wel iets met Romeinen moet hebben. Die Romeinen lopen in De Afvallige op hun laatste benen, met Goten en Hunnen dreigend aan de grenzen. En dan wordt ook keizer Julianus bij de Perzische hoofdstad Ctesiphon dodelijk verwond door een speer.

Wagendorp vindt Van Aken een begaafde verteller, een echte liefhebber die een onbekend tijdperk kleurt met huiveringwekkende gebeurtenissen en die je meeneemt door onbekende streken en landstreken. Want zo zit je met een stel schismatici in een schijthuis in Constantinopel, en zo verorbert iemand met smaak zijn eigen gebraden kloten. Zo’n boek mag wel 600 pagina’s duren, lijkt mij.

Zo leren we veel over de wereld van zo’n 16,5 eeuwen terug, en leren we over Jan van Aken dat hij werd geboren in het nu niet meer bestaande Herwen-en-Aerdt, randje Gelderland en Duitse grens, en dat er nog een Jan van Aken was, in Den Bosch, in de vijftiende eeuw, schilder, restaurateur en ontwerper, en de opa van de wereldberoemde schilder Jheronimus Bosch. Maar dat is weer een heel ander verhaal. Misschien iets voor Jan van Aken…

Een spectaculair onspectaculaire roman

Stoner. Zo heet het boek. En de hoofdpersoon heet William ‘Willy’ Stoner, uit Booneville, Missouri. Stoner is een boek uit 1965 van John Williams (en dat is dus niet die van Help, mijn man is klusser, en ook niet die klassieke gitarist…).

Stoner is echt zo’n over het hoofd gezien boek dat nu bijna 50 jaar na uitbreng alsnog diepe sporen slaat in de ziel. De flaptekst heeft het over ‘..een onwaarschijnlijk mooi geschreven roman over het weinig opzienbarende leven van een weinig opzienbarende man.’ Dat klinkt niet als een aanbeveling. Maar het intrigeert. En wat intrigeert trekt aan, en verkoopt. En zo is Stoner hier nu alsnog een hit.

Het boek is prachtig, vorm en inhoud, de cover is bekroond, en het boek is een page turner, bijna elke zin raak, en geen woord teveel. Kom er nu nog maar eens om. Het weinig opzienbarende leven van William Stoner verdiende weinig opzien, en dus is Williams meester in beperking en beheersing, maar als Stoner doodgaat komt toch de emotie, keurig aan het eind.

Stoner is zo’n boek dat je graag aan anderen aanbeveelt en kado wilt doen, als een soort onbetaald missionaris van het mooie woord en het fijne boek. Langs deze onsympathieke weg dus ook hier alle vlaggen uit voor Stoner, misschien toch ook wel als waarschuwing dat je je leven niet al te leeg en nutteloos moet laten verlopen.

In net 300 pagina’s ben je van jongeling namelijk al op je sterfbed. Dit is uw leven. Daar tussenin moet je er toch net iets meer van maken dan Willy Stoner weinig opzienbarend deed.