17,44 miljoen bondscoaches en virologen

Nederland telt 17,44 miljoen bondscoaches. Iedereen weet het zelfs nog beter dan Louis van Gaal, en dat is knap. Natuurlijk hadden de bondscoaches zaterdag in Podgorica (voorheen Titograd) Blind gewisseld, Koopmeiners nooit laten invallen en De Roon nooit op de tribune gezet. Achteraf wist iedereen hoe we moesten winnen. De echte bondscoach is zo goed als zijn laatste zege. Anders wacht de hoon, de volkswoede, trollenlegers twitteraars en de schaduw van de galg. Maar verder zijn we best een nuchter volkje.

Nederland telt ook 17,44 miljoen virologen. Iedereen weet het net zo goed als deze medisch specialisten. Hoe moeilijk kan het zijn om een virus te bestrijden, als het al bestaat. Wetenschap is ook maar een mening. En zoals Johan Fretz zo mooi vilein verwoordde in Het Parool: ‘Niemand mag de Nederlander vertellen wat goed voor hem of haar is.’

Intussen moeten we ons morgen nog maar zien te plaatsen in een lege Kuip. Bondscoach en viroloog komen elkaar daar tegen. Als het mis gaat, dan weten 17,44 miljoen bondscoaches hoe het wel had gemoeten. Dan krijgen ook de overheid en de virologen de schuld omdat het stadion leeg bleef en Oranje de ‘twaalfde man’ zo miste.

Het is altijd de schuld van een ander. Zoals Fretz schreef: ‘iets minder slachtofferschap, en iets meer verantwoordelijkheidsgevoel en besef van perspectief.’ Het zou zomaar kunnen helpen, ook morgenavond, en in de periode daarna waarin we toch met het virus en met elkaar moeten leven, hoe vervelend dat ook moge zijn. Het woord samenleving is er niet voor niets.

Busby Babes

Donderdag 6 februari 1958 was vlucht 609 van British European Airways (BEA) onderweg van Belgrado via München naar Manchester met aan boord de volledige selectie en staf van Manchester United en enkele journalisten.

Manchester United had zich na een nipte 2-1 thuiszege door een 3-3 gelijkspel tegen Rode Ster Belgrado de avond ervoor verzekerd van een plaats in de halve finale van de nog prille Europa Cup I.

De Airspeed A.S.57 Ambassador van BEA maakte aan het begin van de middag een geplande tussenstop in de Beierse hoofdstad om bij te tanken. De derde poging die donderdagmiddag om op te stijgen van de inmiddels besneeuwde startbaan werd bijna de helft van de bemanning en de passagiers fataal.

De Airspeed maakte door de sneeuw te weinig snelheid, kwam niet los van de grond, en vloog van de baan af en ramde een schuur met een tankwagen.

In één klap verloor Manchester United 8 spelers van de zo veelbelovende Busby Babes, de nieuwe generatie van de Mancunians, liefkozend vernoemd naar hun coach en ontdekker Matt Busby die zwaargewond raakte bij de ramp en moest vechten voor zijn leven.

Het is nu 63 jaar geleden. De stadionklok van Old Trafford staat al jaren stil op 3.04 pm, het exacte tijdstip van de ramp in München.

Heilgymnast en officier

De grote bril, het strakke trainingspak, de wondertas en de snelle run naar een gevallen Ajacied. Heilgymnast en fysio Salo Muller was kneder, knijper en zielenherder van het Ajax dat begin jaren ’70 een staatsgreep in Europa pleegde en drie maal op rij de Europa Cup I won. Salo gooide spieren los, gaf een bemoedigend tikje, een vaag pilletje, en had een willig oor voor de zorgen en de gekneusde psyché van een nieuwe generatie volkshelden.

Voor zijn zorgen en vreselijke jeugd als joods jongetje waren weinig willige oren. In voorjaar 1941 was hij door zijn moeder afgezet bij de crèche tegenover de Hollandse Schouwburg. ‘Tot vanavond en lief zijn hoor’ waren de laatste woorden die zij tegen Salo sprak. Salo ging van onderduikadres naar onderduikadres, zijn ouders werden vermoord in Auschwitz.

De Duitsers konden de ‘oplossing’ van het Jodenvraagstuik niet realiseren zonder hulp ‘van binnenuit.’ Nederlandsche Spoorwegen zorgden voor goed geld voor transport van Joden naar Westerbork, het station richting vernietigingskampen.

NS bood in 2005 excuses aan, maar door vasthoudendheid van Salo Muller betaalt de NS toch tientallen miljoenen aan slachtoffers en nabestaanden. Muller werd hiervoor deze week benoemd tot Officier in de orde van Oranje-Nassau. Nu de Deutsche Bundesbahn…

Het drama van München

Op 6 februari 1958, twee dagen voordat ik werd geboren, kwam vlucht 609 van British European Airways in München bij een derde poging ook niet los van de besneeuwde startbaan en verongelukte. Uiteindelijk zouden 23 van de 44 mensen aan boord het leven laten.

Het toestel van BEA was afkomstig uit Belgrado en onderweg naar Manchester en moest in München bijtanken. In het toestel spelers en staf van het grote Manchester United en journalisten die verslag hadden gedaan van de zege van de Mancunians op Rode Ster Belgrado in de toen nog prille Europa Cup.

In Manchester leeft deze ramp na 62 jaar nog immer voort. In het stadion Old Trafford hangt al sinds 1960 een frozen clock die altijd op 6 februari 1958 blijft staan. Het verlies in Manchester was dan ook groot. Maar liefst 8 jonge spelers van de talentvolle Busby Babes – genoemd naar manager Matt Busby – lieten het leven. Busby moest lang vechten voor zijn leven en het kostte hem daarna tien jaar om United weer op het niveau van voor de ramp te krijgen.

De ramp in München staat in een rij van legendarische voetbalvliegrampen, zoals die van AC Torino in 1949, de SLM-ramp met het Kleurrijk Elftal in Suriname in 1989, en het nationale elftal van Zambia in 1993.

Advocaat van de Duivels

Hij staat bekend als de kleine generaal, als een grote geldwolf, en toen hij bondscoach van de Belgen was, werd hij de Advocaat van de Duivels genoemd. Hij is ook altijd beschikbaar, ik ken geen coach die zoveel landen en clubs heeft getraind als Dirk Nicolaas Advocaat.

Dick Advocaat is een tikkie saai en voorspelbaar en dat hebben clubbestuurders graag. Geen rare experimenten, gewoon punten binnen halen, mooi voetbal kan altijd nog. Erik van Muiswinkel als Dick Advocaat is dan ook vele malen leuker dan Dick Advocaat zelf.

Na drie jaar is Advocaat terug in de Kuip waar het water Feyenoord tot de lippen staat. Dan is Dick waardevol. Hij krijgt een wankele ploeg wel weer op de benen en zorgt dat het lek boven komt.

Op de foto Dick Advocaat in 1981 in zijn Sparta-tijd, op weg naar omarming met coach Barry Hughes. Hughes was een flamboyante trainer, maar de veel rustiger Advocaat bereikte veel meer. Niet te ver, niet te breed, niet diep, niet te hard.

Zijn dieptepunt heeft Advocaat allang beleefd. Om onverklaarbare redenen wisselde hij op het EK 1994 tegen Tsjechië de excellerende Arjen Robben voor Paul Bosvelt. Oranje verloor. Jan Mulder wilde Advocaat ‘gestenigd’, assistent-bondscoach Willem van Hanegem zei Advocaat bij een volgende keer ‘neer te slaan.’

Leuk vak, coach.

De Kromme van Breskens

Hij is van 1944. Kind van de oorlog. En getekend door de oorlog. Hij wordt geboren op 20 februari en een goed half jaar later verliest hij zonder het te beseffen zijn vader, broer en zus bij een geallieerd bombardement op Breskens, op Zeeuws-Vlaanderen, aan de overkant van Vlissingen, aan de Westerschelde.

Lo van Hanegem was garnalenvisser. Zijn moeder Anna was geboren in Rochester, New York, maar kwam met haar geëmigreerde familie terug naar Zeeuws-Vlaanderen. Na het bombardement van 11 september 1944 stond zij er alleen voor. Met Willem en de andere kinderen die nog leefden, trok zij naar Utrecht om een nieuw bestaan op te bouwen.

Willem groeide op zonder vader en zonder voorbeeld. Over het verleden en over andere emoties sprak hij spaarzaam. Het was moeilijk. Zijn ogen werden snel vochtig. Een vat vol emoties. Het hart op de tong, maar ook die makkelijke traan. Eigenlijk was Willem een beetje de Hazes van het voetbal. Een zwaan, zo noemde Jan Wolkers hem. Maar hij was niet alleen sierlijk, maar ook hard en vierkant, een os.

Voor Rotterdammers was Willem de grootste voetballer. Voor Amsterdammers was slechts de tweede plaats bespreekbaar, achter de Verlosser. Maar 1 of 2: Van Hanegem was een unieke voetballer, met een uniek inzicht, een unieke linker, die unieke kromme, en een uniek taalgebruik. Hij had het altijd over ‘die gasten.’ Dat waren de anderen. Wat wij niet zijn, dat zijn die anderen, dat zijn ‘die gasten,’ ‘die gassies.’ Hoger Van Hanegems.

De Kromme van Breskens wordt deze week 75 jaar. Driekwart eeuw hoekig, dwars, komisch, emotioneel, een tikje rancuneus bij tijd en wijle, maar vooral toch die hele grote meneer in het veld, de regisseur van het eerste Nederlandse team dat de Europa Cup 1 won. 1970. Milaan. Chapeau.

14 Mei

14mei

Mijn moeder was een vrouw van weinig woorden. Zij bleef graag op de achtergrond, daar had ze het beste overzicht. Haar stem verhief zij nooit, terwijl daar aanleidingen genoeg voor waren. Zij luisterde meer dan ze sprak, en des te beter luisterde ik als ze vertelde over het bombardement op Rotterdam.

Mijn moeder was net 12 toen de Luftwaffe het Rotterdamse stadshart bombardeerde. Vanaf de Kleiweg in Hillegersberg zag ze met haar ouders en haar zusje de brandende stad, en die beelden van die 14e mei 1940 heeft zij altijd bij zich gedragen.

Mijn moeder heeft dat vorige kampioenschap van Feyenoord in 1999 nog meegemaakt. Voetbal interesseerde haar niet zoveel, ze vond het altijd fijn dat ik er zo’n plezier aan beleefde. In haar latere jaren als we zondags belden vroeg ze altijd of ik wist wat Ajax had gedaan. Het leek op sarren. Ze wist dat ik het niet wilde weten omdat ik Studio Sport wilde zien zonder voorkennis van de uitslagen. Toch gooide ze er dan zinnetjes als ‘nou, dat was niet best’ of ‘ga maar kijken, dat was wat’ uit.

Mijn moeder kon het niet laten, en één keer hapte ik echt en werd heel boos over wat ik een soort van gecalculeerd pesten vond. Ik vuurde een verbaal bombardement op haar af, zo’n moment dat altijd bij je blijft en waar je nu alsnog voor onder een steen wilt kruipen.

Mijn moeder is er niet meer en heeft dus geen weet gehad van de Renaissance van Feyenoord. En ook niet dat het kampioenschap van de ploeg van Zuid en van Gio de titel na 18 jaar drooglegging binnen sleepte op diezelfde 14 mei die zij maar niet kon vergeten. Na 77 jaar was de wederopstanding van Rotterdam voltooid. Het beeld van Zadkine heeft weer een hart. Het klopt rood en wit.  

Dat ventje Dickie

robben-wisselMattie en Wietse. Dat was me een fittie. En Macron en Marine, oh la la. Maar Dickie en Willem, dat is buitencategorie. Het zit zo.

Op 19 juni 2004 wisselt bondscoach Dickie Advocaat uitblinker Arjen Robben voor de stugge middenvelder Paul Bosvelt. De voorsprong van Nederland slaat om in een 3-2 nederlaag tegen de Tsjech. Heel Nederland hysterisch en op het bloed van Dickie uit. Jan Mulder vindt dat de bondscoach gestenigd moet worden, ik verzin het niet.

Assistent van Dickie was de Kromme, ofwel Willem van Hanegem, die als voetballer er al geen moeite mee had om tegenstanders net onder de knie af te zagen. Op een persconferentie twee dagen na de rampwissel geeft Willem antwoord op de vraag wat hij zou doen als Dickie nog een keer zo zou wisselen. ‘Dan sla ik hem neer’, riposteerde de zelfverklaarde volksheld. Sindsdien gaat het tussen Dickie en Willem niet echt crescendo.

Nu diezelfde Dickie voor de tigste keer bondscoach is geworden, ging Van Hanegem nog maar een keertje los. Hij vond Advocaat best ‘een aardig ventje’, maar tussen de regels door hoorde je steeds het woord landverrader sissen omdat Advocaat vorig jaar keurig zijn contract inleverde bij de KNVB om in Turkije de bankrekening nog wat te spekken. Diezelfde KNVB die hem nu driekwart later weer binnenhaalt om te redden wat er te redden valt richting het WK in 2018.

Deze blog zou niet compleet zijn en Hans van Breukelen groot onrecht doen als ik de technisch directeur van de KNVB niet even zou noemen, al was het maar bijna op het eind. Hij maakte van het inhuren van een uitzendcoach een soap van ongekende proporties en dat versterkte voor zijn critici (en dat zijn er nogal wat) het beeld dat de man van het polletje in de Kuip en die onnodige penalty tegen de Rus in de EK-finale in 1988 ongeschikt is als nationale voetbalbaas.

Oh ja, en voor hetzelfde geld (nou ja..) krijgen we ook Ruud Gullit er nog bij, en Dickie en Ruudje dat ging ook niet zo goed in 1994. Dat wordt nog wat. Maar laten wij god-op-de-blote-knieën danken dat de gifbeker die Henk ten Cate heet aan ons voorbij gaat. Wat had die man eigenlijk ooit gepresteerd om überhaupt in beeld te geraken voor bondscoach?

Hoe maakt u het?

blind-756x422

Het mooiste bondscoachadvies kwam van Martijn Koning bij ‘Pauw’: “Misschien moet Vincent Bijlo maar Danny Blind opvolgen.” Lachen.

De kansloze nederlaag van Oranje in Sofia zaterdagavond was de bekende druppel. Exit Blind. Hij bleek niet in staat een stel middelmatige spelers bij gelegenheid boven zichzelf te laten uitstijgen. En, heel eerlijk: het voetbal deed echt pijn aan je ogen. Wij doen het op zondagmiddag echt leuker.

Maar ik heb een zwak voor Danny Blind. Niet voor de bondscoach, maar voor de speler. Het zal zeker een jaar of 25 terug zijn dat wij hem hadden gestrikt voor een postercampagne waarin Gemeentewaterleidingen de Amsterdammers wilde laten proeven hoe lekker, fris en kalkarm dat water in Mokum wel niet was.

We hadden een afspraak in De Meer, het oude paleis van Ajax. Wij stonden in de kantine te wachten tot er een schuchtere krullenbol naar voren stapte, zich voorstelde, en zei: “Hoe maakt u het?” Danny Blind zei u tegen mij. Het leek wel dat McDonalds spotje waarin een jongetje met meneer wordt aangesproken. Ook zijn dag kon niet meer stuk.

Wat keurig, goed opgevoed in Oost-Souburg die Blind en ik kon hem niet zien of ik moest aan dat moment in De Meer denken. Hij zei u. Een heer in het voetbal. Wat een contrast met Louis van Gaal die we ook een keer voor iets vroegen. Zelf een uur te laat komen, en je dan uitschelden omdat jij geen klok kan kijken.

Ik wil best bondscoach worden. Als Ruud Gullit al denkt dat hij geschikt is, en zelfs Fred Grim het een avondje kon, dan is het volgens mij nu een open procedure. Ik kan. Ik ben beschikbaar. En het salaris lijkt mij geen struikelblok.

U wordt bedankt, Danny Blind.

De Sjaak

sjaakSjaak Swart. Paco. Mr. Ajax. De rechtsbuiten van het Gouden Ajax (rechts op de foto)  is nu 78, maar still going strong en nog elke week op het veld, druk aan het werk, en mopperend en kankerend als in zijn beste jaren. Het Parool heeft vandaag in de PS op de verjaardag van Ajax een portret van Swart die leeft alsof hij 25 is. ‘Kom maar op met die dag’ is zijn leuze elke ochtend. En humor natuurlijk. Bij zijn broodjeswinkel in de RAI hoort de heerlijke kreet ‘De ballen van Swart zijn een klasse apart’.

Maar De Sjaak deze week in Hans Spekman, scheidend voorzitter van de PvdA. Zijn hoofd kwam woensdagavond laat direct op het hakblok na de desastreuze verkiezingsnederlaag van de PvdA en gisteravond was het Spexit.  29 zetels verlies, nog 9 over, een politieke tsunami die niet zonder gevolgen kon blijven.

Lodewijk Asscher ontsprong de sociaaldemocratische bijltjesdag, en vandaag poogt de partij op de ledenraad wonden te likken en weer iets van perspectief te zien aan den verre einder. Dat zal niet meevallen als eigenlijk niemand meer van je houdt en het lijkt alsof je politiek overbodig bent geworden. Voorwaarts, maar waarheen? De grote rode burcht van weleer is een gammele schuur met piepende deuren en krakende vloeren. Kom maar op met die dag van onze wederopstanding, zullen velen stilletjes hopen. Die weg is lang. Te lang, wellicht.